องค์ประกอบของบุคคลตามหลักพระพุทธศาสนา : หน้า 121/134

because in the Buddhist analysis of personal experience, a human being is composed of five aggregates : form, sensation, perceptions, mental formations, and consciousness. From this analysis the self is not found. That is to say, neither the body nor the mind is the self. Also, Lord Buddha used the examples of the chariot and the forest to explain the relation between the term "I" and the parts of personal experience. He explained that the term chariot is simply a convenient name for a collection of parts that are assembled in a proper way. The bodywork is not the chariot. Neither the axle nor the wheels. In the same way each tree is not the forest. Neither is a number of individual trees. The term forest is simply a convenient name for a collection of individual trees. Lord Buddha applied this analysis to the body and mind to indicate that the self is not found in the body nor the mind. If the body and the mind were the self, they would be permanent and would last forever. Tom : The body and mind are not the self, are they? Pim : No, of course not. Tom : Therefore, the “I” is not the self because it is subject to change, decay, destruction and death. Pim : Now, can you see that all compounded things are impermanent, whatever is impermanent is suffering, and whatever is impermanent and suffering is not-self? Tom : Yes, I have a much better understanding of the Three common Characteristics of existence. I rejoice in your merit. Pim : Sadhu! องค์ประกอบของบุคคลตามหลักพระพุทธศาสนานั้น มนุษย์เราประกอบด้วย ขันธ์ ๕ คือ รูป เวทนา สัญญา สังขารและวิญญาณ จากการวิเคราะห์นี้ไม่ได้พบ “ตน” นั่นคือทั้งกายทั้งใจ ไม่ใช่ตน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงใช้รถและป่าเป็นตัวอย่าง ประกอบการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างคำว่า “ฉัน” กับองค์ประกอบของบุคคล ทรงอธิบายว่า รถนั้น ประกอบขึ้นมาจากชิ้นส่วนต่างๆ ซึ่งประสานกันอย่างพอเหมาะ ตัวรถไม่ใช่รถ เพลาและล้อก็ไม่ใช่รถ ในทำนองเดียวกัน ต้นไม้แต่ละต้นก็ไม่ใช่ป่า ต้นไม้จำนวนมากมายมหาศาล ที่ขึ้นอยู่ในป่า ก็ไม่ใช่ป่า คำว่า “ป๋า” เป็นเพียงชื่อ ที่บัญญัติขึ้นสำหรับเรียก ต้นไม้ที่ขึ้นอยู่รวมกันเป็นจำนวนมาก พระสัมมา สัมพุทธเจ้าทรงใช้การวิเคราะห์เดียวกันนี้กับร่างกาย และใจคน เพื่อแสดงให้เห็นว่า ตนไม่มีอยู่ในกายหรือ จิต ถ้ากายและจิตเป็นตน กายและจิต ก็ต้องมั่นคงถาวร อยู่นิจนิรันดร์ ทอม : กายกับใจไม่ใช่ตน ใช่ไหมครับ พิมพ์ : ไม่ใช่แน่นอนค่ะ ทอม : เพราะฉะนั้น “ฉัน” ก็ไม่ใช่ตน เพราะเปลี่ยนแปลง ชรา แตกสลาย และตาย พิมพ์ : ตอนนี้คุณเห็นหรือยังว่า สังขารทั้งหลายไม่เที่ยง สิ่งที่ ไม่เที่ยงเป็นทุกข์ สิ่งที่ไม่เที่ยงและเป็นทุกข์ไม่ใช่ตน (เป็น อนัตตา) ทอม : ครับผมเข้าใจเรื่องไตรลักษณ์ดีขึ้นแล้วครับขออนุโมทนา ด้วย พิมพ์ : สาธุ กัลยาณมิตร สิงหาคม ๒๕๔๒ ๑๑๗