การพบพระสัมมาสัมพุทธเจ้า : หน้า 54/132

ปริศนาได้อย่างลึกซึ้งถูกต้องนั้น จะต้องเป็นผู้รู้ธรรมใน เมื่อไปถึงก็เห็นเหล่ามหาชนแน่นขนัดจึงได้กล่าววาจาขึ้นว่า พระพุทธศาสนาเป็นอย่างดี พญานาคราชได้กระทำเช่นนี้ “ข้าแต่ผู้เจริญทั้งหลาย ! ขอพวกท่านจงให้โอกาสแก่ เป็นเวลาชั่ว หนึ่งพุทธันดร ก็ไม่มีใครสามารถแก้ปริศนานี้ได้ จวบจนถึงสมัยที่องค์สมเด็จพระมิ่งมงกุฏศรีศากยมุนีโคดมได้ เสด็จมาอุบัติตรัสเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว ข้าพเจ้าเพื่อตอบปริศนาเพลงแห่งธิดาพญานาค ซึ่งไม่มีใคร แก้ได้มาเป็นเวลาช้านานแล้ว” พระองค์ เมื่อกล่าวดังนั้นแล้วก็ยืนคอยฟังนางนาคมาณวิกา ทรงตรวจดูอุปนิสัยแห่งสัตวโลก ได้ทรงเห็นอุตรมาณพ ซึ่ง เริ่มขับร้องเพลงขึ้นใหม่อีกรอบ มีปริศนาเป็น ๒ ตอนใหญ่ เป็นผู้มีอุปนิสัยควรแก่การที่จะได้บรรลุพระโสดาปัตติผล อุตรมาณพก็ตอบแก้อรรถปริศนาทีละข้อ จนถึงข้อปริศนา วันที่พญาเอรกปัตตนาคราชพร้อมพระธิดา เพลงอยู่ที่แม่น้ำคงคา มีประชาชนพากันไปดูเป็นอันมาก และอุตรมาณพจะเป็นหนึ่งในบุคคลที่ได้ฟังธรรมเทศนาของ เราตถาคตแล้วจักสำเร็จเป็นพระโสดาบันอริยบุคคล ผู้จักนำ ถ้อยคำแห่งเราไปตอบปัญหาของนางนาคมาณวิกา เมื่อ พญาเอรกปัตตนาคราชได้สดับกถานั้นก็จักทราบว่า “พระพุทธเจ้าได้บังเกิดขึ้นแล้วในโลก” เมื่อทรงพระดำริดังนี้ โดยทรงทราบว่า วันนี้เป็นวันอุโบสถ ขึ้น ๑๕ ค่ำ ซึ่งเป็น สุดท้ายตามที่ตนได้เล่าเรียนจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะมาขับร้อง ทราบ ได้อย่างล้ำลึกถูกต้องโดยไม่มีผิดพลาดแม้สักน้อย พญา เอรกปัตตนาคราชได้สดับฟังดังนั้น ก็ฟาดหางดังครืนใหญ่ กึกก้องขึ้นในบัดดล ด้วยความปีติใจเหลือที่จะกล่าว ได้ทันทีว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เสด็จมาอุบัติ ขึ้นแล้วในโลก และได้แปลงเพศเป็นมนุษย์ขึ้นจากแม่น้ำ พร้อมด้วยนางนาคมาณวิกาผู้เป็นธิดา เข้าไปหาอุตรมาณพ แล้วถามว่า แล้ว พระองค์ก็เสด็จไป ในบริเวณนั้น ซึ่งไม่ไกล จากเมืองพาราณสีเท่าใด หากมองและคิด นัก ประทับนั่งอยู่ ณ ด ให้ลึกซึ้งตามหลัก ภายใต้ต้นไม้ใหญ่เพื่อรอ ธรรมแห่งศาสนา คอยการมาแห่งอุตรมาณพ เมื่อมาณพหนุ่มผ่านมา เราก็จะทราบว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึง มนุษย์ทุกคนใน ตรัสเรียกอุตรมาณพให้ โลกล้วนเกิดขึ้น แวะเข้ามานี่ก่อน อุตร ได้ด้วยกรรม มาณพปีติใจเป็นยิ่งนัก จึงเข้าไปน้อมกายถวาย นมัสการกราบพระยุคลบาทแล้วทูลถามว่า พระองค์เรียก ข้าบาทมาด้วยเหตุใด สมเด็จองค์พระชินสีห์จึงตรัสว่า “ท่านจักไปที่แม่น้ำคงคาเพื่อฟังปริศนาแห่งนางนาค มาณวิกาใช่หรือไม่ ? หากเป็นเช่นนั้น เธอจงตั้งใจเรียนเอา คาถานี้ให้ดี แล้วนำไปแก้เพลงขับอันเป็นอรรถปริศนาแห่ง นางนาคมาณวิกา" เมื่อได้ฟังคำเทศนาแห่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจนจบ คาถาแล้ว อุตรมาณพก็ได้บรรลุพระโสดาปัตติผล ณ ที่นั่นเอง จากนั้นก็ถวายบังคมลาสมเด็จพระชินสีห์ไปยังฝั่งแม่น้ำคงคา ๕๒ | ลยาณมิตร มกราคม ๒๕๕ “ดูกรท่านผู้มีคุณ ! ข้าพเจ้านี้ชื่อว่าพญาเอรกปัตต นาคราช อยากทราบว่าบัดนี้องค์สมเด็จพระชินสีห์สัมมา สัมพุทธเจ้าของเราประทับอยู่ที่ไหน ?” อุตรมาณพตอบ “ข้าแต่พระองค์ สมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ้าของเรา บัดนี้ประทับอยู่ที่โคนต้นไม้ใหญ่แห่ง หนึ่งซึ่งไม่ไกลจากที่นี่ ถ้าพระองค์มีพระราชประสงค์จักไป เฝ้าขอจงรีบไปเถิด” เมื่อพญานาคราชเดินทางไปเข้าเฝ้าพร้อมเหล่า มหาชน ครั้น ครั้นเมื่อเข้าใกล้ข่ายรัศมีของสมเด็จพระชินสีห์แล้ว ก็น้อมถวายนมัสการแล้วยืนร้องไห้น้ำตาไหลซึมไม่ขาดสาย ไม่สามารถกล่าวคำใดออกมาได้ สมเด็จพระพุทธองค์จึง ทรงมีพุทธฎีกาตรัสถามขึ้นก่อนว่า