พระเจ้าอโศกและพระพุทธศาสนา : หน้า 95/113

(คือเสด็จออกผนวช) ระยะกว่าปี ข้าฯ ได้รับผลรุดหน้าโดยธรรมอย่างดี” เมื่อพระเจ้าอโศก ซึ่งดำรง ตำแหน่งจักรพรรดิแห่งชมพูทวีปเป็น พระทัยมาทางพระพุทธศาสนา ข้าราช บริพารก็เจริญรอยตามพระยุคลบาท เพราะหลักธรรมดามีอยู่ว่า ผู้ใหญ่ผู้ ปกครองประเทศเป็นเสมือนนายท้ายเรือ ต้องการให้หันเหไปทางใด หัวเรือก็ ไปทางนั้นอำมาตย์ราชมนตรีแลเสนาบดี ก็หันมาสนใจบำรุงพระพุทธศาสนาเป็น การใหญ่ ลาภสักการะได้เกิดขึ้นแก่ พระสงฆ์เหลือจะคุณนาได้ พระนาง ที่นี้ ทั้งนี้ด้วยเหตุว่า พระศากยมุนีพุทธะ ได้มีความเคารพนอบน้อมและเชื่อมั่น วิมังสาเทวี พระมารดาของจอมจักรพรรดิ ทรงปลื้มพระทัยอย่างใหญ่หลวง เพราะ พระอัธยาศัยของพระนางนั้นน้อมไปใน ทางธรรมอยู่แล้ว ประหนึ่งนักเลงสุราบาน กระหายใคร่ดื่มเป็นกำลัง เมื่อได้รับ อนุญาตให้ดื่มได้ ก็รีบฉวยแก้วขึ้นดื่ม อย่างปรีดา พระนางมีความกังวลพระทัย ได้ประสูติแล้วที่นี้ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ อยู่บ้างก็กับพระโอรสองค์เล็ก-พระอนุชา จึงโปรดเกล้าฯให้สร้างศิลารูปม้า และ มากมายเพียงไร ฯลฯ” ของพระเจ้าอโศกเท่านั้น เพราะพระราช โปรดเกล้าฯให้สถาปนาเสาศิลานี้ขึ้น นอกจากประกาศพระองค์เป็นผู้ กุมารมิได้เลื่อมใสพระพุทธศาสนา ยัง เพื่อแสดงว่า สมเด็จพระภควัตผู้ควรบูชา เลื่อมใสในพระพุทธศาสนาแล้ว ยัง สมัครพระทัยในคำสอนของเดียรถีย์ พระองค์นั้นได้ประสูติแล้ว ณ ที่นี้ ปรากฏว่า เคยทรงมีพระราชศรัทธา เป็นต้นว่า เชน และพราหมณ์ผู้เฒ่าผู้แก่ พระองค์ (พระเจ้าอโศก) โปรดบันดาล แก่กล้า สละราชสมบัติออกผนวชเป็น ธรรมดาแม่ย่อมเป็นห่วงลูก ให้หมู่บ้านลุมพินีพ้นจากการเก็บส่วย พระภิกษุในพระพุทธศาสนาชั่วเวลาหนึ่ง เมื่อตนเคารพเลื่อมใสสิ่งใดก็อยากให้ (อย่างเมื่อก่อน) และเก็บอยู่เพียง ๑ ใน แล้วจึงปริวัตรเพศออกมาเสวยราชใหม่ ลูกเคารพเลื่อมใสสิ่งนั้นด้วย อย่าพูดถึง ของผลที่ได้เท่านั้น” พระราชปฏิปทาอันนี้ นัยว่ากลายเป็น แม่คนเลย แม้สัตว์ชนิดต่าง ๆ มันก็ นอกจากนี้จารึกอื่น ๆ ยังมีอีกว่า แบบแผนนิติประเพณีของพระมหา- เป็นห่วงลูก โดยที่สุดแม้แต่แม่ปลาไหล “สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ขอถวาย กษัตริย์ที่นับถือพระพุทธศาสนาเจริญ บางทีก็ติดเบ็ดเพราะเป็นห่วงลูก ความนอบน้อม และขอถวายพรให้พระ รอยตามดังศิลาจารึกว่า สงฆ์เจริญรุ่งเรืองมีอนามัยดี ๑ พอย่างเข้าฤดูฝน ปลาไหลก็จะ พวก “ข้าได้เป็นอุบาสกอยู่สองปีครึ่ง ตกไข่ มันจะปิดปากรูพ่นฟองน้ำลาย ข้าแต่พระคุณเจ้าทั้งหลาย! โดยมิได้พยายามปฏิบัติธรรมให้ดียิ่ง เป็นหวอดเหมือนปลากัดวางไข่ พระคุณเจ้าย่อมทราบดีแล้วว่า ข้าพเจ้า ครั้นนับแต่ข้าฯได้ไปอยู่ร่วมกับพระสงฆ์ เด็ก ๆ ที่เดินหาหวอดปลาไหล เมื่อพบ มิถุนายน ๒๕๓๕ กัลยาณมิตร ๙๒