สนทนาธรรมยามว่าง : หน้า 96/108

สนทนาธรรมยามว่าง ดวง งาม Craving for Existence and for Non-Existence. ภวตัณหาและวิภวตัณหา Sam : John, seems you're clear about craving for sensual pleasures, so shall we look at the second type of craving then? John : OK, you said the other day that the second type of craving is "craving for existence?." Sam : Yes, it might be called existence-craving, John : What does that mean? Sam : Existence-craving refers to the will to be or to live. It's the innate craving of every living being to preserve its own life and existence of its species. John : Sam : John : Sam : John : Sam : Does this will refer to the need to power and control? Well, its scope is wider than that. It can be classified into two categories. The first kind is the strong will of a person who craves to be wealthy, outstanding, respected, etc. In short, he or she craves to dominate others. This is the same as what you say--the will to power or dominate. This kind of will is very dangerous. Yes, it forces a person to struggle for more, even though he or she may already have enough to satisfy his or her material wants. Undoubtedly, this power has in itself a habit-forming effect, making a person ad- dicted to it. This type of person wants more and more power through having things and controlling others. Then this type of person fears loosing this power which makes the need to protect this power even stronger. That's why we hardly ever find an unselfish person. Do you think that the more people crave to be or to live such as looking forward to their pleasure and power, the greater the suffering they create for themselves and their society? John : I'm sure of it. A person who tries to dominate others usually cares nothing of morality. His or her selfish- ness and immoral conduct leads to making other objects of the need to power and control which hurts others. The harm done to others will finally be a boomerang effect coming back to hurt himself or herself. Sam : Sure, many powerful rulers and politicians were hanged, imprisoned or exiled; many businessmen went bankrupt and lost wealth and status. Innumerable instances can be seen in the pages of history. John : That's the first kind, what's the second kind? Sam : It's the strong will of a person craving for a rebirth as ๙๔ | กัลยาณมิตร พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๓ แซม - จอห์น ดูเหมือนว่าคุณจะเข้าใจเรื่องกามตัณหาดีแล้ว ถ้างั้นเรา มาดูตัณหาแบบที่สองกันดีไหมครับ? จอห์น : ตกลงครับ เมื่อวันก่อนคุณพูดว่า ตัณหาแบบที่สองก็คือ “ภวตัณหา”? แซม : ใช่ครับ ภวตัณหา จอห์น : หมายถึงอะไรครับ? แซม : ภวตัณหา หมายถึง ความอยากเป็นหรืออยากมีชีวิตอยู่ เป็น ความอยากตามธรรมชาติของสิ่งมีชีวิตทั้งปวงเพื่อที่จะรักษาชีวิต ของตน ตลอดจนเผ่าพันธุ์ของตนไว้ จอห์น : หมายถึงความต้องการที่จะมีอำนาจควบคุมครอบครองใช่ไหมครับ? - มีขอบข่ายกว้างกว่านั้นอีก อาจแบ่งออกได้เป็นสองลักษณะ แซม ลักษณะแรกเป็นความปรารถนาอันแรงกล้าของบุคคลที่อยากจะ ร่ำรวย เด่นดัง เป็นที่นับหน้าถือตาของผู้คนทั้งหลาย กล่าวสั้นๆ ก็คืออยากมีอำนาจเหนือคนอื่น นี่คือสิ่งที่คุณเรียก ว่า มีอำนาจเหนือผู้คน จอห์น : ความปรารถนาเช่นนี้เป็นอันตรายมาก แซม : ใช่ครับ มันผลักดันให้คนเราดิ้นรนต่อสู้เพื่อให้มีมากขึ้นทั้งๆ ที่ มีอยู่พอแล้ว ทั้งนี้ก็เพื่อสนองความต้องการทางวัตถุนั่นเอง ไม่ต้องสงสัยเลยว่า อำนาจนี้ย่อมจะฟักตัวขึ้นเป็นนิสัยยึดมั่น ถือมั่น จนติดเป็นสันดาน คนประเภทนี้ต้องการมีอำนาจเพิ่ม ขึ้นๆ โดยการสะสมทรัพย์สินและควบคุมคนอื่น ดังนั้นคน ประเภทนี้จึงหวาดกลัวการสูญเสียอำนาจ จึงทำให้ต้อง พยายามปกป้องรักษาอำนาจของตัวให้แข็งแกร่งขึ้นเรื่อยๆ จอห์น : นี่เองคือเหตุผลที่เราหาคนที่ไม่เห็นแก่ตัวได้ยากนัก : คุณคิดไหมว่าคนที่อยากเป็นอยากมีความสุขและอำนาจเหล่านี้ แซม พวกเขายิ่งอยากมากเท่าไร ก็สร้างความทุกข์ให้ตัวเขาเองและ สังคมมากเท่านั้น? จอห์น : แน่นอน คนที่พยายามมีอำนาจเหนือคนอื่น ย่อมจะไม่ใส่ใจเรื่อง ศีลธรรมเป็นปกตินิสัยอยู่แล้ว ความเห็นแก่ตัว และพฤติกรรม ชั่วร้ายของเขาย่อมนำไปสู่การแสวงหาอำนาจและการควบคุม ครอบครอง ซึ่งเป็นการทำร้ายผู้อื่น ความชั่วร้ายที่เขาทำแก่ ผู้อื่นในที่สุดก็จะเป็นเสมือนบูมเมอแรงย้อนกลับมาทำลายตัว แซม เขาเอง : แน่นอน พวกนักปกครองและนักการเมืองมากต่อมากต้องถูก แขวนคอ ถูกจำคุกหรือถูกเนรเทศ นักธุรกิจเป็นจำนวนมากต้อง ล้มละลาย สิ้นเนื้อประดาตัว สิ้นศักดิ์ศรี มีตัวอย่างมากมาย ดังที่ปรากฏในประวัติศาสตร์ จอห์น : นั่นเป็นภวตัณหาลักษณะแรก ลักษณะที่สองล่ะครับ? - ลักษณะที่สองนี้เป็นความปรารถนาอันแรงกล้าของบุคคลที่ แซม