สมาธิโดยปริยายเบื้องสูง : หน้า 20/132

สมาธิโดยปริยายเบื้องสูง ทรง แนะนำให้ดำเนินถึงปฐมฌาน ทุติย ฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน เมื่อ เช้าฌานใดฌานหนึ่งได้ เรียกว่า สมาธิโดยปริยายเบื้องสูง ปัญญาโดยปริยายเบื้องต่ำ พระองค์ได้ทรงแนะนำว่า อริยสาวก ในธรรมวินัยของพระตถาคตเจ้านี้ เป้นผู้ปฏิบัติถึงซึ่งความเกิดขึ้นและ ความเสื่อมไป รู้ความเกิดขึ้นและ ความเสื่อมไปชัด และข้อปฏิบัติ อรขสตกในธรรมกิแบบนิ้วแระ ตถาคตเช้านี้ เป็นผู้ปฏิบัติถึงซึ่ง ความเกิด และความเสื่อมไป รู้ ความเกิดหิ่นและความเสื่อมไปชัด และช้อปฏิมติด่าแแก๊ง งคา ไมสี่แ ไปแห่งทุก โดยชอบ ภาษาประกอบตามวาระพระบาลีที่ ดำเนินถึงซึ่งความสิ้นไปแห่งทุกข์ ยกขึ้นไว้ในเบื้องต้นว่า พุทธศาสนิก โดยชอบ อันเป็นเครื่องเบื่อหน่าย ชนทั้งหลาย ถึงพร้อมด้วยความไม่ อันประเสริฐ นี้ปัญญาโดยปริยาย เบื้องต่ำ ประมาท ไม่เลินเล่อ ไม่เผลอตัว ใน อันถือมั่นซึ่งศีลยิ่ง ในอันถือมั่นซึ่ง ปัญญาโดยปริยายเบื้องสูง จิตยิ่ง ในอันถือมั่นซึ่งปัญญายิ่ง ดังนี้ คือพระองค์ทรงแนะนำว่า ภิกษุใน เอวหิ โน สิกขิตตพพ์ อย่างนี้ ธรรมวินัยของพระตถาคตเจ้านี้ เป็น อย่างนี้แม้จริงอันเราทั้งหลายควร ผู้รู้ชัดว่านี้ทุกข์ นี่เหตุเกิดทุกข์ นี่ ศึกษา แปลเนื้อความเป็นสยามภาษา ความดับทุกข์ นี่ข้อปฏิบัติให้ถึงความ ได้ความดังนี้ ต่อแต่นี้จะอรรถาธิบาย ดับทุกข์ รู้ชัดในสัจจธรรมทั้ง ๔ นี้ ในเรื่อง อธิศีล อธิจิต อธิปัญญา นี่ทางปัญญาโดยปริยายเบื้องสูง ลีบเป็นลำดับไป ศีลโดยปริยายเบื้องต่ำ เบื้อง สูง สมาธิโดยปริยายเบื้องต่ำ เบื้อง สูง ปัญญาโดยปริยายเบื้องต่ำ เบื้อง สูงนั้นได้แสดงแล้ว ในสัปดาห์ก่อนๆ โน้น บัดนี้จักแสดงใน อธิศีล อธิ อธิศีล แปลว่า ศีลยิ่ง คือยิ่ง นั้นเป็นไฉน? ศีลตามปกติธรรมดา ที่ได้แสดงมาแล้วโดยปริยายเบื้อง เบื้องสูง ศีลยิ่งนะ ยิ่งกว่าเบื้อง เบื้องสูงไปกว่านั้นหรือ ศีลยิ่งนะ ต้องเห็นศีล ไม่ใช่รู้จักศีล เห็นศีลที เดียว ศีลโดยปกติสำรวมกาย วาจา จิต อธิปัญญา ต่อจากศีล สมาธิ ปัญญา โดยปริยายเบื้องต่ำ เบื้องสูง เรียบร้อยดีไม่มีโทษ งดเว้นเบญจ เป็นลำดับมา อธิศีล แปลว่า ศีลยิ่ง อธิจิต แปลว่า จิตยิ่ง อธิปัญญา แปลว่า ปัญญายิ่ง แปลตามมคธ วิรัติ & ประการ ขาดจากจิตสันดาน ดาไม่ใช่อธิศีล นี่ศีลโดยปริยายเบื้อง ด่า ศีลโดยปริยายเบื้องสูง เหมือน ภิกษุสามเณรกำลังศึกษากันเช่นนี้ ปาฏิโมกข์สังวรศีล สำรวมตามพระ ปาฏิโมกข์ เว้นข้อที่พระพุทธเจ้า ห้าม ทำตามข้อที่พระองค์ทรงอนุ ญาต อาจารโคจรสมฺปนฺโน ถึง พร้อมด้วยมารยาทเครื่องมาประพฤติ โดยเอื้อเพ้อและโคจร อมตเตสุ วชฺเชส ภัยทสฺสาวี เห็นภัยทั้งหลาย ในโทษแม้มีประมาณน้อย สมาทาย สิกฺขติ สิกขาปเทส สมาทานศึกษา อยู่ในสิกขาบทบัญญัติน้อยใหญ่ทั้ง หลาย นี่ศีลโดยปริยายเบื้องสูง ไม่ ใช่อธิศีล คือบริสุทธิ์ตลอดจนกระทั้งถึง เจตนาความนึกคิดอ่าน ก็เป็นศีล จริงๆ ตรงตามวาระพระบาลีว่า เจตนาห์ ภิกฺขเว สีล ดูกรภิกษุทั้ง หลาย เจตนาความคิดอ่านทางใจ นั่นแหละเป็นศีล รับสั่งดังนี้ นี่ก็ บริสุทธิ์ดุจพระอริยสาวกในธรรมวินัย เป็น “เจตนาศีล” ความคิดอ่านทาง ของพระศาสดา นี่ศีลตามปกติธรรม ใจ ศีลมีแต่กายกับวาจา เจตนาก็ กัลยาณมิตร ๑๘ สิงหาคม ๒๕๔๐