ข้อความต้นฉบับในหน้า
ความดีทั้งปวง ท่านจะชนะเราได้
อธรรมเทพบุตร พร้อมด้วยราชรถ
และบริวารเดินประทักษิณอยู่นั้นก็ได้ อย่างไร”
มาพบกันในระหว่างทาง ต่างถาม “ทำไมเราจะไม่ชนะท่านล่ะ
ผู้ที่ไม่รู้จักคุณของผู้อื่น เป็น
คนเลวแท้ ๆ ย่อมแพ้ภัยตนเองดัง
อธรรมเทพบุตรนี้
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัส
กันแยกหลีกออกเป็นสองฝ่ายประจัน แล้วจะชนะคนชั่วได้ยังงั้นเรอะท่าน สรุปเรื่องในอดีตนี้ว่า มารดาบิดา
กันว่า พวกท่านเป็นฝ่ายไหนแล้วพา
ท่านคิดว่าตัวเองเป็นคนดี คนดี
หน้ากัน ธรรมเทพบุตรกล่าวว่า
เคยคิดไหมว่า เวลาช่างเขาทำทอง
“สหายเอ๋ย เธอเป็นฝ่าย นั้น เขาเอาเหล็กไปตีทอง หรือ
อธรรม ฉันเป็นฝ่ายธรรม เธอหลีก
ทางให้ฉันเถิด ที่ฉันขอให้เธอหลีก
ทางให้ฉันนั้น ฉันมีเหตุผล เพราะ
ฉันเป็นผู้สร้างบุญอันก่อให้เกิดยศ
แก่เทวดามนุษย์ ผู้มีปัญญาพากัน
สรรเสริญฉันทุกเมื่อ ฉันจึงได้ชื่อว่า
“ธรรม” เป็นผู้ควรแก่หนทาง ฉัน
เป็นผู้ที่ทั้งเทวดา มนุษย์พากันบูชา
ท่านจงให้ทางแก่ฉันเถิด”
แต่อธรรมเทพบุตรไม่ยินยอม
จึงเกิดการโต้เถียงกันขึ้น
“ฮะ! ฮะ! ฮะ! เรื่องอะไร
เราจะหลีกทางให้ท่าน เราผู้ชื่อว่า
อธรรมอยู่บนยานแห่งอธรรมอัน
แข็งแกร่งมั่นคง ไม่เคยกลัวใคร
เอาทองไปตีเหล็ก วันนี้เราอธรรม
จะฆ่าท่านให้ได้คอยดูเถอะ เหล็ก
จะน่าดูชมเหมือนทองละวันนี้
“เดี๋ยวก่อนอธรรม ท่านเป็น
ผู้ที่กล้าหาญ และมั่นใจมาก เรา
อยากถามว่าท่านเก่งกล้าสามารถ
ด้วยตัวของท่านเอง หรือมีครูบา
อาจารย์สอนท่านไว้ ถ้าท่านเก่งเอง
เราก็จะยอมให้ทางแก่ท่าน และยอม
ให้ท่านด่าว่าโดยไม่โต้เถียงด้วย”
และสมณพราหมณ์ไม่ได้รับความ
นับถือในเรือนตนของชนเหล่าใด
ชนเหล่านั้น เมื่อตายแล้วย่อมพากัน
ไปนรก เหมือนจธรรมเทพบุตรที่ถูก
แผ่นดินสูบศีรษะลงไปฉะนั้น
หากมารดาบิดา และสมณ
พราหมณ์ได้รับความนับถือเป็น
อย่างดีในเรือนของชนเหล่าใด ชน
เหล่านั้น เมื่อตายแล้วย่อมพากันไป
สู่สุคติเหมือนธรรมเทพบุตรขึ้นสู่รถ
ของตนไปสู่เทวโลกฉะนั้น
เรื่องนี้เป็นอดีตชาติของพระ
“ความเก่งกล้าสามารถของ สัมมาสัมพุทธเจ้าเมื่อทรงบังเกิดเป็น
เราเป็นเรื่องเฉพาะตัวเรา ไม่ต้อง ธรรมเทพบุตรและในครั้งนั้นเทวทัต
ให้ใครสอนหรอก”
ได้ถือกำเนิดเป็นอธรรมเทพบุตรผู้ถูก
ครั้นพออธรรมเทพบุตรกล่าว แผ่นดินสูบแม้แต่เป็นเทพเลยทีเดียว
ประโยคนี้จบ โลกธาตุก็ทนอยู่ไม่ได้
ไม่เคยหลีกทางให้ใคร! มีแต่ใคร ๆ ที่เห็นคนอกตัญญู ไม่รู้คุณครูบา
นั่นแหล่ะที่ต้องหลีกทางให้เรา เรา อาจารย์จึงเกิดปรากฏการณ์อัศจรรย์
จะหลีกทางให้ท่านทำไมกัน!”
“อธรรมเอ๋ย ท่านควรหลีก
ทางให้เรา เพราะเราเกิดก่อนท่าน
เราจึงได้ชื่อว่าเจริญกว่า ประเสริฐ
กว่า เก่ากว่า หลีกทางให้เราเถิด
น้องเอ๋ย”
“เธอ! อย่ามาพูดอ้างเหตุ
ผลต่าง ๆ นานาอยู่เลย ไม่อยากฟัง
รำคาญจริง มารบกันดีกว่า ถ้าท่าน
ชนะ เราถึงจะหลีกทางให้
“อธรรมเอ๋ย เราผู้ชื่อว่าธรรม
เป็นผู้มีกำลังมาก มียศมาก ไม่มีผู้
เสมอเหมือน ประกอบด้วยคุณ
๙๔ ศัลยาณมิตร กรกฎาคม ๒๕๓๕
ขึ้นทันที ศีรษะของอธรรมเทพบุตร
ทีมลงยังพื้นโลก เท้าชี้ขึ้น และพุ่ง
เข้าสู่พื้นโลก แผ่นดินได้แยกออกเป็น
ร่อง
สูบอธรรมเทพบุตรลงสู่นรก
เบื้องล่างทันที
อธรรมเทพบุตรสิ้นชีวิตแล้ว
ธรรมเทพบุตรได้รับชัยชนะอย่างแท้
จริง โดยมิต้องออกแรงรบพุ่งเลย ...
อธรรมเทพบุตรพ่ายแพ้ด้วยภัยจาก
ตัวเอง ที่ไม่รู้คุณแม้กระทั่งผู้ที่สั่งสอน
อบรมตนให้เก่งกล้าสามารถ แม้ผู้นั้น
อาจจะไม่ใช่คนดีนักก็ตาม แต่เขา
ก็มีคุณแก่ตน
(จากอรรถกถา ธรรมเทวปุตตชาดก)