หลักการศึกษาที่ควรส่งเสริม : หน้า 2/132

หลักการศึกษาที่ควรส่งเสริม สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ประทานเนื่องในโอกาส “วันประถมศึกษาแห่งชาติ” ๒๕ พฤศจิกายน ๒๕๓๕ ใน บัดนี้การศึกษากำลังก้าวหน้ามาก แบ่งเป็นประถม ศึกษา มัธยมศึกษา และอุดมศึกษา เหมือนอย่าง ต้นไม้แบ่งเป็นโคนต้น กลางต้น และยอด ทุกๆ คนกำลัง ขั้นศึกษาพฤกษ์คือต้นไม้การศึกษานี้อยู่ จึงได้รับความรู้ซึ่ง แปลกหูแปลกตาแปลกใจขึ้นทุกวัน การรับความรู้ตามหลัก สูตรเป็นสิ่งที่ทางรัฐบาลเลือกสรรแล้วตามควรแก่สมัย ส่วน การรับความรู้นอกหลักสูตรหรือนอกโรงเรียน ซึ่งมีอยู่เป็น อันมาก เป็นที่ต้องระมัดระวัง เพราะความรู้บางอย่างเมื่อ ไปรับมาแล้ว ทำให้เกิดความหลงเข้าใจผิด คิดเปลี่ยนแปลง ขนบธรรมเนียมประเพณี ที่เป็นชีวิตเนื้อหาของชาติ ความรู้ บางอย่างทำให้ใจแตก ไม่ประพฤติตนอยู่ในทางที่ดี แต่ ความรู้บางอย่างก็มีประโยชน์ ในประเทศไทยนั้น รัฐบาลและประชาชนเคารพยึด มั่นอยู่ในหลักไตรรงค์ คือชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ซึ่ง เป็นสัญลักษณ์แห่งธรรมชาติ และพากันทะนุบำรุงรักษา ขนบธรรมเนียมประเพณีของชาติ เมื่อตั้งมั่นอยู่ในหลักไตร รงค์เช่นนี้ จึงไม่หันเหไปทางไหนอื่น จึงควบคุมกันอยู่อย่าง สงบเรียบร้อย แสดงว่ามีหลักของตนคือยู่ ๓ วิธีวางรากฐานหรือเสริมฐานหลักไตรรงค์ คืออบรม ปลูกฝังความเคารพรักในองค์ ๓ นั้นลงไปในจิตใจของทั้ง เด็กทั้งผู้ใหญ่ รักษาธรรมเนียมประเพณีเกี่ยวกับองค์ทั้ง นี้ไว้ นับถือเป็นสิ่งสำคัญไม่ทอดทิ้งละเลย เมื่อรักษาส่ง เสริมหลักของตนให้มั่นคง เรียกว่า คนมีหลักร่วมกัน อยู่ เป็นอันเดียวกันก็เกิดความสามัคคีอันหนึ่งอันเดียวกัน เป็น โอกาสให้ได้ศึกษารับความรู้ต่างๆ ทันต่อความรู้และเหตุ การณ์ที่เกิดขึ้น และรับความเจริญในด้านวัตถุต่างๆ มา ทะนุบำรุงบ้านเมืองให้มั่งคั่งเป็นสุข โดยเฉพาะเยาวชนต้อง ตั้งใจเล่าเรียนศึกษาให้มีความรู้ความก้าวหน้ายิ่งขึ้น เว้นรับ ความรู้ที่จะชักพาให้เสียหาย เว้นสิ่งที่เป็นอันตรายต่อการ ศึกษาและความดี คำว่า “ศึกษา" ตามปทานุกรมให้ความหมายไว้ว่า “การเล่าเรียนฝึกฝนอบรม" ในตำราศัพท์อีกฉบับหนึ่งให้ ความหมายไว้ว่า “การถือเอาวิชา” ทางบ้านเมืองได้วางแผน การศึกษาของชาติไว้เป็น ส่วนคือ จริยศึกษา พลศึกษา พุทธิศึกษา และหัตถศึกษา ตามที่โรงเรียนทั่วไปได้สอนอยู่ แล้ว เมื่อพิจารณากล่าวอย่างสรุป การศึกษาก็คือ ๑. ให้มีความรู้ความสามารถในการประกอบการงาน และในการสังคมได้เป็นอย่างดี ๒.เพื่อให้มีความเป็นคนโดยสมบูรณ์ ความประสงค์ของการศึกษาข้อแรกมีความชัดอยู่แล้ว ส่วนข้อ ๒ หมายความว่า คนที่ถือกำเนิดเป็นคนนั้น ยังไม่ ชัดว่าเป็นคนโดยสมบูรณ์เพราะเหตุเพียงที่เกิดมามีรูปร่างเป็น คน ต่อเมื่อมีการปฏิบัติประกอบด้วยความรู้สึกผิดชอบชั่วดี ลมกับความเป็นคน จึงจะเรียกว่าเป็นคนโดยธรรม เมื่อมี ธรรมของคนบริบูรณ์จึงจะชื่อว่าเป็นคนโดยสมบูรณ์ แม้คำ ในหิโตปเทศก็กล่าวว่า “การกิน การนอน ความกลัว และ การสืบพันธุ์ของคน และสัตว์ดิรัจฉานเสมอกัน แต่ธรรม ของคนและสัตว์ดิรัจฉานเหล่านั้น แปลกกว่ากัน เว้นจาก ธรรมเสีย คนก็เสมอกับสัตว์ดิรัจฉาน คนเรามีสติปัญญาสูงกว่าสัตว์ดิรัจฉาน จึงรู้จักสร้าง