ความไม่ประมาท : หน้า 13/128

CUระธรรมเทศนา พระพทธภาษิต : ความไม่ประมาท โดย พระมงคลเทพมุนี (หลวงพ่อวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ) แสดงธรรมเมื่อ วันที่ ๒๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๗ นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทธสุสฯ (๓ ครั้ง) ปมาท อปปมาเทน ปญฺญาปาสาทมารุ ห ปพพตฎโจว ภุมฺมฏฺเฐ ณ ยทา นทติ ปณฺฑิโต อโสโก โสกินี ป ธีโร พาเล อเวกฺชตีติ ฯ บัดนี้ อาตมภาพจะได้แสดงพุทธภาษิตที่สมเด็จพระผู้มีพระภาค ประทานเทศนาไว้เป็นหลักฐาน เป็นประธานในสกลพุทธศาสนา พุทธภาษิตนี้พระบรมศาสดารับสั่งด้วยพระองค์เอง เป็นภาษิตที่ล้ำลึกสุขุม คัมภีรภาพ แต่เทศนาเป็นอุปมาอุปไมย ตามวาระพระบาลีที่ยกขึ้นไว้ใน เบื้องต้นว่า ปมาท์ อุปปมาเทน ยทา นุทติ ปณฺฑิโต ปัญญาปาสาท มารุยห อโสโก โสกินี ปช ปพพุตาโจว ภุมมเจ ธีโร พาเล อเวกข แปลเนื้อความว่า เมื่อบัณฑิตผู้ละหรือผู้บรรเทาความประมาทเสียด้วย ความไม่ประมาท เป็นผู้มีปัญญาเป็นเครื่องรักษาตัว ขึ้นสู่ปราสาทเป็นภูมิ อันสูงของปัญญา แลลงมาเห็นเหล่าพาลชนทั้งหลาย เป็นผู้ไม่กระวนกระวาย เห็นหมู่สัตว์กระวนกระวาย ดุจบุคคลผู้ขึ้นยืนบนภูเขา แลลงมาเห็นบุคคลผู้ ยืนอยู่ที่ภาคพื้นฉะนั้น นี่เนื้อความของพระบาลีคลี่ความเป็นสยามภาษาได้ความเพียงเท่านี้ เพียงเท่านี้เราถือเอาความเข้าใจได้ เพราะธรรมของพระผู้มีพระภาคทรง แสดงล้ำลึกกว่า เมื่อบัณฑิตบรรเทาความประมาท ด้วยความไม่ประมาท ลักษณะ ความประมาทกับความไม่ประมาทน่ะ ตรงนี้ต้องถือเอาข้อปฏิบัติให้ได้ ความ ประมาทนั่นคือเลินเล่อเผลอตัว ความไม่ประมาทนั่นคือ ไม่เลินเล่อเผลอตัว ไม่เผลอไม่พลั้ง ไม่เผลอ มีสติอยู่เสมอ เรียกว่าความไม่ประมาท เราขาดสติ อ่อนสติ เรียกว่า ความประมาท เพราะฉะนั้นความประมาทและไม่ประมาท กัลยาณมิตร 00 นยายน ๒๕๓๘