พิธีกรรมของชาวอีก้อ : หน้า 100/126

๒๐ “โอ้โฮ หวงตัวรักเผ่าจังเลยนะครับ” “เดี๋ยวนี้เขายังพัฒนาขึ้นนะ แต่ก่อนเมื่อ ปีที่แล้ว ใครเข้าไปหมู่บ้านอีก้อไม่ได้เลย” “ทำไมเล่าคะ” ฉันอดถามไม่ได้ “ก็เพราะเขาไม่ยินดีต้อนรับนะซิ ยิ่งถ้า เป็นช่วงที่เขามีพิธีกรรม เขาจะปักไม้เฉลวเป็น ยอมรับความเปลี่ยนแปลงของโลกภายนอกน้อย ที่สุด เมื่อเปรียบเทียบกับชาวเขาเผ่าอื่นๆ ทั้งนี้ เพราะพวกอีก้อยึดมั่นในขนบธรรมเนียมประเพณี ของตนอย่างเหนียวแน่น นับตั้งแต่ลืมตาดูโลก จวบจนหลับตาลาโลกเชียวนะ” “โอ้โฮ! น่าดูเลยนะครับเผ่าอีก้อ แต่ สัญลักษณ์ไว้ เป็นการบอกว่าคนต่างเผ่าห้ามเข้า เมื่อกี้อาจารย์ว่าเดี๋ยวนี้เขาพัฒนาขึ้นใช่มั้ยครับ” เขากำลังทำพิธี” “ไม้เฉลวเป็นยังไงคะน้าขา” เสียงแจ๋วๆ ของใคร เบญจ์คงรู้ดี “เอ..จะพูดยังไงให้หลานรักของน้าเข้าใจ “ใช่จ้ะ เดี๋ยวนี้ดีขึ้น พัฒนาปรับตัวกับ สังคมภายนอกมากขึ้น ยอมให้ข้าราชการเข้า ไปในหมู่บ้านของตน ยอมรับการพัฒนา ครู เข้าใจว่าพวกเขาคงมีความเป็นอยู่ลำบากมาก แล้วพอไปเจอะเจอชาวเขาเผ่าอื่นเจริญกว่าตน ดีนะ” น้าน้อยพูดแล้วนิ่งคิดไปสักครู่ “เอ้า...เอา คือรายได้ไม่พอกับรายจ่ายเมื่อตนเข้าไปในเมือง อย่างนี้แล้วกัน ครูขอพูดง่าย ๆ นะ น้องจะได้ เข้าใจด้วย กุ้งฝอยจ๋า ไม้เฉลวน่ะเขาทำจาก ไม้ไผ่นะหลานคงเป็นเพราะไม้ไผ่บ้านเราหาง่าย มักมีทุกท้องถิ่นเขาเอาไม้ไผ่มาตอกเป็นชิ้นเล็กๆ บางๆ ๕-๖ ชิ้น แล้วมาสานกันเป็นตาราง ๔, ๕, 5 เหลี่ยมก็ได้ คือทำให้เป็นตา ๆ คล้ายกัน ชะลอมหรือก้นเข่ง กว้างยาวสักคีบคงได้ กุ้ง ฝอยพอเข้าใจมั้ยจ๊ะ” “เข้าใจค่ะ” “แล้วเขาก็เอาไม้ไผ่ที่สานแล้วไปเสียบ ลำไม้ไผ่ที่ยาวราวเมตรครึ่ง แล้วปักไว้บนดินจะ พอเป็นเครื่องหมายให้รู้ว่าเขากำลังทำพิธีกรรม นะ ห้ามเข้านะ” หรือดูมีฐานะดีกว่าตน ก็เลยต้องการให้รัฐช่วย เหลือบ้าง จึงยอมให้ข้าราชการไทยหรือคน ต่างถิ่นต่างเผ่า เข้าไปช่วยเข้าไปเยี่ยมเยือน” “แล้วอาจารย์ได้เคยมีโอกาสเข้าไปเยี่ยม พวกเขามั้ยคะ” “เคยจ้ะ แต่ไม่ใช่ในฐานะข้าราชการนะ แต่ไปในฐานะนักบุญไงล่ะ โดยนำสิ่งของที่ ญาติสนิทมิตรสหายและลูกศิษย์ฝากไปบริจาค “กุ้งฝอยเคยเห็นตามทุ่งนา สงสัยเอาไว้ ไล่นกนะคะ” น้าน้อยไม่ตอบหรือเสริม เพียงแต่ยิ้ม แล้วพูดว่า “เอ้า....กลับมาเรื่องชาวอีก้อต่อนะคะ คน อีก้อเป็นคนชอบอยู่กับที่ ดังนั้นเมื่ออพยพใหญ่ จากสิบสองปันนาเข้ามาเขตไทย ก็มาปักหลัก ตั้งมั่นในเชียงรายเป็นส่วนใหญ่มีบ้างที่เชียงใหม่ ลำปาง น่าน แพร่ เมื่อปักหลักที่ใดก็ไม่ย้าย ไปที่อื่นเลย แล้วก็เก็บตัวเงียบๆ อยู่เฉพาะ พวกตน ไม่สุงสิงกับคนต่างเผ่า แล้วก็ไม่ชอบ ต้อนรับคนแปลกหน้าด้วย ชาวอีก้อเป็นพวกที่ (เผ่าอีก้อ) พอโตหน่อย หนูก็ต้องช่วยเลี้ยงน้อง ๕๘ มีนาคม ๒๕๓๓ กัลยาณมิตร