เจดีย์ในประเทศจีนและญี่ปุ่น : หน้า 61/113

เล่าเรื่อง...เจดีย์ โดย เกษมสุข ภมรสถิตย์ (ใส) จีน...เจดีย์ (ต่อจากฉบับที่แล้ว) ด้เห็นกันในฉบับที่ผ่านมาแล้วว่า ไ รูปทรงองค์เจดีย์ในประเทศจีน และญี่ปุ่นนั้นเป็นอย่างไร ซึ่งหากจะ ทบทวนกันอีกทีเพื่อความมั่นใจ ก็คือ เจดีย์ที่สร้างซ้อนกันขึ้นไป คล้ายเอา บ้านหลังเล็กวางอยู่บนหลังใหญ่ แล้ว หลั่นขึ้นไปเรื่อย ๆ นั้น มีจุดประสงค์ แสดงถึงภพภูมิ หรือระดับความละเอียด ของสมาธิจากหยาบที่สุด คือมนุษย์ จนกระทั่งจุดปลายยอดของหลังชั้นบน สุด คือจุดที่ถือว่าหลุดพ้นจากกระแส กรรมทั้งปวง คือนิพพาน โดยมีแกน กลางอันเดียวกันที่ถือเป็นเส้นทาง สายกลาง - เพียงแต่ว่าการสร้างเจดีย์ เป็น การแสดงรูปธรรมที่ถ่ายทอดจาก นามธรรมภายในใจของมนุษย์ ระดับ ขององค์เจดีย์จึงสูงขึ้นไปเรื่อย แต่ถ้า ในทางภาคปฏิบัติ น่าจะกล่าวได้ว่า เท่ากับแสดงถึงการปล่อยใจลงไปใน หนทางสายกลางที่ลุ่มลึกลงไปเรื่อย ๆ จากจุดแห่งความเป็นกัลยาณชน จน กระทั่งถึงจุดแห่งการบรรลุธรรม ใน ด้านเจดีย์วิทยา นักวิชาการจะไม่สนใจ แต่เพียงรูปด้านข้างที่เห็นส่วนสูงของ บ้านซ้อนกันขึ้นไปเท่านั้น แต่จะศึกษา จากส่วนที่เรียกว่า Top View ด้วย คือ การมองจากข้างบนโดยสมมติว่าขึ้น ไปมองเหนือจุดปลายสุดกึ่งกลางยอด หลังคาของบ้านชั้นบนสุดก็จะเห็นภาพ ชัดเจนว่า แต่ละระดับของดวงจิตนั้น ที่แท้ล้วนซ้อน และใช้จุดศูนย์กลาง ร่วมกัน - อุปมาเหมือนความรู้สึกในขณะ ปฏิบัติสมาธิที่แสดงผลได้พร้อม ๆ กัน ทั้งสองสถานะ คือรู้สึกถึงความลุ่มลึก ลงไปของใจ และรู้สึกถึงความเป็นอัน หนึ่งอันเดียวกันของจุดศูนย์กลางกาย ที่แผ่ขยายความโล่งสบาย ความกว้าง ใหญ่ของปัญญา ที่ผุดซ้อนขึ้นมา * แล้วขยายกว้างออกไปในทุก ๆ ช่วง ของระดับใจขณะไหลลึกลง กล่าวได้ว่า แม้รูปพรรณสัณฐานขององค์พุทธเจดีย์ จะแตกต่างออกไปในอีกลักษณะหนึ่ง แต่สิ่งที่ซ่อนอยู่ และความปรารถนา สื่อความหมายยังคงเดิม คือ เจดีย์คือ ธรรมะ หรือที่นักเจดีย์วิทยาเรียกว่า STUPA IS DHAMMA นั่นเอง ภาพลายเส้นเจดีย์ ซึ่งแสดงแนวแกนกลาง ที่ตั้งฉากกับศูนย์กลางในทุก ๆ ระนาบ ย้อนกลับมาสู่คำสัญญาเดิม ที่ว่าทำไมจีนถึงสร้างรูปทรงเจดีย์เป็น ตุลาคม ๒๕๓๕ กัลยาณมิตร ๕๙