พิธีกรรมและวัฒนธรรมพม่า : หน้า 43/116

พระนั่ง ลายกุหลาบแดงและกุหลาบเขียวไว้ที่มุมห้องด้านหนึ่งพรมนี้ บ้านในพม่าทุกหลังมีไว้ใช้ในพิธีสำคัญของบ้าน สำหรับให้ ะนั่ง ตรงข้ามกับคฤหัสถ์ที่นั่งบนเสื่อ ที่ตรงกลาง ระหว่างพระกับคน มีสิ่งของ ของพระตามธรรมวินัย ใน สายตาเด็กๆ อย่างเมียะ เมียะ เครื่องใช้ของพระน้อยและ สมถะมากจนดูไม่น่าสนใจเลย คือ มีของได้เพียง 4 อย่าง ได้แก่ ผ้าสามผืน บาตร เสื่อ มีดโกน เข็ม และหม้อน้ำ เพราะฉะนั้น ดาคา หรือ ทานบดีผู้ถวาย จะถวายสิ่งของ พระได้เพียง 4 อย่าง ที่เรียกว่า อัฐบริขาร นี้เท่านั้น หรือ อาจจะมีสิ่งของที่จำเป็นในชีวิตประจำวัน ที่ไม่ขัดกับศีล ของท่าน อันมีหนังสือธรรมะ อาสนะ เทียนไข ไม้ขีดไฟ ไม้กวาด และกระโถน สิ่งเหล่านี้ เป็นของที่ทำให้ดูว่าพระ มีของดี และเป็นสิ่งที่คนพม่าชอบถวายกันจนเห็นกันเป็น ปกติ กระโถนมาตรฐานก็คือ เครื่องลงยา สีขาวคาดขอบแดง เด็กๆ จะได้ฟัง ผู้ใหญ่เล่าว่า สำหรับพระปฏิบัติดีมีชื่อ เสียง มีญาติโยมเคารพนับถือมาก กระโถนของท่าน จะมีเสียงชื่อของ ผู้ถวายทานสะท้อนก้องขึ้นมา ทุกครั้งที่ท่านบ้วนถมลงไป พระภิกษุสงฆ์ เดิน มานั่งเป็นแถวบนพรม เครื่องอัฐบริขารและเครื่อง ไทยธรรมวางอยู่ตรงหน้า ทาน สายตาของท่านจะ ก้มลงต่ำ ขาขัดสมาธิ ทุกๆ คนในบ้านจะกราบท่านตามพ่อแม่พร้อมกัน เด็กๆ นั่ง ขัดเขินต่อหน้าพระ สำรวมกิริยาอาการ คำพูดก็ต้อง ระมัดระวัง แม้แต่คำว่า “ครับ ค่ะ” ก็ต้องพิเศษกว่าที่เคย พูดกันตามธรรมดา ส่วนเด็กๆ ที่ไปเรียนโรงเรียนคริสต์ โปงยี หรือพระก็มักจะถามล้อๆ ว่า นี่ได้ศึกษาพุทธศาสนา และฟังวัฒนธรรมพม่ามาบ้างแล้วหรือยัง เด็กๆ พม่าเริ่มห่างจากพระสงฆ์องค์เจ้าเมื่อ อังกฤษเข้ามาปกครองและเปิดสอนโรงเรียนคริสต์ศาสนาขึ้น ก่อนหน้านั้น พระสงฆ์อบรมศีลธรรมและให้ความรู้แก่ กุลบุตรพม่าในโรงเรียนวัดอย่างเคร่งครัดทั่วทุกหัวระแหง 66 เด็กๆ พม่าเริ่มห่างจากพระสงฆ์ องค์เจ้าเมื่ออังกฤษเข้ามาปกครองและ เปิดสอนโรงเรียนคริสต์ศาสนาขึ้น ก่อน หน้านั้น พระสงฆ์อบรมศีลธรรมและให้ ความรู้แก่กุลบุตรพม่าในโรงเรียนวัด อย่างเคร่งครัดทั่วทุกหัวระแหง " ท่านทำหน้าที่นี้ จนผู้ชายพม่าอ่านออกเขียนได้ ๔๗ เปอร์เซ็นต์ ซึ่งนับว่าสูงมากเมื่อเปรียบเทียบกับจำนวนคน อ่านออกเขียนได้ ๑๑.๗ เปอร์เซ็นต์ ของเมืองมัทราสของ อินเดียในสมัยเดียวกัน ต่อมา การศึกษาทางโลก เริ่มต้นขึ้นโดยสมาคม มิชชันนารีศาสนาคริสต์ หรือมีผู้ให้เงินอุดหนุนช่วยเหลือ หรือรัฐบาลเป็นผู้จัดการการศึกษาโดยตรง หรือตั้งคณะ กรรมการให้บริหารการศึกษาในนามของรัฐบาล โรงเรียน เหล่านี้ ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ดจนกระทั่งถึงปี พ.ศ. ๒๔๗๗ ลัดส่วนของโรงเรียนทางโลกกับโรงเรียนวัดต่างกันถึง ๔ ต่อ ถึงแม้ว่าจะมีผู้พยายามส่งเสริมให้โรงเรียนวัดสอนวิชา การมากขึ้น เช่น คณิตศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และสำรวจที่ดิน ด ก็ตาม แต่โรงเรียนทางโลก ปรับการสอนให้เข้ากับ กัลยาณมิตร กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๑:๔๑