ประวัติวันวิสาขบูชาในประเทศไทย : หน้า 36/113

อื่นจ้องดูอยู่ด้วยความสนใจ คนทั่วไป รู้จักชาวพุทธและพุทธธรรมถูกต้องขึ้น ด้วย วิสาขบูชาในประเทศไทย เมื่อพระพุทธศาสนาได้มาประ ดิษฐานในแผ่นดินไทย ราวพุทธศต วรรษที่ ๓ ไล่เรื่อยมา จะมีการจัดงาน วิสาขบูชาหรือไม่นั้นไม่มีหลักฐานชัด เจน จนกระทั่งถึงสมัยสุโขทัย จึงพบ เนื้อความที่เกี่ยวกับพิธีวิสาขะ ซึ่งทำ กันอย่างเป็นกิจจะลักษณะ ปรากฏ เป็นหลักฐานชัดเจน ในตำรับท้าวศรี จุฬาลักษณ์ความว่า “ในสมัยสุโขทัยนี้ เมื่อถึงวัน วิสาขบูชา ทุก ๆ คนตั้งแต่สมเด็จ แล้วมีคำสรรเสริญต่อไปว่า “อันพระนครสุโขทัยราชธานีถึง กองการกุศล เสมือนจะเผยซึ่งทวาร พิมานฟ้าทุกช่อชั้น.... พระเจ้าแผ่นดินจนถึงประชาชนชนบท วันวิสาขนักขัตฤกษ์ครั้งใด ก็สว่างไสว ส่วนสมัยต่อมาคือ สมัยอยุธยา ทั่วไปต่างชักชวนกันรักษาพระอุโบสถ ไปด้วยแสงประทีปเทียนดอกไม้เพลิง ไม่มีหลักฐานเกี่ยวกับพิธีวิสาขะแต่อย่าง ศีล ฟังเทศน์ ถวายสังฆทาน ทำบุญ แลสล้างสลอนด้วยธงชายและธงประ ใด เข้าใจว่าหลักฐานต่าง ๆ คง ดาก (ธงผ้า) ไสวไปด้วยพู่พวงดวง ทำทานแก่คนยากจน บ้างก็ปล่อยสัตว์ ถูกทำลายไปในคราวที่พม่าเผากรุงศรี ปล่อยปลา และประดับนครแขวนโคม ดอกไม้กรองร้อยห้อยแขวน หอมตลบ อยุธยา ๒ ครั้ง มาปรากฏมีอีกครั้งใน ไปด้วยกลิ่นสุคนธรสรวยรื่น เสนาะ พระราชกุศลวิสาขบูชาของพระบาท สำเนียงพิณพาทย์ฆ้องกลองทั้งทิวา สมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัช ราตรี มหาชนชายหญิงพากันกระทำ กาลที่ ๒ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อ ประทีป ประดับด้วยดอกไม้ของหอม อุทิศบูชาพระรัตนตรัย สิ้นสามทิวา ราตรี’ เหตุการณ์ ประสูติ ตรัสรู้ ปรินิพพาน วันเดือนปี - เวลาสายใกล้เที่ยง วันศุกร์ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน 5 ปีจอ ก่อนพุทธศก ๘๐ ปี - วันพุธ ขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน 5 ปีระกา ก่อนพุทธศก ๔๕ ปี - เวลาใกล้รุ่งวันอังคาร ขึ้น ๑๕ ค่า เดือน ๖ สถานที่ ใต้ร่มไม้สาละ สวนลุมพินีวัน (อยู่ ระหว่างกรุงกบิลพัสดุ์และกรุงเทว ทหะ) - ใต้ควงไม้ศรีมหาโพธิ์ (อัสสัตถ พฤกษ์) ริมฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา อุรุเวลาเสนานิคม - ระหว่างไม้สาละ (สาลวโนทยาน) ฟากแม่น้ำหิรัญญวดี เมืองกุสินารา ตารางที่ ๓ ๒๔ กัลยาณมิตร พฤษภาคม ๒๕๓๕