บทบาทของหมอตำแยในการคลอด : หน้า 74/128

“จะคลอดบุตรสุดปวดให้รวดร้าว ตึงหัวเหน่าเหน็ดเหนื่อยเมื่อยต้นขา แต่นวดนวดปวดมวนให้ป่วนมื่น สุดจะกลั้นกลอกหน้าน้าตาไหล บทบาทหมอต๋าแย เมื่อมารดาครรภ์แก1 ทองจะลดตาลง หมายความว่า ท้องที่ขึ้นอืดมาเกือบถึงอกจะ ลดต่ำลงมาข้างล่างเล็กน้อยพอหายอึดอัด และระยะข้นอกจากเด็กจะเลื่อนตัวด่าลงมาแล้ว พยุงท้องร้องเรียกพวกข้าไท จะขาดใจแล้วช่วยด้วยแม่คุณ นางวันทองร้องไห้ใจจะขาด พอกรรมขวาตวาตะปะทะถอน (หอพระสมุดแห่งชาติ, ๒๕๐๐ : ๕๐๗) - หรือในสี่แผ่นดิน ของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้บรรยายอาการเจ็บท้องของพลอย - เมื่อใกล้จะคลอดบุตรคนแรก ไว้ดังนี้ - “...พลอยเพิ่งจะผ่านความเจ็บปวดที่ไม่ เคยประสบมาเลยเป็นครั้งแรกในชีวิต..... ความ เจ็บปวดที่เริ่มมีมาเป็นระยะๆ นั้น เพิ่มเวลา ขึ้นเรื่อย ๆ ...รู้สึกว่าเหงื่อโทรมตัวและความเจ็บ ยังกลับศีรษะลงอีกด้วย ดังที่ว่า “ลูกนั้นบ่าย ศีรษะลงทวาร” ซึ่งก็จะช่วยทำให้คลอดง่าย เพราะแขนขาแนบกับลำตัวออกมา อนึ่งธรรม- ชาติจะช่วยให้มารดามีลมเบ่งที่โบราณเรียกว่า ลมกัมมัชวาต (วรรณคดีบางเล่มใช้ ลมกรรมฯ วาตามกรรมชวาต หรือลมกัมมัชขวาต) เพื่อ ให้คลอดสะดวกและไม่เจ็บปวดทรมานมากจน เกินไป เช่น ตอนนางรัตนาให้กำเนิดพระอุณรุท ก็กล่าวถึงลมกัมมัขวาต ดังนี้ “ตึงวันคุกฤกปรุใณกาล ลมกัมมัชวาตพัดกล้า ให้รัญจวนปวนครรภ์กัลยา เวทนาเร้ารุมกลุ่มกาย” (พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬา- ปวดนั้นก็เริ่มมีมากขึ้นอีก.... ยิ่งทวีความรุนแรง โลก, ๒๕๑๖ : ๖๖) ทั้งปวงระดมกันเข้าใส่ตัวอย่างสุดแรง ...ท่าม หรือ นางทองประศรีให้กำเนิดพลายแก้ว และความเร็วขึ้นทุกที ความเจ็บปวดทั้งหลาย รู้ กว่าความเจ็บปวดเข้าขั้นรุนแรงสุดที่จะทน กลางกลิ่นคาวของการให้กำเนิดทารก พลอย ทาน” ๕๓๓) (ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช, ๒๕๐๖ : ๕๓๐- “จนท้องโตใหญ่ได้ตีบเดือน บุญเดือนจะคลอดลูกตีบสาย ลมกัมมัชวาตพัดกลับกลาย ลูกนั้นนายคีรบะลงทวาร" (หอพระสมุดแห่งชาติ, ๒๕๑๐ : ๙) อ่านต่อฉบับหน้า กัลยาณมิตร/?? พฤษภาคม ๒๕๓๙