การค้นคว้าธรรมและการสอนธรรม : หน้า 23/113

ผู้สามารถจะบรรลุธรรมดังที่ท่านได้เห็น นั้นบ้างก็ได้ วัดบางปลาจึงได้ปรากฏ ให้ท่านเห็นเช่นนั้น นับแต่นั้นเป็นต้นมาท่านก็ ปฏิบัติการค้นคว้าหาที่สุดแห่งธรรม ณ สำนักวัดบางคูเวียงนั้น ยิ่งค้นก็ยิ่ง ลึกซึ้งหนักเข้าทุกที ได้ปฏิบัติเช่นนั้น ต่อมาอีกประมาณเดือนเศษ พอดี ออกพรรษา รับกฐินแล้วก็ลาท่านเจ้า อาวาสไปพักอยู่ที่วัดบางปลา ซึ่งเคย ปรากฏแก่ท่านมาแล้วในขณะเจริญ คลองบางคูเวียง กรรมมัฏฐาน ทั้งนี้เพื่อไปดำเนินการ เทศน์ครั้งที่สองนี้ จะทำให้เจ้าอาวาส สอนธรรมที่ท่านได้รู้ได้เห็นนั้น และ ไม่พอใจ ดังนั้นก่อนแสดงพระธรรม ทำการสอนธรรมอยู่ประมาณ ๔ เดือน เทศนาครั้งที่สอง ท่านจึงเก็บของใส่ มีพระภิกษุที่เจริญรอยตามท่านได้ ๓ รูป กระเป๋าเตรียมตัวเดินทางกลับ พอ คือพระภิกษุสังวาลย์ พระภิกษุแบน และพระภิกษุอ่วมกับคฤหัสถ์อีก ท่านได้พาพระภิกษุสังวาลย์ ไปจำ ๔ คน ที่ ๑๓ ณ วัดนี้ มีพระภิกษุได้เห็นธรรม ตามท่านอีกหนึ่งรูปคือ พระภิกษุหมก (ภิกษุรูปนี้ เมื่อมาจำพรรษา ณ วัด ปากน้ำ หลวงพ่อได้ส่งไปสอนธรรม แสดงพระธรรมเทศนาจบ ก็เข้าไป กรุงเทพฯ ถึงปัจจุบันนี้ข้าพเจ้าควรจะได้บรรยาย ถึงวัดปากน้ำภาษีเจริญ สมัยก่อนที่ พระคุณท่านจะได้มาทำการปกครอง เท่าที่พอจะสืบทราบได้ ไว้สักเล็กน้อย เพื่อประกอบเรื่องของท่าน วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ ปรากฏ กราบลาท่านเจ้าอาวาสเดินทางกลับ ทันทีเพื่อมิให้เกิดการกระทบกระเทือน พรรษาที่วัดสองพี่น้อง นับเป็นพรรษา ท่านจึงอ้างว่าได้นัดจะพาพระไปอยู่ ในตำนานเล่มหนึ่งกล่าวว่า เป็นพระ อารามหลวงมาแต่โบราณครั้งกรุงศรี อยุธยาเป็นราชธานี หลักฐานที่ควร ครั้นแล้วท่านจึงกลับไปรับพระ ภิกษุหมก, พระภิกษุปลด (พระพุทธ วงศาจารย์ วัดเบญจมบพิตร ต่อมา เชื่อถือได้นั้นคือ พระพุทธรูปทุกองค์ แก่เจ้าคุณอุบาลีคุณูปมาจารย์จัน สิริ เป็นสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ ในพระอุโบสถ (เว้นพระพุทธรูปสี่องค์ ที่สร้างขึ้นใหม่ในสมัยเมื่อไม่นานมานี้ นักโบราณคดีสันนิษฐานว่า เป็นพระ จันโท วัดบรมนิวาสจนได้บรรลุธรรม สมเด็จพระสังฆราช) พระภิกษุพล (พระครูโสภณราชวรวิหาร วัดเบญจม พุทธรูปสมัยอยุธยาทั้งสิ้น ในสมัยรัชกาล ท ๓ ได้ทรงปฏิสังขรณ์ขึ้น วัดนี้ท่าน เจ้าคุณพระสุธรรมมุนี วัดพระเชตุพนฯ ได้เล่าให้ข้าพเจ้าฟังว่า ตั้งแต่สมัยพระ กาย) เมื่อออกพรรษารับกฐินแล้ว บพิตร ลาสิกขาบทแล้ว) พระฮั้ว วัด ท่านได้เดินทางไปพักที่วัดประตูสาร ป่าพฤกษ์ ที่วัดสองพี่น้องกลับลงมา จังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งเป็นวัดของพระ กรุงเทพฯ เพื่อศึกษาพระปริยัติธรรม ณ อุปัชฌาย์ของท่าน แต่ท่านได้มรณภาพ สำนักวัดพระเชตุพนฯ ไปแล้ว ที่วัดนี้ท่านพักอยู่ ๔ เดือน ขณะที่พักอยู่มีประชาชนมาอ้อนวอน เป็นเจ้าอาวาสวัดปากน้ำ ขอให้ท่านแสดงธรรมโปรดหลายครั้ง เพื่อทราบความเป็นมา ในการ ท่านเสียไม่ได้ ก็ได้แสดงธรรมอีกเป็น ที่พระคุณท่านได้มาทำการปกครอง ครั้งที่สอง แต่ท่านรู้ทีเดียวว่า การ วัดปากน้ำภาษีเจริญ ตั้งแต่ต้นมาจน ครูสมณธรรมสมาทาน (แสง) เป็น เจ้าอาวาส มีการปกครองเหลวแหลก มาก หลังจากท่านพระครูสมณธรรม สมาทานมรณภาพแล้ว ท่านพระครู พุทธพยากรณ์ เจ้าอาวาสวัดอัปสร สวรรค์ เจ้าคณะตำบลเป็นผู้รักษาการ แทนในตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดปากน้ำ ตุลาคม ๒๕๓๕ กัลยาณมิตร ๒๑