พระราชพิธีเข้าพรรษาในสมัยกรุงศรีอยุธยา : หน้า 62/134

พระราชพิธีเข้าพรรษา ที่พระ มหากษัตริย์ในสมัยกรุงสุโขทัย ทรงปฏิบัติ ตามที่ปรากฏใน หนังสือนางนพมาศ ก็คือ ใน วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ สมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวทรงสั่งนักการให้นำ เครื่องบริขาร เสนาสนะ ผ้า จำนำพรรษา สลากภัต คิลานภัต ธูปเทียนจํานําพรรษา ไปถวาย พระราชพิธีเข้าพรรษาสมัยกรุงสุโขทัย พระราชพิธีเข้าพรรษา ที่พระมหากษัตริย์ในสมัยกรุงสุโขทัยทรงปฏิบัติ ตามที่ปรากฏในหนังสือนางนพมาศ ก็คือ ในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ สมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวทรงสั่งนักการให้นำเครื่องบริขาร เสนาสนะ ผ้าจำนำพรรษา สลากภัต ศิลานภัต ธูปเทียนจำนำพรรษา ไปถวายแก่พระภิกษุซึ่งจำพรรษา ในพระอารามหลวงทั้งในกรุงและนอกกรุงอย่างทั่วถึง พร้อมกันนั้นก็ทรงพระ ราชอุทิศเครื่องกระยาสังเวยพลีกรรมพระเทวรูป ในเทวสถานหลวงทุกแห่ง และทรงสักการะบูชาหมู่พราหมณาจารย์ซึ่งถือศีลสวดมนต์บูชาเทพเจ้าด้วย การหล่อเทียนพรรษาในสมัยกรุงสุโขทัยนั้นเป็นเรื่องใหญ่โตมาก เมื่อ หล่อเสร็จแล้วก็เป็นหน้าที่ของกรมทหารที่จะแห่เทียนไปวัดในวันขึ้น ๑๔ ค่ำ ทหารบกก็ตั้งกระบวนแห่ไปทางบก ทหารเรือก็ตั้งกระบวนแห่ไปทางเรือ โดย เชิญเทียนประทีปจำนำพรรษาขึ้นตั้งบนคานหาม ใส่บุษบกบัลลังก์ทอง ประโคมกลองอินทเภรี แตรสังข์ธงทิวไสว ประชาราษฎรก็แซ่ซ้องสาธุการ อนุโมทนาพระราชกุศล เมื่อถึงพระอารามหลวงใด พนักงานก็เชิญเทียนเข้าไป จุดไว้ในพระอุโบสถ พระวิหาร และหอไตร ครั้นเช้าวันแรม ๑ ค่ำ พระมหากษัตริย์เสด็จพระราชดำเนินออก วัดหน้าพระธาตุเพื่อทรงประกอบพระราชพิธีเข้าพรรษา พร้อมด้วยพระอัครชายา พระบรมวงศานุวงศ์ และพระสนมกำนัล ในโอกาสเข้าพรรษานี้ ข้าราชบริพาร พ่อค้าคหบดี ตลอดจน ประชาชนทั่วไป ต่างก็พากันไปทำบุญ ถวายปัจจัยแก่ภิกษุสามเณร ตาม วัดวาอารามใหญ่น้อยทั่วทุกวัดทุกตำบล มหาชนส่วนใหญ่จะถือโอกาส สมาทานอุโบสถศีล ตามวัดต่างๆ บางคนก็รักษาอุโบสถตลอด ๔ เดือน บาง คนก็ ๓ เดือน บางคนก็เดือนเดียว บางคนก็ครึ่งเดือน บางคนก็รักษาปรกติ อุโบสถเดือนละ 4 ครั้ง มีการฟังพระธรรมเทศนา ฟังพระภิกษุสวดสาธยาย พระปริตร ตามวัดต่างๆ ตลอด ๓ เดือน พระราชพิธีเข้าพรรษาสมัยกรุงศรีอยุธยา สำหรับพระราชพิธีเข้าพรรษาในสมัยกรุงศรีอยุธยา ตามที่ปรากฏใน หนังสือขุนหลวงหาวัด) นั้น ได้กล่าวว่ามีการบวชนาคหลวงเท่าพระชนมายุ ทรง ถวายเทียนพรรษาแก่วัดหลวงทั้งในกรุงและนอกกรุง ตลอดทั้งหัวเมืองเอก หัวเมืองโท อาราม หลวงทั้งในกรุงและนอก หนังสือพระมหาชาติคำหลวงนี้ เป็นพระราชนิพนธ์ในพระเจ้าทรงธรรม เป็น ครั้นสมัยแผ่นดินพระเจ้าทรงธรรมโปรดฯให้มีการสวดมหาชาติคำหลวง แก่พระ ภิกษุซึ่งจำพรรษาในพระ หรือที่เรียกว่าสวดโอ้เอ้พิหารรายขึ้นในระหว่างวันนักขัตฤกษ์เข้าพรรษาสามวัน กรุงอย่างทั่วถึง พระราชนิพนธ์ที่ทรงแปลคาถาภาษามคธเป็นฉันทลักษณ์ภาษาไทย ประกอบด้วย จากภาพ : ประชาชนมาวัดถือศีล รักษาอุโบสถ ฟังธรรมในพรรษา ๖๐ ลม ตร สิงหาคม ๒๕๕๒