ตามรอยบาทสู่ดินแดนพุทธภูมิ : หน้า 21/116

ด สถานที่ที่พระพุทธองค์ทรงแสดงปฐมเทศนาโปรดปัญจ วัคคีย์ทั้ง ๕ เราคงเคยได้ยินกันมาว่า ทรงแสดงปฐมเทศนา ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี เพราะ สารนาถเป็นเมืองชานกรุงพาราณสี เหมือนนนทบุรี เป็น เขตปริมณฑลของกรุงเทพฯ นั่นเอง หลังกลับจากเที่ยวชมริมฝั่งแม่น้ำคงคากันแล้ว คณะของเรากลับมารับประทานอาหารเช้าที่โรงแรมคลาร์ก จากนั้นก็ขึ้นรถบัสเดินทางสู่เมืองสารนาถ ใช้เวลาประมาณ ชั่วโมง เมื่อใกล้ถึงตัวเมือง สิ่งแรกที่ได้เห็นริมถนนด้าน ซ้ายมือ คือ สถูปรูปแปดเหลี่ยมอยู่บนเนินดินสูง เรียกว่า เจาคันธีสถูป เป็นสถานที่ที่พระ สัมมาสัมพุทธเจ้าทรงพบกับ ปัญจวัคคีย์ทั้งห้า พระเจ้าอโศก มหาราชโปรดให้สร้างสถูปไว้เป็น อนุสรณ์ ต่อมาถูกทำลายกลาย เป็นซากปรักหักพัง พระเจ้าอักบาร์ กษัตริย์มุสลิมที่ปกครองอินเดีย ยุคนั้น โปรดให้สร้างหอคอยรูป แปดเหลี่ยมคร่อมทับพระสถูปเก่า อาศัยทำภาวนาของเหล่านักบวช นอกจากนี้คงมีดอกไม้ ใบหญ้า แตกยอดอ่อนอยู่ดาษดื่น เป็นแหล่งอาหารที่ สมบูรณ์ของกวางน้อยใหญ่ คณะของเราเดินผ่านรั้วโปร่งเช้าไปในอุทยาน มองไปทางไหนเห็นแต่ซากปรักหักพังเป็นบริเวณกว้าง ซึ่งในอดีตสถานที่แห่งนี้เคยมีสิ่งก่อสร้างใหญ่โต เป็นพระ เจดีย์บ้าง กุฏิบ้าง ศาลาบ้าง แต่ภาพหนึ่งที่ทุกคนในคณะ เห็นแล้ว เกิดความรู้สึกเดียวกันว่า เราได้ย้อนอดีตกลับไป สมัยพุทธกาลจริงๆ คือ มีคน ๔ คน นั่งล้อมวงสนทนา กันอยู่ แต่ละคนมีหนวดเครายาวมาถึงพุง ผมเผ้ายาวเลย เหตุผลคือเพื่อเป็นอนุสรณ์ที่ สถานที่แห่งนี้พระราชบิดาของ พระเจ้าอักบาร์เคยเสด็จมาหลบ ภัยศัตรูที่นี่ เหตุผลที่ว่าฟังไม่ค่อย เช้าใจเลย เรียกว่าฟังไม่ขึ้นก็ได้ค่ะ ซากปรักหักพังที่บริเวณป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เราผ่านเจ้าคันธีสถูปไปโดยไม่ได้ลงจากรถเข้า นมัสการ ได้แต่ตั้งจิตระลึกถึงการพบกันระหว่างพระ สัมมาสัมพุทธเจ้ากับปัญจวัคคีย์ทั้งห้า ปฐมเหตุแห่งการ แสดงปฐมเทศนา เดินทางต่อไปอีกไม่ไกลนัก ประมาณ ๔ กิโลเมตร เรามาถึงอิสิปตนมฤคทายวัน สถานที่แห่งนี้ได้ รับการดูแลอย่างดี สะอาดสะอ้าน มีต้นไม้ปลูกอยู่เรียงราย ลูร่มรื่น คิดไปถึงสภาพป่าในอดีตเมื่อ ๒,๐๐๐ กว่าปีที่ผ่านมา จะมีสภาพอย่างไร คงเขียวชอุ่ม ร่มรื่นกว่าปัจจุบันหลาย เท่า เพราะคำว่า “อิสิปตน” แปลว่า ถิ่นที่ชุมนุมของนักบวช ส่วนค่า ว่า “มฤคทายวัน” หมายถึง สวนป่าที่กวางมา อาศัยอยู่ จากคำแปลคงพอทำให้จินตนาการถึงสวนป่าที่ ร่มรื่น มีต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงาเขียวครึ้มอยู่ทั่วไป เป็นที่ ไหล่เลื้อยหลัง การนุ่งห่มอย่างที่เรียกว่า “ฤาษี” จะทำให้ ผู้อ่านจินตนาการได้ใกล้เคียงกับความเป็นจริงมากที่สุด และทั้ง ๕ คน ที่นั่งๆ นอนๆ อยู่ใกล้ๆ กันนั้น ทำให้เรา นึกถึงภาพปัญจวัคคีย์ทั้งห้าได้แจ่มชัดมากขึ้น อดจะนึกต่อไปอีกไม่ได้ว่า ลักประเดี๋ยว พระ สัมมาสัมพุทธเจ้าจะเสด็จมาถึงแล้ว มองเห็นพระองค์ เสด็จพระดำเนินมาแต่ไกล ปัญจวัคคีย์ทั้งห้าต่างนัดแนะ กันว่าจะไม่แสดงอาการต้อนรับพระพุทธองค์ เนื่องจาก เข้าใจผิดคิดว่าพระองค์ทรงโลเล เลิกการบำเพ็ญเพียรเสีย แล้ว แต่เมื่อพระพุทธองค์เสด็จเข้ามาใกล้ ทุกคนก็ลืม ค่า พูดที่สัญญากันไว้ ต่างปูลาดอาสนะ เตรียมน้ำดื่ม น้ำใช้ มาถวายพระพุทธองค์ คอยอุปัฏฐากเหมือนเช่นเคยด้วย กัลยาณมคว กรกฎาคม พ.ค. ๒๕๕๑๙