การสนทนาระหว่างพระโพธิสัตว์และโปริสาท : หน้า 99/113

“ดูก่อนโปริสาท ท่านเป็นคน ประพฤติไม่ชอบธรรม ต้องจากแคว้นก็ เพราะเห็นแก่ปากแก่ท้อง ส่วนคาถา เหล่านั้นล้วนแต่สรรเสริญธรรม ธรรม และอธรรม จะลงรอยกันได้อย่างไร” แม้พระโพธิสัตว์ตรัสดังนี้ โจร โปรสาทก็ไม่โกรธ ทั้งนี้เพราะอานุภาพ แห่งเมตตาภาวนาของพระโพธิสัตว์นั้น โจรโปริสาทตรัสตอบว่า “สหายสุดโสม! ข้าพเจ้าเป็นคน บาปคนเดียวเท่านั้นหรือ? ก็คนที่เที่ยว ป่าฆ่ามฤค ได้มังสะมาก็เพื่อปากเพื่อ ท้องหรือต้องฆ่าคนเพื่อรักษาผลประโยชน์ ของตนก็มีอยู่มาก เมื่อเป็นเช่นนี้ เหตุ ไฉนจึงว่าข้าพเจ้าประพฤติมิชอบ คน เป็นสัตว์โลกชนิดหนึ่ง เมื่อคนกินสัตว์ อย่างอื่นได้ ไฉนคนจะกินคนซึ่งเป็น สัตว์โลกชนิดหนึ่งไม่ได้” บัณฑิตแต่ข้าพเจ้าไม่เห็นท่านเป็นบัณฑิต พระเจ้าสุตโสมตรัสตอบว่า “ดูก่อนสหายโปริสาท! ท่านกิน เลย เห็นเป็นคนโง่มากกว่า เพราะไม่รู้ เนื้อมนุษย์ซึ่งเป็นสิ่งไม่ควรกิน ท่าน ความเสื่อมและความพินาศของตน” ประพฤติไม่ชอบธรรมตรงนี้” พระโพธิสัตว์ตรัสตอบว่า - โปรสาทไม่อาจโต้ตอบเรื่องนี้ได้ “คนที่ฉลาดในขัตติยธรรมปฏิบัติ เพราะเป็นความจริง กษัตริย์อื่น ๆ แม้ อย่างที่ท่านว่า ย่อมตกนรก เพราะเต็ม จะเที่ยวป่าฆ่าหมู่มฤค แต่เขาเหล่านั้น ไปด้วยความตลบแตลงได้สัตย์ เพราะ มิได้กินเนื้อมนุษย์ การกินเนื้อมนุษย์ ฉะนั้นข้าพเจ้าจึงละขัตติยธรรมเช่นนั้น เป็นความแปลก สายตาของโลกเห็น เสีย เป็นผู้รักษาสัตย์ กลับมาแล้ว ดู เป็นสิ่งชั่วร้าย โปรสาทจึงมิอาจโต้ตอบ ก่อนโปริสาท ท่านจงบูชายัญกินเนื้อ เรื่องนี้กับพระโพธิสัตว์ จึงเลี่ยงไปพูด ข้าพเจ้าเสียเถิด” เรื่องอื่นว่า ของตน “สหายสุดโสม ท่านพ้นจากมือ โปริสาทโต้ว่า “ปราสาทราชมณเฑียร แผ่นดิน ของโปริสาทแล้ว ไปถึงพระราชมณเฑียร โคและม้าสตรีที่น่าอภิรมย์ กาสิกพัสตร์ ทรงอภิรมย์ด้วยกามคุณแล้ว (ผ้ากาสี) และแก่นจันทน์ ท่านมีสมบูรณ์ ยังกลับมาหาโปริสาทผู้เป็นศัตรูอีก พร้อมในพระนคร น่าจะอภิรมย์อยู่ด้วย พระองค์ไม่ฉลาดในขัตติยธรรมเสียเลย สิ่งนี้ ทำไมจึงเอาสิ่งนี้มาแลกความสัตย์ เกียรติของท่านระบือไปไกลกว่าเป็น โง่ ๆ” “รสทั้งหลายบรรดาที่มีอยู่ในโลกนี้ สัจจะเป็นรสเลิศที่สุด สมณพราหมณ์ที่ ตั้งอยู่ในความสัตย์ย่อมข้ามฝั่งแห่งชาติ และมรณะเสียได้ ทรรศนะแห่งปราชญ์ ย่อมไกลจากทรรศนะของพาล เพราะ ฉะนั้น แม้เสียชีพ ข้าพเจ้าก็ไม่ยอมให้ เสียสัตย์” เมื่อพระโพธิสัตย์ตรัสอานิสงส์ แห่งสัจจะแก่โปรสาทอยู่อย่างนี้ โปริสาท ได้แลดูพระพักตร์ของสุดโสมโพธิสัตว์ ซึ่งคล้ายดอกบัวที่แย้มแล้ว และคล้าย พระจันทร์เต็มดวง จึงดำริว่า สุตโสมนี้ แม้เห็นถ่านและกองเพลิง แม้เห็นเราผู้ ถากหลาวอยู่ เธอมิได้มีอาการหวาด เสียวเลย นี่เป็นอานุภาพแห่งสตารหา คาถา หรืออานุภาพแห่งความสัตย์กันแน่ - หรืออะไรอย่างอื่นอีก จึงถามว่า ธันวาคม ๒๕๓๕ กัลยาณมิตร ๔๗