ข้อความต้นฉบับในหน้า
ค ว า ม เ
ม
หมอชีวกโกมารภัจ
อาราธนาพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
พร้อมด้วยเหล่าภิกษุสงฆ์
ไปฉันภัตตาหารที่บ้าน
พระมหาปัญถูกซึ่งมีหน้าที่เป็น
ผู้แจกครับอาราธนา
แต่เว้นพระจุลลานตกไว้รูปหนึ่ง
ด้วยเหตุผลว่ามีปัญญาโง่ทับ
พระจุล ปันแกน้อยใจ คิดจะสึก
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงทราบ
เสด็จมาโปรด จนพระจุปันตกสำเร็จ
เป็นพระอรหันต์ในชั่วเวลาฉันวันเดียว
เท่านั้น ภิกษุทั้งหลายนำเรื่องนี้
มาสนทนากัน ทราบถึง
พระสัมมาสัมพุทธเจ้า จึงทรงเล่าเรื่อง
ในอดีตกาลให้ฟัง ความว่า
มีชายหนุ่มคนหนึ่งเป็นลูกจ้างของ
เศรษฐีผู้มีวาจาศักดิ์สิทธิ์
วันหนึ่งเศรษฐีเห็นหนูตาย ได้พูดว่า
หากใครน่าหนูไปขาย จะตั้งตัวได้
เขาเชื่อคำเศรษฐี นำหนูไปขาย
ได้เงิน ๑ กาก ก
ๆ
ไปคิดมาอยู่หลายสิบเที่ยว
หนุ่มจูฟันฯ นำดอกไม้ที่ได้
คิดทบทวนซ้ำอีกเป็นสิบเท่า ไปเที่ยวเร่ขายตามบ้านเรือนผู้คนจน
ตะวันบ่ายคล้อยจึงกล้าตัด หมด วันรุ่งขึ้นเขานำเงินที่ได้จาก
สินใจ เขาซื้อน้ำอ้อยก้อน การขายดอกไม้ไปซื้อน้ำอ้อยได้หลาย
เล็ก ได้ก้อนหนึ่ง มือหนึ่งถือไบ ก้อน เขาถือตะกร้าใส่น้ำอ้อยและ
ตองห่อก้อนน้ำอ้อย อีกมือหนึ่งนิ้ว นิ้วหม้อน้ำออกนอกเมืองไปที่สวน
หม้อใส่น้ำดื่ม ไปนั่งดักรอที่ซุ้ม ดอกไม้ เที่ยวเดินแจกจ่ายน้ำอ้อย
ประตูเข้าเมือง
พวกเก็บดอกไม้จากป่าพากัน
วางหาบลง พักเหนื่อยใต้ร่มไม้
เดียวกับเขา หนุ่มฟันยิ้มให้
พวกเขาอย่างมีไมตรี แล้วเปิดห่อ
น้ำอ้อยยื่นให้คนละเล็กละน้อย
ตามด้วยน้ำให้จิบกันคนละอิ่ม
“ชื่นใจจริง ๆ หายเหนือย
เป็นปลิดทิ้งเลยพ่อหนุ่ม ขอบใจนะ”
หลายคนเริ่มทยอยยกหาบขึ้นบ่า
เตรียมเข้าประตูเมือง
“ไม่เป็นไรครับป้า ไม่เป็นไร
ครับน้า ไม่เป็นไรพี่” หนุ่มจุฟันฯ
พยายามฝืนยิ้มทั้ง ที่น้ำตาเริ่ม
ตกใน
ๆ
และน้ำดื่ม ให้บรรดาผู้ที่กำลังเก็บ
ดอกไม้ คนเหล่านั้นเก็บดอกไม้
เพียงครึ่งกอ แล้วบอกยกที่เหลือใน
กอให้เขาเก็บเอาไป
2
จูฟันฯ เก็บดอกไม้ใส่ตะกร้า
แล้วนำไปขาย เขาหาเงินด้วยวิธีนี้
เพียงไม่กี่วันก็มีเงินถึง 6 กหาปณะ
จากเงิน ๑ กาก กกลายมาเป็นเงิน
- กหาปณะ เทียบคร่าว ๆ กับเงิน
ๆ
บาทของคนไทย คงคล้ายกับจาก
เงิน - สตางค์กลายเป็นเงิน 6 บาท
ทำนองนี้
วันหนึ่งเกิดลมพายุฝนอย่าง
หนัก คนทำงานกลางแจ้งกลางป่า
จำเป็นต้องหยุดงานเพื่อหลบลม
“ทำไงดีขึ้นได้รับแต่คำขอบใจ หลบพายุฝน หนุ่มฟันฯก็เช่นเดียว
หมดตัวแน่เรา” เขาคิดด้วยใจหวั่น
วิตก พอดีหญิงวัยกลางคนหาบ
ดอกไม้หยุดยืนอยู่ใกล้ เขาจึงถาม
ว่าเป็นดอกอะไร หญิงนั้นบอกชื่อ
กัน เขานั่งซุกตัวมองดูสายฝนที่รั่ว
ไหลตามชายคา เสียงลมหวีดหวิว
พัดผ่านไปครั้งแล้วครั้งเล่า กิ่งไม้
น้อยใหญ่หักเสียงดังโครมครามเป็น
เหตุให้เขาเกิดความคิดขึ้นมาอีกอย่าง
“โอ้โฮ! ป้าให้ดอกไม้ผมตั้ง มีอายุหลายสิบปีขึ้นไป โดนลมพายุ
ดอกไม้พลางย้อนถามเขาว่า
"ไม่เคยเห็นหรือพ่อหนุ่ม เอ้า!
พระราชอุทยานที่เขาเดินผ่าน
เอาไปกำหนึ่ง” นางยื่นดอกไม้ให้เขา
ทุกวันนั้น เต็มไปด้วยต้นไม้ใหญ่ที่
กำเขียวหรือครับ” เขาพูดเสียงดัง
คราวนี้คงโค่นล้มไปหลายต้น ถ้า
ยินได้เห็นพากันยิ้มกับท่าทางของเขา
หลายเงิน
ทำอย่างไรจึงจะได้ไม้
“ฉันให้อีกว่า ๆ ๆ”
พวกนี้มา
เขา
เขาเริ่มคิดหาช่องทาง
แสดงท่าทางดีอกดีใจ หลายคนได้ ได้ไม้พวกนี้ตัดเป็นพื้นไปขายคงได้
เหล่านั้นต่างยื่นดอกไม้ให้หนุ่มจูฟันฯ เมื่อคิดได้ก็ดีใจเผลอยิ้มกับตัวเอง
ซึ่งเมื่อรวมกันแล้วก็เป็นหอบใหญ่ ๆ ฝนเริ่มซา เขาคว้าตะกร้า
เมษายน ๒๕๓๕ กัลยาณมิตร ๙๙