ความเป็นมาของการทอดกฐิน : หน้า 59/108

ความเป็นมาของการทอดกฐิน และย้อมเป็นผ้าสบงจีวรและสังฆาฏิสำเร็จรูปแล้วไปถวาย การทอดกฐินเป็นการบำเพ็ญบุญที่ได้กระทำสืบเนื่อง เป็นผ้ากฐินเพื่อมิให้พระสงฆ์ต้องลำบากในการที่จะต้องนำ มาตั้งแต่สมัยพุทธกาล ซึ่งมีที่มาแตกต่างกว่าการถวายทาน ทั่วไปอยู่ตรงที่ การถวายทานอย่างอื่นมักเกิดขึ้นโดยมีผู้ทูล ขอร้องให้พระบรมศาสดาทรงอนุญาต ส่วนกฐินทานนี้เป็น พุทธานุญาตโดยตรง นับเป็นทานอันเกิดจากพุทธประสงค์ โดยแท้ ไปตัดและเย็บย้อมอีก 60 ๓. เป็นชื่อของบุญกิริยา คือ การบำเพ็ญบุญในการ ถวายผ้ากฐินแก่พระสงฆ์ผู้จำพรรษาอยู่วัดใดวัดหนึ่งครบ เดือน เพื่อให้ท่านได้มีผ้านุ่งห่มใหม่ใช้ผลัดเปลี่ยนของเก่าที่ ขาดหรือชำรุดแล้ว ส่วนที่นิยมใช้คำว่า “ทอดกฐิน” แทนคำว่า “ถวาย กฐิน” ก็เพราะเวลาที่ถวายนั้น ผู้ถวายจะกล่าวคำถวายแล้ว นำผ้ากฐินวางไว้เบื้องหน้าคณะสงฆ์โดยมิได้เจาะจงจะถวาย จำเพาะรูปใดรูปหนึ่ง ซึ่งเป็นการทอดธุระ หมดความกังวล หรือเสียดาย ไม่แสดงความเป็นเจ้าของในผ้าผืนนั้น โดยยก ให้เป็นธุระของพระสงฆ์สุดแต่ท่านจะตกลงกันเอง เรื่องมีอยู่ว่า ในครั้งพุทธกาล มีพระภิกษุชาวเมือง ปาไฐยรัฐ จำนวน ๓๐ รูป ได้พากันเดินทางไปเฝ้าพระ สัมมาสัมพุทธเจ้า ณ วัดเชตวัน แต่ไปไม่ทัน จึงพัก จำพรรษาที่เมืองสาเกตุ ครั้นออกพรรษาแล้วก็รีบเดินทาง ไปเฝ้าพระพุทธองค์ ต้องกรำแดด กรำฝนมาตลอดทาง ทำให้จีวรผ้านุ่งห่มเปียกชุ่ม เปื่อยลง พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงทราบถึงความลำบากของพระภิกษุดังกล่าว จึงทรงมี พุทธานุญาตให้รับผ้าที่ชาวบ้านถวายเพื่อผลัดเปลี่ยนได้เป็น ที่จะต้องมีการสวดประกาศขอรับความเห็นชอบจากที่ ครั้งแรก ประเพณีทอดกฐินหลังออกพรรษาจึงได้ปฏิบัติสืบ ประชุมสงฆ์ ในการมอบผ้ากฐินให้แก่พระภิกษุรูปใดรูปหนึ่ง ต่อกันมาจนถึงทุกวันนี้ ความหมายของคำว่า “กฐิน” คำว่า “กฐิน” กินความหมายโดยนัยต่างๆ ถึง ๔ ประการ คือ ๑. เป็นชื่อของกรอบไม้ หรือ สะดึง อันเป็นแม่แบบ สำหรับขึงผ้าเพื่อความสะดวกในการ กะ - ตัด - เย็บ ทำ จีวร เนื่องจากในสมัยพุทธกาล การทำจีวรให้มีรูปลักษณะ ตามที่กำหนดกระทำได้ยาก จึงต้องมี กรอบไม้สําเร็จรูปไว้เป็นอุปกรณ์ใน การทำ แม้ปัจจุบันไม่จำเป็นต้อง อาศัยไม้สะดึงเช่นนี้อีกแล้ว แต่ก็ยัง คงเรียกว่า ผ้ากฐิน อยู่อย่างเดิม ๒. เป็นชื่อของผ้า ที่ถวายแก่ สงฆ์เพื่อทำจีวรตามแบบหรือกรอบ ไม้นั้น ตามพระวินัยนิยมบรม พุทธานุญาตต้องมีขนาดกว้างและ ยาวเพียงพอสำหรับตัดเย็บทำเป็นผ้า สบง จีวร หรือสังฆาฏิ ผืนใดผืนหนึ่ง ซึ่งปัจจุบันมักนิยมนำผ้าไตรที่ตัดเย็บ ๔. เป็นชื่อของสังฆกรรม คือ พิธีกรรมของพระสงฆ์ กัลยามมิตร พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๓ ๕๗