การให้อภัยของพระเจ้าอโศก : หน้า 112/128

ใครเล่าจะล่วงพ้น บ่วงกรรมที่ตนเคยทําไว้ อย่าว่าเพียง ธรรมดาอย่าง หม่อมฉันเลย แม้แต่พระ อรหันต์และพระปัจเจก พุทธเจ้าก็มิอาจ ล่วงพ้นได้ ไม่พูดอะไรให้ยาวความอย่างนี้ เธอคง ไม่ควรเบียดเบียนผู้อื่นด้วยตนเอง และ ตายด้วยมือของเราไปแล้ว ตั้งแต่ขณะ ไม่ควรใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน แรกที่ทราบว่าเธอเป็นผู้ประทุษร้ายกุณา ละบุตรของเรา “อะไรจูงใจให้เธอทำความชั่ว ถึงป่านนี้? อะไรทำให้เธอมองไม่เห็น คุณค่าของความงามและคนดีเช่นกุณา ละ อะไรทำให้เธอมีดบอดภายในอย่าง ไม่มีอะไรเปรียบได้ ดิษยรักษิตา เธอเลว ร้ายเหลือเกิน เลวร้ายอย่างไม่รู้จะเปรียบ ต้วยอะไร รอยแห่งความดี เมื่อได้ทรงสดับพระดำรัสของ สมเด็จพระราชบิดาดั่งนั้น เจ้าชายกุณา ละผู้เปี่ยมไปด้วยความกรุณาเป็นอันมาก มีความสงสารยิ่งนัก เป็นผู้ละได้แล้วซึ่ง ความพยาบาท ได้ถวายบังคมพระราชา “สิ่งที่จะล้างสนิมคือ ความแค้น ในใจเราครั้งนี้ไม่มีอะไรชำระได้นอกจาก แล้วทูลว่า เลือดและชีวิตของเธอ” “ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ ความ เมื่อได้ฟังพระดำรัสนี้ พระนาง เจ็บแค้นของพระองค์ หม่อมฉันก็เห็นอยู่ ดิษยรักษิตาผู้ทราบดีถึงพระอัธยาศัยของ หม่อมฉันขอพระราชทานพระกรุณา พระเจ้าอโศก ก็มีพระพักตร์ซีดเผือด กราบบังคมทูลข้อความบางประการ หาก พระวรกายลั่นเพิ่มเพราะความกลัว มีพระบรมราชานุญาต” อนิจจา ดิษยรักษิตา เมื่อทำร้าย คนอื่นช่างไม่คิดบ้างเลยว่า เขาจะรู้สึก อย่างไร เมื่อจอมจักรพรรดิอโศกทรงอนุ ญาตแล้ว เจ้าชายจึงกราบบังคมทูลว่า “พระองค์ผู้ประเสริฐ หม่อมฉันเชื่อว่า พอภัยจะมาถึงตัวเข้าบ้างก็แสดง การทำลายพระชนม์ของพระนางศิษย อาการกลัวจนกายสั่น หน้าซีด เธอรัก รักษิตานั้นไม่อาจช่วยให้หม่อมฉันมีดวง ชีวิตของเธอเอง ไม่นึกบ้างหรือว่าคน เนตรที่ดังเดิมได้ อนึ่งนั้นอาจนำความ อื่นก็รักชีวิตของเขาเหมือนกัน เธอหวาด เสื่อมพระเกียรติยศมาสู่พระองค์ หาก ต่อภัย ไม่นึกหรือว่าคนอื่นก็เกรงภัยเช่น ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททรงโปรดหม่อม ฉันแล้ว หม่อมฉันใคร่ขอพระราชทาน กัน เจ้าตรัสว่า แน่นอนทีเดียว พระผู้มีพระภาค อภัยโทษให้แก่พระนางศิษยรักษิตาในครั้ง นี้ สิ่งไรๆ ในโลกที่จะมีผลยิ่งกว่าขันติ “มองดูไปทั่วทิศแล้วไม่เห็นใคร และเมตตานั้นมิได้มีธรรมทั้งสองอย่างนี้ อื่นอันเป็นที่รักยิ่งไปกว่าตน ผู้รักตน จึง พระสุคตเจ้าอันเป็นที่เลื่อมใสยิ่งแห่งพระ ไม่ควรเบียดเบียนผู้อื่น" องค์ ทรงสรรเสริญไว้แล้วมากหลาย เช่น และว่า “สัตว์ทั้งปวงหวาดสะดุ้ง ว่า ต่ออาชญา สัตว์ทั้งปวงกลัวต่อความตาย - ความอดทนอดกลั้นต่ออารมณ์ เมื่อทำตนให้เป็นข้อเปรียบเช่นนี้แล้ว จึง อันยั่วยวนให้โลภ โกรธ และหลง เป็นตบะ 990 พฤษภาคม ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร