สรณะในพระพุทธศาสนา : หน้า 68/128

สรณคมน์ จองดีจาก ws: la sign โตย แก้วปริยัต เอต โข สรณ์ เขม่ เอต สรณมุตฺตม เอต สรณมาคมม สพ ทุกขา ปมจุจติ สรณะนั่นแลปลอดภัย สรณะ นั่นประเสริฐสุด บุคคลอาศัยสรณะ นั่นแล้ว ย่อมพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้ ตว์โลกทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็น มนุษย์หรือสัตว์เดรัจฉาน มี บ้าง ต้นไม้ใหญ่บ้าง เป็นที่พึ่งเป็น สรณะกันมาแต่โบราณ จนถึงปัจจุบัน นี้คนบางพวกก็ยังถือสิ่งเหล่านี้ว่าเป็น สรณะก็มี ด้วยเหตุนี้พระสัมมาสัม พุทธเจ้าจึงตรัสเตือนไว้ในพระสูตร และอรรถกถาคาถาธรรมบท ๑/๒/a/ ๓๔๖)* ว่า “มนุษย์ทั้งหลายเป็นจํานวนมาก ถูกภัยคุกคามแล้ว พากันถึงภูเขา ป่า อาราม ต้นไม้และเจดีย์ทั้งหลายว่าเป็น สรณะ นั่นมิใช่สรณะที่ปลอดภัย นั่น มิใช่สรณะที่ประเสริฐสุด บุคคลอาศัย สรณะนั้นแล้ว จะพ้นจากทุกข์ทั้งปวง หาได้ไม่” การถึงสรณะอย่างไรเล่าที่ถึง แล้วปลอดภัย และถือว่าประเสริฐสุด การถึงสรณะตามพระบาลีท่านใช้คำว่า สัญชาตญาณที่เหมือนกันอยู่ สรณคมน์ สรณคมน์ ก็คือ ไตร- อย่างหนึ่ง คือสัญชาตญาณ ในการเอาตัวรอด เมื่อมีภัย มาคุกคาม ก็เกิดความสะดุ้ง กลัวหวาดผวา ต่างก็พากันแสวงหา สรณะหาที่พึ่งอาศัย สรรพสัตว์ทั้ง หลายก็อาศัยป่า ภูเขา ต้นไม้ หรือที่ อื่นใดที่ตนคิดว่าปลอดภัย ได้เป็นที่ อาศัยที่พึ่งกำบังหลบภัย ส่วนมนุษยชาติ ถึงแม้เป็นสัตว์ ประเสริฐ มีปัญญาก็ตาม ครั้นถูกภัย คือ ความแก่ ความเจ็บ ความตาย ทุกข์โศก โรคต่างๆ เบียดเบียน ต่างก็ พากันอาศัยเวทมนต์คาถาบ้าง ภูเขา สรณคมน์ หรือมักกล่าวยึดคำไปตาม สะดวกปากว่า ไตรสรณาคมน์ แยกคำ เป็น ๓ ค่ำ คือ ไตร + สรณ + + คมน์ ตรัย หรือ ไตร มาจากศัพท์ บาลี ว่า ติ แปลว่า สาม A สรณะ มีความหมาย ๒ นัย คือ แปลว่าที่พึ่ง, ที่ยึดเหนี่ยว ที่ยืน และแปลว่า กำจัด ทําลาย หรือทำให้ หายไป ซึ่งทุกข์ ทุคติและกิเลสเครื่อง เศร้าหมอง มีรูปวิเคราะห์ที่มาในคัมภีร์ “มโนรถบูรณ์” หน้า ๑๙ ว่า ..สรณ์ คตาน เตเนว สรณคม เป็น ภัยสนศาสทุกข์ทุคคติปริกกิเลส ๖๖ พฤษภาคม ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร