การถวายสังฆทานและผลบุญ : หน้า 91/134

ส่วนทานที่พี่ภัททาได้ถวายแก่ภิกษุ ด้วยความเลื่อมใสเป็นรายบุคคลจึงมี ผลไม่มาก" ภัททาเทพธิดาจึงกล่าวว่า “พี่เพิ่งรู้เดี๋ยวนี้เองว่า การถวาย สังฆทานนี้มีผลมาก เมื่อพี่ไปเกิด เป็นมนุษย์อีกจะไม่ประมาท ปราศจากความตระหนี่ ถวาย สังฆทานเป็นนิจ” เมื่อสนทนากันแล้ว นาง สุภัททาเทพธิดาก็กลับทิพยวิมาน บนสวรรค์ชั้นนิมมานรดี ท้าวสักกะ ทรงสดับการสนทนานั้น จึงตรัสถาม กับนางภัททาเทพธิดา และทรง สรรเสริญสังฆทาน จงถวายสงฆ์เถิด การถวายไทยทานแด่หมู่สงฆ์ มีอานิสงส์มากมาย มากกว่าถวายเจาะจงพระพุทธองค์เสียอีก ดังเรื่องที่พระ นางปชาบดีทรงถวายผ้าคู่หนึ่ง สมัยหนึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระ วิหารนิโครธาราม พระนางปชาบดีโคตมีทรงถือผ้าคู่หนึ่ง เข้าเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ผ้าใหม่คู่นี้ หม่อมฉันกรอ ด้ายเอง ทอเองตั้งใจถวายเฉพาะพระองค์ ขอพระองค์จง อนุเคราะห์รับผ้าใหม่คู่นี้เถิด" พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนโคตมี พระนาง จงถวายสงฆ์เถิด (คือถวายเป็นสังฆทานไม่เฉพาะเจาะจง) เมื่อถวายสงฆ์แล้ว จะเป็นการบูชาทั้งอาตมภาพและสงฆ์ด้วย” แม้พระอานนท์จะสนับสนุนให้พระพุทธองค์ทรงรับ พระองค์ก็ทรงปรารถนาให้ถวายเป็นสังฆทานเช่นเดิม เพราะมุ่งให้พระนางได้บุญมากๆ “ดูก่อนอานนท์ เราไม่กล่าว ปาฏิบุคคลิกทาน (ทานที่เจาะจง บุคคลใดบุคคลหนึ่ง) ว่ามีผล มากกว่าสังฆทานโดยปริยายใดๆ เลย สังฆทานเป็นประมุขของผู้หวังบุญ พระสงฆ์นั่นแหละเป็นประมุขของผู้ บูชา และพระสงฆ์เป็นเนื้อนาบุญ ของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า” แล้วพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรง แสดงธรรมต่อไปว่า ทานมี ๒ ประเภทคือ ๑. ปาฏิบุคคลิกทาน (ทานที่ เฉพาะเจาะจงบุคคลใดบุคคลหนึ่ง) ๒. สังฆทาน (ทานที่ถวายใน หมู่สงฆ์ ไม่เจาะจงรูปใดรูปหนึ่ง) นอกจากนี้พระพุทธองค์ทรงขยายรายละเอียดและ อานิสงส์แต่ละประเภท สรุปเป็นตาราง (ดูจากหน้า ๘๘) “ดูก่อนอานนท์ ก็ในอนาคตกาล จะมีแต่เหล่าภิกษุ ผู้มีผ้ากาสาวะพันคอ เป็นคนทุศีล มีธรรมลามก คน ทั้งหลายจักถวายสังฆทานได้ในเหล่าภิกษุทุศีลนั้น ดูก่อน อานนท์ ทานที่ถวายแล้วในสงฆ์แม้ในเวลานั้น เราก็กล่าว ว่ามีผลนับไม่ได้ ประมาณไม่ได้ แต่ว่าเราไม่กล่าวว่าปา ฏิบุคคลิกทานว่า มีผลมากกว่าสังฆทานโดยปริยายใดๆ เลย" สังฆทาน ทานจากใจที่กว้างขวาง ประโยชน์ สุขที่ยิ่งใหญ่ เหตุที่ทำให้การถวายทานแบบสังฆทานได้ผลบุญ มากกว่า การให้แบบปาฏิบุคคลิกทาน (เจาะจง) เพราะ จิตใจของผู้ให้ทานแบบสังฆทานคือ ให้โดยไม่เฉพาะเจาะจง ถวายในหมู่สงฆ์ ย่อมเป็นจิตใจที่กว้างขวาง เป็นพลังแห่ง ใจที่ไม่มีขอบเขต ไม่เห็นแก่คนที่คุ้นเคย มุ่งหวังประโยชน์ ส่วนรวมเป็นสำคัญ สังฆทานเป็นประมุขของผู้หวังบุญ พระสงฆ์นั่นแหละเป็นประมุขของผู้บูชา และ พระสงฆ์เป็นเนื้อนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า กัลยาณมิตร สิงหาคม ๒๕๕๖ ๘๙