การดำเนินตามรอยพระเจ้าอโศก : หน้า 115/130

ทะเยอทะยานปรารถนาเป็นเจ้าโลก ด้วย วิธีทำสงครามอย่างไม่รู้อิ่ม จนที่สุดต้อง พ่ายแพ้สลายไป จำเนียรกาลต่อมาก็ ปรากฏมีกษัตริย์พุทธมามกะหลาย พระองค์ในนานาประเทศ ที่นับถือพระ พุทธศาสนา ได้พยายามดำเนินตามรอย พระบาทของพระเจ้าอโศกมหาราช อนึ่ง จากจารึกอันนี้ทำให้เราทราบว่า ธรรม วิชัยของพระเจ้าอโศก มิได้ทรงคาด หมายแต่จะให้ประชาราษฎร์ประสบสุข ในปัจจุบันเท่านั้น หากพระองค์ยังทรง คำนึงถึงปรภพ ซึ่งแสดงว่าพระองค์มี ศรัทธามั่นในเรื่องกฎแห่งกรรมและวัฏฏ สังสาระ จึงทรงเพิ่มพูนพระบารมีให้ ยิ่งๆ ขึ้น เพื่อความเสวยสุขทั้งในเมื่อนี้ เมื่อหน้าอีกด้วย พระบารมีซึ่งพระองค์ หรือพรรคพวก ประเทศจะต้องรุ่งเรือง บำเพ็ญและประกาศชักชวนให้ประชาชน แน่นอนมิต้องกังขา การสงครามก็จะไม่มี บำเพ็ญ มีปรากฏในจารึกต่อไป ทรงอุทิศพระองค์ เป็นsssuma การประพาสเพื่อธรรม มีการเยี่ยมเยียนสมณะชีพราหมณ์ต่าง ๆ และถวายข้าวของเงินทอง ตลอดจน การเยี่ยมเยียนพระเถระ (ของพระพุทธ ศาสนา) และถวายจตุปัจจัย การเยี่ยม เยียนราษฎรตามท้องถิ่นชนบท และสั่ง สอนพระธรรมแก่เขา มีการเปิดธรรม สากัจฉาขึ้นด้วย” เมื่อเป็นดังนี้ ประชาชนจึงพา กันตั้งมั่นอยู่ในศีลธรรมอันดี เพราะ หัวหน้าทำตนเป็นตัวอย่าง การเสด็จ ประพาสของพระมหากษัตริย์ยุคสม บูรณาญาสิทธิราช ยังเป็นกันเองกับ ประชาชนเห็นปานฉะนี้ นับว่าหาได้ ยากในโลก การประพาสแบบธรรม ยาตราไม่ทำให้มนุษย์หรือสัตว์เดือดร้อน ไม่ต้องเปลืองค่าจับจ่ายต้อนรับเลี้ยงดู อันใด นักปกครองน่าจะลองธรรมยาตรา ดูบ้าง จะได้ลิ้มรสของความสุขกาย สบายใจ ในพระราชกำหนดที่ ๔ มีจารึกว่า “ในอดีตกาลพระเจ้าเทวานัม ทรงปฏิวัติสังคมโดยธรรม สังคมพราหมณ์ในยุคนั้นเต็มไป “สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวปิยทัสสี ปิยะทั้งหลาย (คำว่า เทวานัมปิยะใน เป็นที่รักของทวยเทพมิได้ทรงถือชื่อเสียง จารึกใช้เป็นราชอิสสริยยศของกษัตริย์ ด้วยความเหลวไหลมีการฆ่าสัตว์บูชายัญ ในภพปัจจุบันนี้เทียบเท่ากับผลอันโอฬาร เช่นเดียวกับคำว่า มหาธรรมราชาของ โดยที่โยนบาปให้แก่ แพะ แกะ โค กระบือ ซึ่งพระองค์จักพึงได้รับในอนาคตกาล ไทย) ได้เคยเสด็จประพาสเพื่อความ อย่างปราศจากเมตตา ชีวิตหลายหมื่น ทรงจำนงหมายชื่อเสียงเพียงประการ สำราญ ในการประพาสนั้น กิจที่ทรง หลายแสนของสัตว์ผู้ไร้ความผิด ต้อง เดียว คือขอให้ทวยประชากรได้ทราบกิจ กระทำกัน คือการล่าสัตว์ และความ ถูกประหาร ประกอบธัญญกรรมอยู่ทุก ซึ่งพระองค์รับใช้พระธรรม ทั้งในภพนี้ รื่นเริงสนุกอย่างอื่น ๆ อีก เมื่อเชื่อวัน และมีการเลี้ยงดูปูเสื่อ และภพหน้าต่อไป ฯลฯ... ข้อนั่นเ ข้อนั้นเพราะ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวปิยทัสสี ผู้ แสดงความยินดีด้วยเหล้ายาปลาปิ้ง เหตุดังฤา? ก็เพื่อประสงค์ให้บรรดา เป็นที่รักของทวยเทพพระองค์ปัจจุบัน ตลอดจนมีการถือโชคลางมงคลตื่นข่าว นิกรชนได้รอดจากผลของมิจฉาอาชีวะ ภายหลังรับราชาภิเษกได้ ๑๐ ปี พระ แต่พระเจ้าอโศกกลับประกาศให้ยกเลิก งไม่เป็นกุศลนั่นเอง" องค์เสด็จไปยังโพธิคยา (สถานที่ตรัสรู้) ถ้าหัวหน้านักปกครองประเทศ และจารึกเพื่อความรู้ยิ่ง ตั้งแต่นั้นเป็น ต่างๆ สละตนเองเป็นธรรมทาสได้อย่าง ต้นมา ก็ได้เกิดการประพาสชนิดเพื่อ ที่นี่ห้ามฆ่าสัตว์บูชายัญ ห้ามการรื่นเริง พระเจ้าอโศก ไม่เป็นทาสของเงินตรา ธรรมขึ้น การประพาสชนิดเพื่อธรรมนี้ เลี้ยงเหล้า หรือชนสัตว์ หมด ดังศิลาจารึกว่า “ในพระราชอาณาจักรของข้า ทั้งนี้เพราะ ๙๖ กัลยาณมิตร มีนาคม ๒๕๓๖