ประเพณีการส่งข้าวแช่ของชาวมอญ : หน้า 33/116

พวกเราไปร่วมงานบุญโดยไม่รู้ว่าเป็นลูกหลานบ้านไหน เพราะในสังคมเล็กๆ ของชาวมอญในหมู่บ้านแห่งนี้รู้จัก กันทุกครัวเรือน ประเพณีการส่งข้าวแช่ เป็นประเพณีของชาวมอญ ที่น่าสนใจมาก หลังการทำบุญที่วัดแล้ว เรามีโอกาสได้เห็น การส่งข้าวแช่ ประเพณีนี้คือผู้น้อยจะเตรียมสำรับข้าวแช่ อย่างประณีตแล้วนำไปมอบให้ผู้ใหญ่ที่ตนเคารพนับถือ จากนั้นก็จะขอพรผู้ใหญ่เมื่อผู้ใหญ่ให้พรแล้วก็จะก้มลงกราบ ๓ ครั้ง เหมือนการกราบพระ เพื่อเป็นการระลึกว่า พ่อแม่ ปู่ย่าตายาย เปรียบเป็นพระในบ้านนั้นเอง ประเพณีนี้ งดงามยิ่งนักในความรู้สึกของผู้เขียน เป็นการปลูกฝัง ความเคารพให้กับเด็กได้เป็นอย่างดี ข้าวแช่ไม่ได้เป็น เพียงอาหารตามเทศกาลเท่านั้น แต่ข้าวแช่ยังเป็นเสมือน ตัวแทนแห่งความระลึกถึง ความเคารพรัก ความโอบเอื้อ ที่ชาวมอญมีให้แก่กันละกัน คุณอ๊อด ดอกพิกุล แนะนำให้เรารู้จักกับคุณมานพ แก้วหยก ชายหนุ่มวัย ๓๘ ปี หลายคนในหมู่บ้านนั้นเรียก เขาว่า “ทิด” หมายถึงผู้ผ่านการบวชเรียนมาแล้ว ปัจจุบัน คุณมานพทำงานด้านการสำรวจและเก็บข้อมูล เขาน่าเอา ความถนัดในอาชีพการงานมาใช้ในการเก็บข้อมูลทุกเรื่อง ที่เกี่ยวกับชาวมอญ ที่นี่น่าจะเป็นแหล่งข้อมูลเกี่ยวกับ ชาวมอญ อำเภอสามโคก ที่มากที่สุดก็ว่าได้ คุณมานพเชิญเราหลบแดดร้อนยามบ่ายกลาง เดือนเมษาไปนั่งพักที่บ้านทรงไทยริมน้ำเจ้าพระยาของเขา บ้านคุณมานพสะอาดสะอ้านเป็นระเบียบเรียบร้อยตาม แบบฉบับบ้านของชาวมอญ ที่บ้านคุณมานพวันนี้มีแขก แวะเวียนมาไม่ได้ขาด มีทั้งญาติพี่น้องและคนคุ้นเคยน่า สำรับข้าวแช่มามอบให้คุณย่าของคุณมานพ ชื่อคุณย่าแห แก้วหยก อายุ ๙๑ ปีแล้ว แต่ยังแข็งแรงและความจำดี คุณย่าจะให้พรลูกหลานทุกคนที่มากราบสวัสดีปีใหม่ เมื่อ แขกกลับไปแล้วคุณย่าหันมาคุยกับพวกเรา ถามเราด้วย น้ำเสียงเมตตาว่า “รักษาศีลกันบ้างหรือเปล่าลูก?” ตอบ คุณย่าไปว่า “พวกเรารักษาศีลค่ะ” คุณย่ายิ้มด้วยความ พอใจและบอกว่า “ทำบุญนะไม่ยากหรอก มีเงินก็เอาเงิน ใส่มือยกขึ้นจบเหนือหัวก็ทำได้แล้ว แต่ศีลนี้สิรักษายากกว่า แต่ก็ต้องรักษา แล้วศีลจะรักษาเรา ให้อยู่เย็นเป็นสุข" ถามคุณมานพว่าทำไมบ้านของชาวมอญจึงดู สะอาดเรียบร้อยน่าอยู่ คุณมานพบอกว่า “ผมว่าคงเป็น เพราะเรารักษาศีลนะครับ ศีลท่าให้กาย วาจา ใจ ของ เราสะอาดบริสุทธิ์ ดังนั้นเมื่อรักษาศีลอย่างต่อเนื่องก็ ทำให้คุ้นเคยกับเรื่องความสะอาด ความเป็นระเบียบ ไม่ชอบ อะไรรกรุงรัง บ้านของชาวมอญจึงเหมือนๆ กัน เป็น ประเพณีที่จะต้องทำบ้านเรือนให้สะอาด" คุณมานพพูดถึงเยาวชนคนรุ่นหลังที่จะทํา หน้าที่ สืบทอดวัฒนธรรมอันดีงามของชาวมอญว่า “หมดจากรุ่น ผมไปแล้ว คงเป็นเรื่องยากที่จะรักษาไว้ เพราะเด็กรุ่นใหม่ ไหลไปกับกระแสวัฒนธรรมตะวันตกอย่างรั้งไม่อยู่แล้ว ก็ได้แต่นึกภาวนาว่า อย่าให้สิ่งดีงามเหล่านี้สูญสิ้นไปเร็วนัก แต่ถึงอย่างไร ผมก็พยายามรวบรวมหลักฐานข้อมูลเกี่ยว กับชาวมอญไว้ให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ เผื่อว่าในอนาคต มีเงินทุน มีสถานที่ ผมอยากจะทำพิพิธภัณฑ์ ที่จะเก็บ รักษาเรื่องราวของชาวมอญไว้ให้ลูกหลานได้เห็น ได้นำ กลับมาที่เนฟู นี่เป็นความหวังของผมครับ" ประสบการณ์ที่ได้จากหมู่บ้านมอญครั้งนี้ ทำให้ นึกถึง “บ้านกัลยาณมิตร” เป็นหลักการ วิธีการเดียวกัน สังคมจะสงบร่มเย็นเป็นสุขอยู่ได้ก็ด้วยทุกคนประพฤติ ปฏิบัติตนตามแนวทางที่พระพุทธองค์ทรงสอนไว้ ด้วยการ ทำทาน รักษาศีล และเจริญภาวนา สังคมไทยจะยังคง เป็นสังคมในอุดมคดีได้หากเราร่วมมือกัน เก็บรักษาอดีต ที่งดงามไว้ในปัจจุบัน ทำปัจจุบันให้เป็นความภาคภูมิใจ ในอนาคต อย่าปล่อยให้ความดีงามในสังคม เป็นเพียง เรื่องเล่าขานให้ลูกหลานฟัง ในคราวที่เข้าไปเที่ยวชม พิพิธภัณฑ์เท่านั้น 9 เโลยา (แม็ค 1 กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕®® ๓๑