การปลูกฝังคุณธรรมในพระราชโอรสธิดา : หน้า 39/128

สมเด็จพระบรมราชชนนี ทรงปลูกฝังคุณธรรมลง ในพระทัยพระราชโอรสธิดาตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ ให้มี พระราชจริยวัตรอ่อนโยน ละมุนละไม เปี่ยมด้วยพระ เมตตากรุณา ให้ทรงรู้จักเห็นอกเห็นใจผู้อื่น ทรงสั่งสอน อบรมให้ระลึกนึกถึงพระคุณของพระรัตนตรัย ซึ่งเป็นที่พึ่ง ที่แท้จริงด้วยวิธีการง่ายๆ แต่ลึกซึ้ง ทุกคืนก่อนเข้าบรร ทม ทุกพระองค์จะต้องทรงสวดมนต์บูชาพระรัตนตรัย พร้อมกับกล่าวคำอธิษฐาน ดังคำอธิษฐานของพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวครั้งยังทรงพระเยาว์ว่า “ขอให้พระพุทธเจ้าคุ้มครองให้เล็กเป็นคนดี” สมัยประทับอยู่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สมเด็จย่า ได้เสด็จไปทรงศึกษาวิชาปรัชญา ภาษาบาลี สันสกฤตที่ มหาวิทยาลัยโลซานน์ เพราะมีพระราชประสงค์ที่จะศึกษา พระไตรปิฎกให้แจ่มแจ้งยิ่งขึ้น เพื่อนำมาใช้ในชีวิตให้เกิด ประโยชน์สูงสุดทั้งต่อพระองค์เองและประเทศชาติ พระ องค์มีพระราชปรารภว่า คนไทยที่อยู่ต่างแดน ไม่ว่าจะ ไปศึกษาเล่าเรียนหรือรับราชการ ทำงานต่างๆ ควรจะมี กันยายน ๒๕๓๘ ความเข้าใจเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาให้ถ่องแท้ เพื่อเป็น แนวทางในการดำเนินชีวิตที่ถูกต้อง มีความรู้เพียงพอ ที่จะอธิบายให้ชาวต่างประเทศที่สนใจพระพุทธศาสนาได้ เข้าใจตามสมควร จึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ อาราธนาสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราชฯ นิพนธ์หนังสือเรื่อง “พระพุทธศาสนาสอนอะไร” เป็น ภาษาไทย แล้วโปรดให้แปลเป็นภาษาอังกฤษ เพื่อพระ ราชทานแก่คนไทยในต่างแดน พระองค์รับสั่งกับผู้ใกล้ชิด อยู่เสมอว่า “เวลานี้ฉันก็พยายามปฏิบัติพรหมวิหารสี่ เพื่อจะ ได้อดทนต่ออะไรๆ หลายอย่างของคน” เมื่อยามต้องสูญเสียพระบรมปิยราชโอรสในหลวง รัชกาลที่ ๙ สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงประสบความ ทุกข์โทมนัสอย่างแสนสาหัส แทบจะทรงดำรงพระชนม์ อยู่ต่อไปไม่ได้ แต่ได้ทรงอาศัยการเจริญสมาธิภาวนาเป็น เนืองนิจ ช่วยบรรเทาความเศร้าโศกลงบ้าง พระองค์มี พระราชหฤทัยที่สงบมั่นคงขึ้น ทรงเห็นแก่ประเทศชาติ เป็นใหญ่ จึงทรงยินยอมให้พระราชโอรสองค์สุดท้าย ไป เป็นสมบัติของแผ่นดินอีกครั้ง ทั้งที่ทรงรู้ว่าแผ่นดินกำลัง มีภัยอย่างใหญ่หลวง สมเด็จย่าทรงเห็นความสำคัญของการนั่งสมาธิภาว นา ทรงเห็นว่าจะช่วยให้บุคคลประกอบกิจการงานได้ดี ประสบความสำเร็จในชีวิต เพราะจิตใจที่มีสมาธิย่อมมี ปัญญาที่เจริญงอกงามได้ สามารถเข้าใจและแก้ปัญหาได้ อย่างถูกต้อง ทรงเชื่อว่าอำนาจของใจที่มีสมาธิ ย่อมมี ผลกระทบต่อการควบคุมร่างกาย ช่วยรักษาโรคต่างๆ ได้ ดังลายพระหัตถ์แนะนำคุณแก้วขวัญ วัชโรทัย (เลขาธิการ พระราชวัง) เมื่อ พ.ศ.๒๔๙๒ ว่า concen- “ตามที่ฉันเคยพูดกับแกแล้ว ถึงเรื่องทำ con tration (สมาธิ) นี่แหละจะช่วยตัวมาก ทั้งในร่างกายด้วย คือเอาจิตใจมาบังคับการเจ็บไข้ แน่ละ การเจ็บไข้บาง อย่างใช้แต่จิตใจบังคับไม่พอ ต้องใช้หมอด้วย แต่ทางจิต ก็ช่วยได้มาก.... นับตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๑๐ เป็นต้นมา สมเด็จย่าทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เรียบเรียงหนังสือเกี่ยวกับพระ พุทธศาสนาไว้ประมาณ ๑๐ เรื่อง เพื่อเผยแพร่แก่ประชาชน อาทิ เรื่อง ศีล ปัญญา หลักการทำสมาธิเบื้องต้น การ ๓๗ กัลยาณมิตร