การสนทนาเกี่ยวกับอนัตตา : หน้า 120/134

สนทนาธรรมยามว่าง ดวงธรรม NOT-SELF - THE DISTINCTIVE BUDDHIST TEACHING Tom : When talking about the Three Common Characteristics of existence, I think that the first two are not too hard for me. But the third one is quite difficult to understand. Pim : Yes, the first two characteristics can be seen and experienced in our daily life. They were also taught in some other religions. But the third one - the characteristic of not-self, I can only be found in Buddhism. And it is one of the really distinctive teaching of Lord Buddha. Tom : For “rot-self,” what does it literally mean? Pim : In order to be clear about the meaning of “not-self” we should look at the meaning of the word "self". As a religious term, “self” refers to a real, independent, and permanent entity that is represented by the term "I". Tom : Therefore “not-self” means the "I' is unreal, dependent, and impermanent entity, doesn't it? Pim : Yes. It simply means the "I" is not the self. Tom : Well, we do say I am a man", or "I am sitting". Or "I am doing so and so". I wonder why Buddhism can deny the self, deny the reality of the "I". Pim : I think the Buddhist rejection of the “I” is not a rejection of the convenient term "I" But rather a rejection of the concept that the "I" Referred to a permanent and changeless entity. This is ๑๑๖ กัลยาณมิตร สิงหาคม ๒๕๔๒ ทอม : เมื่อพูดถึงไตรลักษณ์ ผมคิดว่า ๒ เรื่องแรกไม่ยากเกิน ไปสําหรับผม แต่เรื่องที่ ๓ เข้าใจยากมากทีเดียว พิมพ์ : ค่ะ ๒ เรื่องแรกเป็นสิ่งที่เราได้เห็นได้ประสบกันในชีวิต ประจำวัน ศาสนาอื่นก็มีการสอนกัน แต่เรื่องที่ ๓ คือ อนัตตา จะมีแต่ในพระพุทธศาสนา เท่านั้น และเป็นคำสอนที่โดดเด่นของพระสัมมา สัมพุทธเจ้า ทอม : “อนัตตา” มีความหมายอย่างไรครับ พิมพ์ : เพื่อที่จะให้เข้าใจความหมายของ “อนัตตา” (ไม่ใช่ตน) เราควรกลับไปดูความหมายของ “ตน” เสียก่อน ในทาง ศาสนาคำว่า “ตน” หมายถึงสิ่งที่มีอยู่จริงเป็นอิสระ ไม่ เปลี่ยนแปลงซึ่งแสดงได้ด้วยคำว่า “ฉัน” ทอม : เพราะฉะนั้น “ไม่ใช่ตน” ก็หมายความว่าคำว่า "ฉัน" เป็น สิ่งที่ไม่มีอยู่จริง ไม่เป็นอิสระ และเปลี่ยนแปลง ใช่ไหม ครับ พิมพ์ : ใช่ค่ะ พูดง่ายๆ ก็คือ “ฉัน” ไม่ใช่ตน ทอม : ตามธรรมดาเราก็พูดว่า “ฉันเป็นผู้ชาย” หรือ “ฉันกำลัง นั่ง” หรือ “ฉันกำลังทำและ...” ผมประหลาดใจว่าทำไม พระพุทธศาสนาจึงปฏิเสธความจริงของ “ฉัน” พิมพ์ : ฉันคิดว่า การปฏิเสธ “ฉัน” ตามหลักพระพุทธศาสนา ไม่ ได้เป็นการปฏิเสธ การใช้คำสรรพนาม) ว่า “ฉัน” แต่ ปฏิเสธแนวคิดของคำว่า “ฉัน” ที่มีความหมายว่าเป็น สิ่งถาวรไม่เปลี่ยนแปลง ทั้งนี้ก็เพราะจากการวิเคราะห์