การทำความเข้าใจเกี่ยวกับใจ : หน้า 34/130

คิดก็ไปแค่นั้น ความรู้ ความคิด ความจำ ความเห็น สี่อย่างนี้แหละ สี่อย่างนี้ เขาเรียกว่าใจ ความเห็นหนึ่ง สอง ความจำ สามความคิด สี่ความรู้ สี่ อย่างนี้แหละ หยุดเข้าเป็นจุดเดียว ซ้อนเป็นจุดเดียวเข้า เรียกว่าใจ ดวงรู้มันซ้อนอยู่ข้างในดวงคิด ดวง คิดซ้อนอยู่ข้างในดวง ดวงจำ ซ้อนอยู่ข้างในดวงเห็น มันเป็นชั้น ๆ กันอย่างนี้ อย่างนี้แหละรวมเข้า เรียกว่าใจ ถ้าแยกออกไปละก็ เห็น น่ะดวงมันอยู่ศูนย์กลางกาย จ่านะ ดวงมันอยู่ศูนย์กลางเนื้อหัวใจ มัน ย่อมกว่าดวงเห็นลงมาหน่อย คิดน่ะ อยู่ในกลางดวงจ๋า นั่นย่อมลงมา หน่อย รู้น่ะอยู่ในกลางดวงคิด นั่น ย่อมลงมาเท่าดวงตาดำข้างใน นั่น มีหน้าที่รู้เรียกว่าดวงวิญญาณ เท่า ดวงตาดำข้างนอกนั่นดวงจิต เท่า ลูกตานั่นดวงใจ เท่ากับเบ้าตานั่น ดวงเห็น หมดทั้งร่างกายมีสี่อย่าง เท่านี้ มีดวงเห็นครอบอยู่ข้างนอก ดวง ดวงจำอยู่ข้างนอกดวงคิด ดวงคิดอยู่ข้างนอกดวงรู้ ดวงรู้ อีกดวงอยู่ข้างในดวงคิด เห็น จำ คิดรู้อย่างนี้แหละเป็นตัวสำคัญละ เห็น จำ คิด รู้ ทั้งสี่อย่างนี้ มาจากไหนที่ตั้งของมันอยู่ศูนย์กลาง- กายมนุษย์ เป็นดวงใสบริสุทธิ์เท่า ฟองไข่แดงของไก่ นั่นดวงธรรมที่ ทำให้เป็นกายมนุษย์ ดวงนั้นเป็น ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์แท้ๆ ความเห็นหนึ่ง ความจําหน่ง ความคิดหนีจ ความรู้หนึ่ง สอย่างนี้ แหละ หยุดเข้าเป็นจุด เดียว บ่อนเป็นจุดเดียว เขาเรียกว่าใจ... เห็น จำ ติด 3 สี่อย่างนี่แหละเป็น ตัวสําคัญละ เป็นดวงใส บริสุทธิ์เท่าฟองไข่แดง ของไก่ การรรมดวง นั่นผ่องใส มนุษย์ ก็ รุ่งโรจน์ผ่องใสเหมือน กัน ค่าธรรมดวงนั้น ขุ่นมัวเสีย มนุษย์ก็ขูบ เศร้าไปไม่ของใส... 99 กายมนุษย์จะเป็นอยู่ได้ก็เพราะอาศัย ธรรมดวงนั้น ถ้าธรรมดวงนั้นไม่มี แล้วละก็กายมนุษย์ก็เป็นอยู่ไม่ได้ดับ ถ้าธรรมดวงนั้นยังมีปรากฏอยู่ละก็ มนุษย์ไม่ดับ เป็นมนุษย์ปรากฏอยู่ เหมือนกัน จะแก่เฒ่าชราช่างมัน พอดวงนั้นดับมนุษย์ก็อยู่ไม่ได้ ต้อง ดับกัน ถ้าธรรมดวงนั้นผ่องใส มนุษย์ ก็รุ่งโรจน์ผ่องใสเหมือนกัน ถ้าธรรม ดวงนั้นขุ่นมัวเสีย มนุษย์ก็ซูบเศร้า ไปไม่ผ่องใส ดวงนั้นเป็นสำคัญ ดวงนั้นแหละเป็นที่ตั้งของเห็นของจำ v ของคิด ของรู้ ดวงเห็นก็อยู่ใน กลางดวงนั้น แต่ว่าอยู่ข้างใน ดวงจำ ดวงรู้ก็อยู่ข้างในกลางดวงนั้น แต่ว่า อยู่ในกลางของดวงคิดอีกทีหนึ่ง สี่ ดวงอยู่นั่น ต้นเหตุอยู่นั่น ที่ออกมา ปรากฏที่กายมนุษย์ก็ดีที่หัวใจมนุษย์ นี่ก็ดี ออกมาปรากฏอยู่เป็นดวงเห็น ดวงจ๋า ดวงคิด ดวงรู้ข้างนอกนี้ นี่ เป็นดวงหยาบ นี่เป็นชั้น เป็นต้น เป็นปลาย นี่เป็นรากเง่า อยู่ในกลาง ดวงนั้น อยู่ในกลางดวงนั้นแท้ ๆ อ้ายสี่ดวงนั้นแหละเรียกว่าใจ ถ้าว่าหยุดเป็นจุดเดียวกันละก็เอาละ ท่านยืนยันสมาธิมาแล้ว สมาหิ ยถาภูต ปชานาติ จิตตั้งมั่น หยุด เป็นจุดเดียวกัน จริงทีเดียว ถ้าว่าไม่ตั้งมั่นก็ไม่เรียกว่า เป็นสมาธิ ตั้งมั่นแล้วก็เป็นสมาธิ นี่ รู้ตามความเป็น ได้แสดงมาแล้ว สมาธินี่แหละเป็น นของปัญญา ปัญญาที่จะมีขึ้นก็ เพราะอาศัยสมาธิ ถ้าไม่มีสมาธิเข้า มีนาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๑๕