การปฏิบัติธรรมและความเข้าใจในตัณหา : หน้า 97/108

a divine being. This kind of person believes that exist- ence in the Brahma world is permanent, where there is no decay and death. Such a person therefore devotes his life to application leading up to high mystic attainment. John : Sounds good. Why is his practice regarded as the cause of suffering? Sam : It's his craving which is the cause of the suffering. If one craves for continued existence, he pays no attention to Nibbana, which is the extinction of craving and thus, suffers pain. John : I get it, because craving for existence is the holding on to the sense of 'I' or 'myself'. Sam : Right, this relates to the five aggregates of attachment which is suffering. By the way, let's look at the third type of craving, shall we? John : Alright, would it be craving for non-existence? What does it mean? Sam : It's a contrast to the second type of craving, but it also has two types : John : Sam : 1) the desire not to be or not to remain in such and such a condition and 2) the desire not to be reborn again in this world but in the Formless or Immaterial Sphere. What does it mean by the first kind? Well, let's take the case of a new sailor. He is really enthusiastic and happy when his ship sets sail toward the tranquil ocean because his dreams are coming true, to be precise, his desire for seeing adventure is being gratified. But later he finds life at sea as intoler- able for various reasons. He, then, is troubled by the desire not to be a sailor. John : So craving for non-existence follows the effect of exist- ence-craving. Sam : Yes, that's the first kind. It's common experience in our daily life. John : What about the second kind? Sam : According to their high mystic attainment, some practi- tioners believe that the souls of the beings in the Form- less Sphere will be completely annihilated after they die, and hence won't be reborn any longer. So they won't face suffering any more. John : So they crave to be delivered there. Sam : Right. Because in Buddhism the state of no-rebirth or Nibbana is the end of desires and cravings. John : But as long as you crave for both existence and non- existence, your rebirth will never end. Sam : Definitely. John : Thank you very much, Sam, I really appreciate your explanation. I rejoice in your merit. อยากไปเกิดเป็นพรหม บุคคลประเภทนี้มีความเชื่อว่า การได้ เกิดในพรหมโลกเป็นสิ่งยั่งยืน ไม่มีความชราและมรณะ บุคคล ประเภทนี้จึงทุ่มเทชีวิตให้แก่การปฏิบัติเพื่อบรรลุฌานขั้นสูง จอห์น : ก็เป็นสิ่งที่ดีนี่ครับ ทำไมจึงถือว่าเป็นเหตุแห่งทุกข์ล่ะครับ? แซม : นั่นเป็นความอยากซึ่งเป็นเหตุแห่งทุกข์ ถ้าคนเรายังอยากจะมี ชีวิตอยู่ต่อไปเรื่อยๆ ย่อมไม่สนใจนิพพาน ซึ่งเป็นสภาวะแห่ง การดับตัณหา ฉะนั้นก็ยังจะต้องทุกข์ต่อไปอีก จอห์น : ผมเข้าใจแล้วครับ เพราะว่าภวตัณหาก็คือการติดยึดอยู่กับ ตัวฉัน" หรือ "ของฉัน แซม : ถูกต้องครับ เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับการยึดมั่นถือมั่นในขันธ์ ๕ ย่อม เป็นทุกข์ งั้นเราไปดูตัณหาแบบที่สามกันดีไหมครับ? จอห์น : ตกลงครับ แบบที่สามคือวิภวตัณหาใช่ไหมครับ หมายถึงอะไร? แซม : แบบนี้ตรงข้ามกับแบบที่สองนะครับ แต่มี ๒ ลักษณะเหมือน กัน คือ ๑) อยากไม่เป็นหรืออยากไม่เป็นนั่นเป็นนี่ และ ๒) อยากไม่เกิดในโลกนี้อีกแต่ปรารถนาจะไปเกิดเป็น อรูปพรหม จอห์น : ลักษณะที่หนึ่งหมายถึงอะไรครับ? แซม : ขอยกเรื่องกะลาสีเรือใหม่เป็นตัวอย่างก็แล้วกันนะครับ ใน วันที่เรือเริ่มแล่นออกสู่มหาสมุทรอันสงบด้วยคลื่นลม กะลาสี ใหม่คนนี้รู้สึกตื่นตาตื่นใจและมีความสุขเป็นอย่างยิ่ง เพราะ ความฝันของเขากำลังจะเป็นจริง พูดให้ตรงก็คือ เขากำลัง จะได้ผจญภัยสมความปรารถนาที่ตั้งใจไว้ ครั้นต่อมาเขาได้ พบว่าชีวิตในทะเลนั้นสุดแสนจะทนเพราะมีหลายหลากสาเหตุ เขาจึงเป็นทุกข์เพราะความอยากไม่เป็นกะลาสี จอห์น : ถ้างั้นวิภวตัณหาก็เกิดจากภวตัณหา แซม - ใช่ครับ นั่นเป็นลักษณะที่หนึ่ง เป็นประสบการณ์ในชีวิตประจำ วันตามธรรมดาของเรานั่นแหละ จอห์น : แล้วลักษณะที่สองล่ะครับ? : แชม : นักปฏิบัติบางคนที่บรรลุฌานขั้นสูงจึงมีความเชื่อว่าวิญญาณ ของสัตว์ (สิ่งมีชีวิต) ในอรูปพรหม จะดับสลายไปสิ้นหลังจาก ที่ตายไปแล้ว จึงไม่มีการเกิดอีก ดังนั้นนักปฏิบัติเหล่านี้จึงไม่ ต้องการผจญทุกข์ต่อไปอีก จอห์น : ฉะนั้นพวกเขาจึงอยากไปเกิดในอรูปพรหม แชม : ถูกแล้วครับ เพราะพระพุทธศาสนากล่าวว่า การไม่เกิดหรือ นิพพานเป็นสภาวะแห่งการสุดสิ้นกิเลสตัณหา จอห์น : แต่ตราบใดที่คุณยังมีภวตัณหาและวิภวตัณหาอยู่ การเกิด ของคุณก็จะไม่มีวันสิ้นสุด แซม : แน่นอนที่สุด จอห์น : ขอบคุณมาก แซม ผมซาบซึ้งคำอธิบายของคุณจริงๆ ขออนุโมทนาครับ กัลยาณมิตร พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๓ | ๔๕