การปักผ้าและการตัดเย็บ : หน้า 52/132

ไม้แกะสลักประดับปีกแมลงทับ ปักซอยด้วยมือ ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นงานประณีต ศิลป์ ที่มีคุณค่าเหนือกว่างานปักด้วยเครื่องจักรมาก สม เด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ มีพระราชดำริให้ อนุรักษ์การปักผ้าแบบโบราณไว้มิให้สูญหายไป จึงทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปิดสอนการปักด้วยวิธีปักซอย แบบโบราณ โดยใช้เส้นไหมย้อมสีต่างๆ ตามสีของลวด ลายที่เป็นแบบ งานปักที่ออกมาจะมีความประณีต นุ่ม นวล และกลมกลืนกันอย่างสวยงาม คัดเย็บย้า สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทรงพระ กรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปิดสอนการตัดเย็บผ้าขึ้น เพื่อส่ง เสริมให้สมาชิกคีลปาชีพทั้งหลายรู้จักช่วยเหลือตนเอง และครอบครัว ในการตัดเย็บเนื้อผ้าและประดิษฐ์ของใช้ ที่ทำจากผ้า ซึ่งผู้ที่มีความชำนาญมากอาจรับจ้างตัดเย็บ ให้แก่เพื่อนบ้านได้อีกด้วย ทอผ้าจก จก เป็นศิลปะการทอผ้าของคนไทยอีกแบบหนึ่ง ที่ทำให้เกิดลวดลายวิจิตรพิสดารและสีสันที่งดงามบนผืนผ้า ซึ่งแต่ดั้งเดิมสตรีไทยใช้ต่อเป็นเชิงซิ่น แต่ปัจจุบันสามารถ นำมาตกแต่งเนื้อผ้าและประกอบกับผ้าชนิดอื่น เป็นสิ่ง ของเครื่องใช้ต่างๆ ได้อย่างสวยงาม ทอผ้าแพรวา ในคราวหนึ่งที่สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินี ทอพรม ช่วงหนึ่งราคายางพาราตกต่ำมาก ประกอบกับงาน ทอตายเป็นงานที่คนไทยทุกภาคสามารถทำได้ สมเด็จ พระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ จึงโปรดเกล้าฯ ให้ทอ สายเป็นพรมประกอบกับการใช้แผ่นยางพาราติดไว้ข้าง หลังเพื่อกันลื่น ทำให้พรมตายของศิลปาชีพมีคุณสมบัติ พิเศษกว่าพรมทั่วไป ทั้งยังช่วยส่งเสริมผลิตภัณฑ์ของคน นาถเสด็จฯ เยี่ยมราษฎรที่จังหวัดกาฬสินธุ์ สตรีชาวผู้ไท ไทยได้ ๒ ชนิดไปพร้อมกันคือ ตายและยางพารา ได้นำผ้าสไบไหมอันมีลวดลายละเอียดสวยงาม มาปูเป็น ลาดพระบาทรับเสด็จ พร้อมทั้งห่มผ้าสไบไหมชนิดเดียว กันมาเฝ้าฯ ด้วย ผ้าสไบนั้นคือแพรวา ซึ่งสมเด็จพระ งานปั่น เริ่มมาจากปั้นแบบดินเหนียวเป็นพื้นฐานให้แก่ผลิต นางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถทรงพอพระราชหฤทัยในความ ภัณฑ์ของแผนกอื่นๆ ต่อมาได้พัฒนาหลักสูตรโดยสอน งามยิ่งนัก ทรงทราบว่าแพรวานี้เป็นของหายาก ด้วย ให้สมาชิกมีความรู้เรื่องกายวิภาคคนและสัตว์ ตลอดจน สตรีชาวผู้ไทจะทอไว้ใช้ตามประเพณีเพียงคนละผืนเดียว สัดส่วนของสิ่งต่างๆ จนสามารถผลิตงานปั้นรูปจำลองที่ เท่านั้น และประเพณีนี้กำลังลบเลือนไป จึงโปรดเกล้าฯ ให้อนุรักษ์การทอแพรวาและส่งเสริม จนขณะนี้แพรวา สวยงามเหมือนธรรมชาติได้หลายชนิด เป็นที่นิยมอย่างแพร่หลายของคนไทยทั่วประเทศ คักดาไทย ปักฃอยแบบไทย สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทรงระลึก ถึงตุ๊กตาไทยตัวเล็กๆ แบบโบราณที่เรียกว่าตุ๊กตาชาววัง การปักผ้าของไทยแต่โบราณ ปักด้วยวิธีที่เรียกว่า จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เปิดสอนการประดิษฐ์ตุ๊กตา กัลยาณมิตร ........ สงฺหาคม ๒๕๔๐