การให้ทานและความสำคัญของทรัพย์ : หน้า 114/130

คนที่ให้ทานได้มาก ก็เพราะมีทรัพย์อยู่มาก ทรัพย์เหล่านั้นไม่อาจน่า ติดตัวไปได้เมื่อสิ้นชีพแล้ว จึงควรเปรสภาพ ทรัพย์ ให้เป็น เป็นกุสล เพื่อ จักคิดตามตนไปใน สัมปรายภพ จารึกดังนี้ และชัยชนะเห็นปานเช่นนี้ ได้นำ “สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวปิยทัสสี ผู้ มาซึ่งความปีติและความรักใคร่ ความรัก เป็นที่รักแห่งทวยเทพ ทรงปรารถนา ใคร่โดยประการนี้จึงจักดำรงคงมั่นอยู่ได้ ความไม่ประทุษร้ายในสรรพสัตว์ ความ เพราะมันผลิตผลจากธรรมวิชัย ถึง สังวรตนความประพฤติสม่ำเสมอและ กระนั้นความปีติพึงใจดังกล่าวก็ยังนับว่า ความสุภาพ และโดยประการนั้น พระ เป็นผลเล็กน้อย (ข้อนี้เพราะเหตุไร) เจ้าอยู่หัวทรงได้พิจารณาประจักษ์แล้วว่า เพราะว่าสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมุ่ง ธรรมวิชัยคือชัยชนะโดยธรรม นับเป็น หมายผลอันโอฬารยิ่งกว่า คือผลที่จะ ชัยชนะอันสูงสุด พระเจ้าอยู่หัวได้ทรงรับ รับในโลกหน้าพระราชโองการโดยธรรมนี้ ผลสำเร็จในชัยชนะดังกล่าวสืบต่อกัน โปรดเกล้าให้จารึกไว้ก็เพื่อประสงค์ให้ มิรู้สิ้น (ทั้งในอาณาจักรของพระองค์) และ พระราชบุตร พระราชนัดดา และพระ แผ่ตลอดไปในบรรดาเผ่าพันธุ์มนุษย์อื่นๆ ราชปนัดดาทั้งผองของข้า ทราบชัดถึง ที่อาศัยอยู่รอบพระราชอาณาเขต แม้ ชัยชนะแบบใหม่ของข้า จักได้ไม่ไปเที่ยว ในแว่นแคว้นซึ่งไกลออกไปตั้ง ๒๐๐ โยชน์ เสาะแสวงหาชัยชนะแบบอื่น... รอเวลารุกราน แต่ อันมีกษัตริย์ชาวโยนก ทรงพระนามว่า ขอให้เขาเหล่านั้น พึงเข้าใจ อันติโยคะ และถึงอาณาจักรแห่งพระ เถอะว่า ชัยชนะที่จริงแท้มีแต่ชัยชนะ ราชา ๓๔ พระองค์ ทรงพระนามว่า โดยธรรมานุภาพเท่านั้น” พระเจ้าตรมายะ พระเจ้าอันติเกนะ พระเจ้าอโศกจึงนับได้ว่าเป็น พระเจ้ามฆะและพระเจ้าอลิกสุนทระ ก็ ราชันผู้พิชิตพระองค์เดียวในโลก ซึ่ง เหมือนกัน ภาคใต้ (ของอาณาจักรมคธ) ดำเนินนโยบายปกครองโดยธรรมาธิปไตย ลงไปถึงดินแดนของพวกโจฬะ พวก ทั้ง ๆ ที่แสนยานุภาพของพระองค์ก็ยัง ปาณฑยะ และกระทั่งถึงตามพปัณณ์ พรั่งพร้อมสมบูรณ์ (เกาะลังกา) ในประการเดียวกัน ณ ประเทศแว่นแคว้นอื่นอยู่ทุกเมื่อ พระ แว่นแคว้นทั้งหลายของพระราชาธิบดี องค์ไม่เคยรู้จักคำว่าพ่ายแพ้ นับตั้งแต่ แห่งพวกยวนะและกัมโพชะ พวกนาฏกะ แผ่พระกฤษฎานุภาพเป็นต้นมา และนาภปันติ พวกเจ้าโภชะผู้ครองโดย พระองค์กลับละเลิกยุทธวิชัยบีฑา มา สืบสันตติ พวกอันธระและพวกปารินทะ เผยแผ่ธรรมวิชัยเพื่อสันติแทน นับว่า เหล่านี้ ทุกหนทุกแห่งปฏิบัติตามธรรมา เป็นบทอัศจรรย์บทหนึ่งในหน้าประวัติ นุสาสน์ของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว แม้ชน ศาสตร์แห่งโลกมนุษย์ ใช่ว่าพระองค์จะ ชาวประเทศอื่นซึ่งคณะทูตของพระองค์ ผิดหวังเพราะเสียเชิงศึก หรือจะเป็น มิได้ไปถึง ครั้นได้ทราบถึงการปฏิบัติ ด้วยกองทัพไร้ศักดา จึงทรงเปลี่ยน ธรรมของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และธรรม แสวงหาเกียรติคุณทางศาสนาก็หามิได้ โฆษณาของพระองค์แล้ว ชนชาวประเทศ ราชันผู้พิชิตหลาย ๆ พระองค์ที่โลกเคยมี ทั้งหลายเหล่านั้นก็ลงมือปฏิบัติตาม และ ส่วนมากมักประพฤติองค์เป็นทรราช ชักชวนกันให้ปฏิบัติธรรม หรือมิฉะนั้นก็เป็นจอมฆาตกรซึ่งมีความ มีนาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๕๕