ความแก่และความตาย : หน้า 20/132

หญิงก็ดีชายก็ดี เหมือนกัน หมด ปรากฏว่าพอเกิดมาก็แปรไป อนุวินาทีหนึ่งมิได้หยุดแปรไป ปัจ- จุบันแปรไปทีละนิด ๆ จนกระทั่งดับ จิตทุกคน บางคนก็ไม่ถึงที่สุดชีวิต ดับเสียในต้นชีวิต บางคนก็ไม่ถึง กลางชีวิต คับเลียในก่อนกลางชีวิต บางคนก็ไม่ถึงปลายชีวิตคับเลียก่อน ปลายชีวิต บางคนมีบุญวาสนาเต็ม ฤทธิ์ จึงจะถึงปลายชีวิต เป็นดังนี้ เสมอไป ถ้าไม่มีบุญวาสนาเต็มด้วย ฤทธิ์แล้วไม่ถึงปลายชีวิตลักคนเดียว ดังนั้นจึงน่าสังเวชน่าสลดใจ พระจอมไตรจึงได้รับสั่ง เทศนาว่า ยถาปิ เสลา วิปุลา น. อาหาจ ปพฺพตา สมนฺตา อนุปริเยยย นิป โปเถนฺตา จตุททิสา แปลเป็นสยาม ภาษาว่า ภูเขาทั้งหลายล้วนแล้วด้วย ศิลาอันไพบูลย์สูงจรดฟ้า หมุนบด สัตว์เข้ามาโดยรอบทั้ง 5. ทิศแม้ฉัน ใด เอว" ชรา จ มจฺจุ จ อธิวตฺตนฺติ ปาณิโน ความแก่, และความตาย ย่อมท่วมท้นสัตว์ทั้งหลาย ฉันนั้น เทียว ขตดิเย จะเป็นกษัตริย์ก็ตาม พราหมเณ จะเป็นพราหมณ์ก็ตาม เวสเส เป็นพลเรือนก็ตาม สุทเท เป็นไพร่ก็ตาม จณฑาล เป็นคนครึ่ง ชาติก็ตาม ปุกกุเส เป็นคนเทหยาก เยื่อเชื้อฝอยก็ตาม น กิญจิ ปริ วชฺเชติ ไม่งดเว้นอะไรๆ ไว้เลยให้ หลงเหลือ ย่อมท่วมทับหมดทั้งสิ้น น ตตฺถ หตุถิ่น ภูมิ ภูมิเป็นที่ไป ของช้างทั้งหลาย ในความแก่และ ธ. ความตายนั้นย่อมไม่มี ภูมิเป็นที่ไป ของรถทั้งหลายในความแก่และความ ตายนั้นย่อมไม่มี หรือคนเดินเท้า คนเดินเท้านั้น ทหารที่จะเข้าไปรบ เดินไปด้วยเท้า เขาเรียกว่า ทหาร ราบเดินไปตามพื้นดิน คนเดินเท้า ไปในความแก่และความตายนั้นไม่มี น จาปี มนฺตยุทเธน สกกา เชตุ ธเนน วา อันใครๆ ไม่อาจจะชนะ ความแก่และความตาย ด้วยการรบ หรือว่าด้วยใจ อิเธว น ปสนฺติ นักปราชญ์ทั้งหลายย่อมสรรเสริญ บุคคลนั้นในโลกนี้ทีเดียวเปจฺจ สคฺเค ปโมทติ บุคคลนั้นละโลกนี้ไปแล้ว ย่อมบันเทิงในสวรรค์ ด้วยประการ ดังนี้ เนื้อความของพระบาลี ปพ พโตปมคาถา ขยายความเป็นสยาม ภาษานี้แปลบาลีเป็นสยามทีเดียว ถ้า จะแปลขยายเป็นสยามแท้ๆ กะเทาะ ภูเขาทั้งหลายล้วนแล้วด้วยศิลา ยันไพบูลย์สูงจรดฟ้า กลิ่ง หมุนหันบด สัตว์เข้ามาโดยรอบทั้ง ๙ ทิศ แม้ฉันใด ความแก่และความตาย ย่อมครอบงำสัตว์ ทั้งหลายทั้งสิ้นฉันนั้น ด้วยเวทมนต์ หรือด้วยการรบด้วย ทรัพย์ จะเอาชนะความแก่และความ ตายไม่ได้เลย ดสุมา หิ ปณฺฑิโต โปโส สมุปสฺสํ อตฺถมตฺตโน เพราะ เหตุนั้นบุรุษผู้เป็นบัณฑิตเมื่อมาเห็น ประโยชน์ของตนแล้ว ผู้ทรงปัญญา ควรตั้งความเชื่อในพระพุทธเจ้า ตั้ง ความเชื่อในพระธรรม ตั้งความเชื่อ ในพระสงฆ์ โย ธมมจารี กาเยน วาจาย อุท เจตสา บุคคลใดเป็นผู้ ประพฤติธรรม กาเยน ด้วยกาย หรือ วาจาย ด้วยวาจา อุท เจตสา บาลีออกทั้งหมด เป็นเนื้อความดังนี้ ภูเขาทั้งหลายล้วนแล้วด้วยศิลาอัน ไพบูลย์สูงจรดฟ้า กลิ้ง หมุนทับบด สัตว์เข้ามาโดยรอบทั้ง ธ. ทิศแม้ฉัน ใด ความแก่และความตาย ย่อม ครอบงำสัตว์ทั้งหลายทั้งสิ้นฉันนั้น เป็นกษัตริย์ก็ตาม เป็นพราหมณ์ก็ ตาม เป็นพลเรือนก็ตาม เป็นไพร่ ก็ตาม เป็นคนครึ่งชาติก็ตาม เป็น คนเทหยากเยื่อเชื้อมูลฝอยก็ตาม ไม่ งดเว้นใครๆ ไว้ให้เหลือเลย ย่อม ครอบทําหมดทั้งสิ้น ภูมิเป็นที่ไปของ กัลยาณมิตร /กัไ WE ตุลาคม ๒๕๓๗