ข้อความต้นฉบับในหน้า
พระบรมศาสดาเสด็จมาแล้ว ตรัส
ถามถึงเรื่องที่สนทนากันอยู่ เมื่อ
ภิกษุกราบทูลแล้ว จึงตรัสว่า พระ
เทวทัตพร้อมด้วยบริวาร ไม่ใช่พินาศ
แต่ในบัดนี้เท่านั้น แม้ในอดีตก็พินาศ
เหมือนกัน
ในอดีตกาล เมื่อพระเจ้า
พรหมทัตครองราชสมบัติอยู่ในนคร
พาราณสี ในพระราชอุทยานมีกระบี่
(ลิง) ๒ ฝูงใหญ่อาศัยอยู่ ฝูงหนึ่ง
กระบี่โพธิสัตว์ มีบริวาร ๕๐๐ ตัว
อีกฝูงหนึ่งกระบี่เทวทัต มีบริวาร ๕๐๐
ตัวเช่นกัน
วันหนึ่งกระบี่เกเรตัวหนึ่งไปนั่งอยู่บนยอดเสาซุ้ม
“ข้าแต่มหาราช ข้าพระองค์รู้
ปุโรหิตทูลตอบ
“อะไรล่ะ” พระราชาถาม
“มันเหลวของวานร พระเจ้าข้า”
“เราจะได้จากไหน”
“ก็ที่พระราชอุทยานมีวานร
จำนวนมากมิใช่หรือ พระเจ้าข้า”
พระราชาจึงสั่งให้คนแม่นธนู
ไปยิงกระบี่ กระบี่บริวารของกระบี่
เทวทัตถูกยิงตายทั้ง ๕๐๐ ตัว แม้
กระบี่เทวทัตก็ถูกยิงด้วยลูกศร
บาดเจ็บสาหัส หนีไปถึงที่อยู่ของ
พระโพธิสัตว์แล้วจึงล้มลงตาย
กระบี่โพธิสัตว์จึงพูดว่า “ธรรมดา พวกที่ไม่เชื่อ
ประตูอุทยาน ขณะนั้นปุโรหิตเข้าไปอุทยานอาบน้ำแต่งตัว โอวาทของบัณฑิตทั้งหลาย อยู่ในที่อยู่ของคู่เวร จะพินาศ
อย่างดีแล้วออกไป ขณะที่เดินลอดซุ้มประตู เจ้ากระบี่เกเร
ตัวนั้นได้ถ่ายอุจจาระรดศีรษะของท่านปุโรหิต ท่านตกใจ
แหงนหน้าขึ้นไปมองก็ถูกถ่ายรดหน้าอีก จึงหันกลับมาขู่
พวกกระบี่ว่า “ฝากเอาไว้ก่อนเถอะไอ้พวกลิงจัญไร ข้าจะ
แก้แค้นพวกเจ้าในภายหลัง
พวกกระบีได้เล่าเหตุการณ์ให้กระบี่โพธิสัตว์ฟังถึง
การที่ปุโรหิตผู้นั้นผูกเวรและขู่เอาไว้ พระโพธิสัตว์ได้ประชุม
กระบี่ทั้งพันตัว กล่าวว่า “ขึ้นชื่อว่า สถานที่อยู่ของคู่เวรไม่
ควรอยู่ ฝูงกระบี่ทั้งหมดจงพากันหนีไปที่อื่นเถิด” กระบี่
โพธิสัตว์ได้พาบริวารของตนเข้าป่าไป แต่กระบี่เทวทัตให้
บริวารของตนอยู่ที่เดิมไม่ให้หนีไปไหน
อยู่มาวันหนึ่ง แพะตัวหนึ่งกิน
ข้าวเปลือกที่นางทาสีคนหนึ่งพึ่งแดดไว้ นาง
คว้าดุ้นพื้นที่ติดไฟที่ตัวแพะ แพะวิ่งหนี
แล้วไปถูตัวด้านที่ติดไฟกับกระท่อมหญ้า
หลังหนึ่ง กระท่อมหญ้าหลังนั้นจึงเกิดไฟ
ไหม้ลามไปติดโรงช้าง ไฟได้ไหม้หลังช้าง
ของพระราชาหลายเชือก
พระราชาตรัสถามปุโรหิตว่า “อาจารย์
ช้างของเราเป็นแผลหลายเชือก อาจารย์รู้
ยาอะไรบ้างไหม"
๙๐ | ก ม า ม ๒๕๕๐
อย่างนี้"
สถานที่ที่ควรอยู่
หากอยู่ในสถานที่ที่ควรอยู่ จะพลิกชีวิตให้สูงขึ้น
เปลี่ยนความพ่ายแพ้เป็นชัยชนะ เปลี่ยนความตาย
เป็นความเป็น ดังเรื่องราวใน สกุณีคฆ์ชาดก
พระบรมศาสดา ทรงแสดงธรรมแก่เหล่าพระภิกษุ
ทั้งหลายว่า
ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์บังเกิดในกำเนิดนกมูลไถ
อาศัยอยู่ในก้อนดินที่ทำการไถ
วันหนึ่งนกมูลไถเกิดเบื่อที่จะหาอาหารในถิ่นของตน
จึงไปหากินในถิ่นอื่น ครั้งนั้นเหยี่ยวนกเขา
เห็นนกมูลไก กำลังหากินอยู่จึงโฉบจับเอา
ไว้ได้ นกมูลไถคร่ำครวญว่า “เรามัน
เคราะห์ร้าย เรามันบุญน้อย เที่ยวไปใน
ถิ่นอโคจร ถ้าวันนี้เราอยู่ในถิ่นบิดาเรา
เหยี่ยวนกเขาตัวนี้ไม่คณามือเราหรอก”
“ที่หาอาหารถิ่นบิดาของเจ้าเป็น
อย่างไร" เหยี่ยวนกเขาถาม
“คือที่ก้อนดินคันไถน่ะซิ” นกมูลไถตอบ
“เมื่อกี้ข้าออมกำลังไว้ยังจับแกได้