คำศัพท์และความหมายในพุทธศาสนา : หน้า 78/130

กัป, กัลป์ กัมพล : กาสาวะ ส ม ท พ ท ธ ศ า ส นา : กาลกำหนด, ระยะเวลายาวนาน จีวร เหลือเกินที่กำหนดว่าโลกคือสกุล จักรวาฬ ประลัยครั้งหนึ่ง เป็นสิ้น กับหนึ่ง (ศาสนาฮินดูว่าเป็นวันหนึ่ง คืนหนึ่งของพระพรหม) ท่านให้เข้า ใจด้วยอุปมาว่าเปรียบเหมือนมีภูเขา ศิลาล้วน กว้าง ยาว สูงด้านละ โยชน์ ทุก ๑๐๐ ปี มีเทวดานำผ้าเนื้อ 0 ละเอียดอย่างดีมาลูบครั้งหนึ่ง ทำ ติรัจฉานกถา : เช่นนี้ทุก ๑๐๐ ปี จนกว่าภูเขานั้น จะสึกหรอสิ้นไป กับหนึ่งยาวนาน กว่านั้น กำหนดอายุของโลก, กำาหนด อายุเรียกเต็มว่า อายุกัป เช่นว่า อายุกับของคนยุคนี้ ประมาณ ๑๐๐ ปี ผ้าทอด้วยขนสัตว์ เช่นสักหลาด : ผ้าย้อมฝาด, ผ้าเหลืองสำหรับพระ กาสาวพัสตร์ : ผ้าที่ย้อมด้วยรสฝาด, ผ้าย้อมน้ำฝาด, กาววาว กุฎี จตุปัจจัย : ผ้าเหลืองสําหรับพระ ฉูดฉาด, หรูหรา, สีบาดตา กระท่อมที่อยู่ของนักบวช เช่นพระ ภิกษุ เรือนหรือตึกที่อยู่อาศัยของ พระภิกษุสามเณร (นิยมเรียกว่า กุฏิ หรือกุฎิ ผู้รวบรวม) เครื่องอาศัยเลี้ยงชีวิต หรือสิ่งจำเป็น สําหรับชีวิต ๔ อย่าง คือ จีวร บิณฑ บาต เสนาสนะ คิลานเภสัช (เครื่อง นุ่งห่ม อาหาร ที่อยู่ ยารักษาโรค) บวช : รวบรวมโดย สุพจน์ เรืองนาม : - ผ้าที่ใช้นุ่งห่มของพระในพระพุทธ ศาสนาผืนใดผืนหนึ่งก็ได้ ในจำนวน ๓ ผืนที่เรียกว่า ไตรจีวร คือผ้าทาบ (สังฆาฏิ) ผ้าห่ม (อุตราสงค์) และ ผ้านุ่ง (อันตรวาสก), แต่ในภาษาไทย นิยมเรียกเฉพาะผ้าห่มคืออุตราสงค์ ว่าผ้าจีวร ถ้อยคำอันขวางต่อทางนิพพาน, เรื่อง ราวที่ภิกษุไม่ควรนำมาเป็นข้อถกเถียง สนทนา โดยไม่เกี่ยวกับการพิจารณา สั่งสอนแนะนำทางธรรม อันทำให้ คิดฟุ้งเฟ้อ และพาหลงเพลินเสียเวลา เสียกิจหน้าที่ที่พึงปฏิบัติตามธรรมเช่น ราชกถา สนทนาเรื่องพระราชา ว่า ราชาพระองค์นั้นโปรดของอย่างนั้น พระองค์นี้โปรดของอย่างนี้ โจรกถา สนทนาเรื่องโจรว่า โจรหมู่นั้นปล้นที่ นั่นได้เท่านั้นๆ ปล้นที่นี่ได้เท่านี้ ๆ เป็นต้น (ท่านแสดงไว้ ๒๘ อย่าง หรือแยกย่อยได้ ๓๓ อย่าง) การเว้นชั่ว คือเว้นความชั่วทุกอย่าง (มาจากคำว่า ปวช) หมายถึงการ ถือเพศเป็นนักพรตทั่วไป, บวชพระ คือบวชเป็นภิกษุเรียกว่า อุปสมบท บวชเณร คือ บวชเป็นสามเณร เรียกว่า บรรพชา ค้นคว้าจาก พจนานุกรมพุทธศาสน์ พระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตโต) มีนาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๕๙