ข้อความต้นฉบับในหน้า
เมื่อมาประสบพบพุทธศาสนาแล้ว มีที่หลีก
ที่เลี่ยงแท้ๆ แต่ว่าผู้ที่ไม่ได้ฟังธรรมของ
พระพุทธเจ้าพระอรหันต์ก็ไม่รู้จะหลีกเลี่ยง
ไปไหน ท่าไหน อย่างไร
พระอรหันต์ ก็มีท่าหลีกเลี่ยง ใน
อิฏฐารมณ์อนิฏฐารมณ์เหล่านี้ ถ้า
ไม่ได้ฝึกฝนใจในธรรมของพระพุทธ
เจ้าพระอรหันต์ก็ไม่มีท่าจะหลีกเลี่ยง
ถ้าว่าได้ฟังธรรมของสัตบุรุษหรือได้
ฝึกฝนในธรรมของสัตบุรุษแล้ว ก็มี
ท่าที่จะหลีกเลี่ยง ถ้าไม่ได้ฟังธรรม
ของสัตบุรุษหรือไม่ได้ฝึกฝนในธรรม
แล้วย่อมเป็นผู้ไม่พ่ายแพ้ในที่ทั้งปวง ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข เขาก็มีอยู่
ย่อมถึงซึ่งความสวัสดีในที่ทั้งปวง แล้ว เสื่อมลาภ เสื่อมยศ ติเตียน
ข้อนี้เป็นมงคลอันสูงสุด นี่เป็นคาถา ทุกข์ เขาก็มีอยู่แล้ว หรือเรากำลัง
สุดท้ายในมงคลสูตรคลี่ความเป็น เกิดมา ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข
สยามภาษาได้ความเท่านี้ ต่อไปนี้
จะอรรถาธิบายเป็นลำดับไป
เขาก็มีอยู่แล้ว เสื่อมลาภ เสื่อมยศ
ติเตียน ทุกข์ เขาก็มีอยู่ เขาไม่ได้
จิตของบุคคลใดอันโลกธรรม หายไปทางไหน เขาประจำอยู่ใน
โลกนี้ เขาไม่ใช่ของใคร ใครจะถือ
เอาเป็นสิทธิ์ไม่ได้ เป็นของทั่วไปแก่
มนุษย์ที่เกิดมาในโลก หรือสัตว์ใด ๆ
ที่เกิดมาในโลก ก็แบบเดียวกัน ส่วน
ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข เป็นอิฏฐา
รมณ์ นิยมชมชอบทั้งนั้น เสื่อมลาภ
เสื่อมยศ ติเตียน ทุกข์ เป็นอนิฏฐา
รมณ์ ไม่นิยมชมชอบทั้งนั้น
ถูกต้องแล้วไม่หวั่นไหว มีจิตเป็นตัว
ยืนและโลกธรรมทั้งหลายเป็นตัวจร
โลกธรรมท่านจัดเอาไว้ 4 อย่าง ลาภ
ยศ สรรเสริญ สุข เสื่อมลาภ เสื่อม
ยศ ติเตียน ทุกข์ จัดเป็นอิฏฐา
รมณ์ภาคหนึ่ง ลาภ ยศ สรรเสริญ
สุข นี้ เป็นอิฏฐารมณ์ สิ่งเป็นที่นิยม
น่าปรารถนาทุกถ้วนหน้า เสื่อมลาภ
เสื่อมยศ ติเตียน ทุกข์ นั้น เป็น
อนิฏฐารมณ์ ไม่เป็นที่นิยมทุกถ้วน
หน้า ไม่ปรารถนาทั้งนั้น ที่เป็นอิฏ
เหตุนี้เราท่านทั้งหลายเมื่อมา
ประสบพบพระพุทธศาสนาแล้ว มี
ที่หลีกที่เลี่ยงแท้ๆ แต่ว่าผู้ที่ไม่ได้
ฐารมณ์ อนิฏฐารมณ์นี้ของมีประจำ ฟังธรรมของพระพุทธเจ้าพระอรหันต์
โลก ถ้าโลกนี้มีอยู่ตราบใด ก็มีอยู่
ตราบนั้น ถ้าโลกนี้ไม่มีอยู่ตราบใด
ก็ไม่มีตราบนั้น อิฏฐารมณ์ อนิฏฐา
รมณ์ทั้งสองอย่างนี้ ก่อนเราเกิดมา
ของสัตบุรุษแล้ว ก็ไม่มีท่าหลีกเลี่ยง
อีกเหมือนกัน เหตุนั้น เราท่านทั้ง
หลาย ทั้งคฤหัสถ์บรรพชิต เมื่อรู้จัก
ชนิดของอิฏฐารมณ์และอนิฏฐารมณ์
เหล่านี้แล้ว มีที่หลีกเลี่ยงได้ จิต
ของเราที่จะรับอิฏฐารมณ์ หรืออนิฏ
ฐารมณ์ จิตหลีกเลี่ยงจากอิฏฐา
รมณ์ และอนิฏฐารมณ์เหล่านี้ ต้อง
บังคับจิตให้ดี จิตของเราต้องมีที่ตั้ง
ตั้งจิตเสียให้ดี ให้ถูกหลักถูกฐาน
ของที่ตั้งจิตเสียให้ดีแล้ว จะต่อสู้
ซึ่งอิฏฐารมณ์และอนิฏฐารมณ์เหล่า
นี้ได้ ถ้าว่าตั้งไม่ดีแล้วละก็ จะต่อสู้
อิฏฐารมณ์อนิฏฐารมณ์ไม่ได้เลย
ตั้งให้ดีจะตั้งตรงไหน ต้อง
ตั้งที่ตั้งของเขา ศูนย์กลางดวงธรรม
ที่ทำให้เป็นกายมนุษย์ ใสบริสุทธิ์
เท่าฟองไข่แดงของไก่ สะดือทะลุ
หลังวิ่งด้วยกลุ่มเส้นหนึ่งตึง ขวา
ทะลุซ้าย ขึงด้ายกลุ่มเส้นหนึ่งตึง
แค่กัน ซึ่งด้วยกันทั้งสองเส้นตรง
กลางจรดกัน ตรงกลางที่จรดกัน
ก็ไม่รู้จะหลีกเลี่ยงไปไหน ท่าไหน
อย่างไร ผู้ที่ได้ฟังธรรมของพระพุทธ ของกลางนั่นแหละ ตรงนั้นเรียกว่า
เจ้าพระอรหันต์ ก็รู้จักหลีกเลี่ยง ผู้ที่ กลางกั้ก ใจหยุดที่กลางกั๊กนั่นแหละ
ได้ฝึกฝนใจในธรรมของพระพุทธเจ้า ถูกกลางดวงธรรมที่ทำให้เป็นกาย
กัลยาณมิตร
๑๒
กรกฎาคม ๒๕๓๘