บุญเก่าและความเพียร : หน้า 28/132

มาให้เราใช้ดื่มกินง่าย ๆ ถ้าหากจะเอาน้ำนี้มาใช้ก็ต้องมี ความเพียรเจาะลงไปเอามา บางแห่งมีน้ำน้อย แถมอยู่ลึก ก็เหมือนกับคนที่มีบุญ เก่าน้อย บางแห่งมีน้ำมาก แถมอยู่ตื้น ก็เหมือนกับคนที่มี บุญเก่ามาก แต่อย่างไรก็ตามถ้าลองว่าได้เกิดเป็นคนแล้ว แสดงว่ามีบุญเก่าพอที่จะเกิดเป็นคน เพราะถ้าไม่มีบุญเก่า มาพอสมควร คงไปเกิดเป็นหมู หมา กา ไก่ไปแล้ว คงไม่ ได้มาเกิดเป็นคนที่มีทั้งกำลังกาย กำลังความคิดสติปัญญา ในการทำความดี นี้เป็นเพราะมีบุญเก่าติดตัวมา แต่บุญ มากบุญน้อยไม่สามารถทราบได้ แต่เราพออุ่นใจได้ว่ามีอยู่ แล้วเราก็รู้ว่า คงรอให้บุญเก่าทะลักขึ้นมาไม่ได้ ต้องลงมือ ทำความเพียรสร้างบุญขึ้นมา เมื่อเข้าใจความสำเร็จในตัวของคนเราแล้ว มีสิ่งที่ ควรศึกษาต่อไปว่าวิริยะบารมีนั้น เกิดขึ้นในตัวคนเราอย่างไร ในทางพระพุทธศาสนา ความเพียร มาจากภาษาบาลี ว่า วิริยะ แปลว่า ความกล้า เพราะฉะนั้น คนมีความเพียร คือ คนที่มีความกล้าที่ จะทำความดี และกล้าที่จะไม่ทำความชั่วอยู่ในตัว แต่ถ้าเป็น คนขี้ขลาด ขี้กลัว ความเพียรไม่มีทางเกิด แต่การจะทำความเพียรหรือสร้างวิริยะบารมีตาม พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปนั้น จำเป็นจะต้องรู้กลไกในการ ทำความเพียรของคนเราว่าต้องประกอบด้วย ๑. ต้องมีสติ ถ้ากล้าแบบบ้าบิ่นไม่ใช่ความเพียร ต้องกล้าแบบมีสติ จึงจะเรียกว่าความเพียร ๒. ต้องมีสัมมาทิฏฐิ คือมีปัญญาพอที่จะรู้ว่าสิ่งที่จะทำนี้ดีจริง หรือสิ่งที่จะ ทำนี้มันชั่วจริง ต้องเลิกทำ 0. ทุ่มเทชีวิตจิตใจทำความดี เพราะฉะนั้น ใครจะทำความเพียรอะไร ต้องถามตัว เองสองเรื่องนี้ก่อนว่า สิ่งที่ตนเองจะทำนั้น เป็นเรื่องเพื่อ การทุ่มเทสร้างความดีไหม หรือ เป็นความทุ่มเทที่จะละ ความชั่ว ถ้าใช่อย่างใดอย่างหนึ่งในสองเรื่องนี้ แปลว่าใช้ได้ แล้วให้ใช้สติของตัวเองประคับประคองทำความดีนั้นไป อย่างทุ่มเทชีวิตจิตใจให้เต็มที่ เต็มอิ่ม เต็มใจ เต็มมือ เมื่อนั้นตัวของเราจึงจะมีความเพียรที่ถูกต้องเกิดขึ้นในตัว | กัลยาณมิตร ราคา ๒๕๕ มีสิ่งที่ชาวพุทธไม่ควรมองข้ามประการหนึ่งว่า ทำไม บางคนกล้าทำความดี แต่บางคนไม่กล้า ซึ่งแน่นอนผู้ที่กล้า จะต้องมีปัญญามองทะลุปรุโปร่งแยกออกว่าอย่างไหนดีจริง อย่างไหนชั่วจริง มีสติปัญญาตรงตามหลักของพระสัมมา สัมพุทธเจ้าทีเดียว ตอบได้ทันทีว่า ข้าศึกของความเพียร คือ ความขี้เกียจ ได้แก่ พวกโรคบิดติดเสื่องานการเบื่อข้าวกินได้ พวกนี้ไม่มี ความกล้าหรอก มีแต่ความเกียจคร้านเป็นสำคัญ อีกพวกหนึ่งเป็นพวกติดสุขที่เคยมีอยู่แล้ว เพราะว่า ตัวเองเคยสะดวกสบายมาก่อน เลยไม่กล้าทำ เกิดกลัว ความยากลำบากเสียแล้ว ยิ่งกว่านั้น ยังมีนิสัยผัดวัน ประกันพรุ่งที่ติดตัวมาข้ามภพข้ามชาติมากพอแรงทีเดียว ทำให้กลายมาเป็นอุปสรรคในการทำความเพียรหรือความ กล้าที่จะสร้างวิริยะบารมีในชาตินี้ ทั้งๆ ที่ความเพียรของ มนุษย์มีไว้เพื่อสร้างความสำเร็จต่างๆ ให้บังเกิดขึ้น เพราะ คนเราจะทำงานสร้างฐานะให้เป็นปึกแผ่น ทำมาหากินได้ เจริญรุ่งเรือง ย่อมต้องอาศัยความเพียรของตัวเองเป็นหลัก ถ้าขี้เกียจไม่มีทางสำเร็จ ประการสำคัญ คือ ความเพียรมีไว้เพื่อทำงานสร้าง บารมีติดตามพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปให้สำเร็จ ซึ่งเป็นงาน ข้ามภพข้ามชาติ งานสร้างฐานะความเป็นอยู่นั้น ต้องทำ กันทั้งชาติ งานสร้างประเทศต้องทำกันหลายชั่วอายุคน คือ ตัวเองทำแล้วยังไม่เสร็จ ต้องอบรมลูกหลานให้ทำต่อไป ส่วนงานสร้างบารมีเป็นงานข้ามชาติ ถ้าชาตินี้ทำไม่เสร็จ ก็ ต้องทำชาติหน้าต่อไป เมื่อความเพียรเป็นลักษณะที่ทำต่อเนื่องกันเช่นนี้ เพราะฉะนั้น ความเพียรจึงเป็นธาตุสำเร็จในตัวคน แต่ เดิมที่เรารู้จักกันแต่ธาตุเหล็ก ธาตุทองแดง ธาตุสังกะสี ธาตุดีบุก ธาตุเงิน ธาตุทองคำ ซึ่งทั้งหมดนั้นเป็นธาตุหยาบๆ แต่ว่าธาตุแห่งความเพียรนั้น เป็นธาตุละเอียดอย่างหนึ่ง เป็นธาตุแห่งความสำเร็จ ใครมีธาตุแห่งความเพียรนี้เกิดขึ้น ในใจมากเท่าไร ก็เป็นการสร้างธาตุแห่งความสำเร็จมากขึ้น เท่านั้น ในการสร้างวิริยะบารมีหรือธาตุแห่งความเพียรขึ้น ในใจนั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้แบ่งช่วงเวลาที่กลั่นธาตุ ความสำเร็จขึ้นในใจไว้ ๓ ช่วง คือ