ประเภทของกฐิน : หน้า 60/108

ไปครอง ซึ่งพระสงฆ์จะกระทำพิธีที่เรียกว่า “กรานกฐิน หลังจากที่ได้รับผ้ากฐินแล้วในวันเดียวกันนั้น ถวายแทน ๒) กฐินต้น เป็นกฐินส่วนพระองค์ที่พระเจ้า แผ่นดินเสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระราชทานแก่วัดใด วัดหนึ่ง ซึ่งอาจเป็นวัดหลวงหรือวัดราษฎร์ก็ได้ ๓) กฐินพระราชทานเป็นกฐินหลวงที่โปรดพระราช ทานให้แก่หน่วยงานข้าราชการ คฤหบดี พ่อค้าและประชาชน ผู้กราบบังคมทูลขอพระราชทานผ้าพระกฐินนำไปทอดถวาย ณ พระอารามหลวงแห่งใดแห่งหนึ่ง การที่พระภิกษุทั้งวัดจะพร้อมใจยกมอบผ้ากฐินให้แก่ พระภิกษุรูปใดไปครองก็เนื่องจากได้พิจารณาเห็นแล้วว่า ตลอดระยะเวลา ๓ เดือน ที่จำพรรษาอยู่ร่วมกันนี้ พระ ภิกษุรูปใดมีคุณสมบัติอันสมควรจะได้รับผ้ากฐิน เช่น เป็นผู้ บำเพ็ญสมณธรรมดีเยี่ยม เป็นผู้มีความรู้ความสามารถโดด เด่นเป็นที่ประจักษ์ หรือเป็นผู้มีจีวรเก่าคร่ำคร่าที่สุด เป็นต้น พระภิกษุผู้ได้รับมอบผ้ากฐินนี้เรียกว่า “ผู้กรานกฐิน กฐินราษฎร์ ได้แก่ กฐินที่ราษฎรผู้มีจิตศรัทธา หรือ “ผู้ครองกฐิน” สำหรับพระภิกษุทั้งหลายที่อยู่ร่วมใน ทั้งหลายจัดนำไปทอดถวาย ณ วัดราษฎร์ทั่วไป พิธีได้อนุโมทนาต่อผู้กรานกฐินและเจ้าภาพผู้ทอดกฐินแล้วนั้น กฐินราษฎร์นี้นิยมเรียกแยกออกเป็น ๒ ประเภท คือ ก็ย่อมได้ชื่อว่าเป็นผู้กรานกฐินและพลอยได้รับอานิสงส์- กฐินด้วย การรับผ้ากฐินและกรานกฐินนี้ นอกจากจะ เป็นการแสดงออกถึงการรู้รักสามัคคีในหมู่สงฆ์แล้ว ยัง แสดงถึงความมีน้ำใจและรู้จักยกย่องเชิดชูผู้กระทำดีให้มี เกียรติประวัติสืบไปอีกด้วย ประเภทของกฐิน การทําบุญทอดกฐินในประเทศไทยเราได้แยกกฐิน ออกเป็น ๒ ประเภท คือ กฐินหลวง และกฐินราษฎร์ กฐินหลวง ได้แก่ กฐินที่ทำพิธีทอดถวายแก่ พระสงฆ์ที่อยู่จำพรรษา ณ พระอารามหลวงแห่งใดแห่งหนึ่ง ซึ่งมีอยู่ ๓ ประเภท คือ ๑) กฐินเสด็จพระราชดำเนิน เป็นกฐินหลวงที่ พระเจ้าแผ่นดินเสด็จไปพระราชทานถวายด้วยพระองค์เอง ๑) มหากฐิน เป็นกฐินที่นิยมจัดเครื่องบริวารกฐิน ต่างๆ มากมาย ๒) จุลกฐิน เป็นกฐินน้อย หรือกฐินรีบด่วน เพราะ มีเวลาจัดเตรียมการน้อย นิยมทอดกันในวันเพ็ญกลางเดือน ๑๒ อันเป็นวันสุดท้ายของระยะเวลากาลทอดกฐิน อานิสงส์กฐิน กฐินทานนี้มีอานิสงส์มาก เพราะเป็นทานพิเศษยิ่ง กว่าทานอื่นใด ด้วยเป็นทั้ง “กาลทาน” และ “สังฆทาน” นับเป็นทานชนิดเดียวที่ผู้ให้และผู้รับได้อานิสงส์ด้วยกันทั้ง สองฝ่าย คือ ฝ่ายผู้รับ พระสงฆ์ครั้นรับกฐินแล้วย่อมได้รับ อานิสงส์ตามพระวินัย ๕ ประการ คือ ๑) เที่ยวไปไหนไม่ต้องบอกลา ก็ไม่เป็นอาบัติ ๒) เที่ยวไปไหนไม่ต้องถือเอาไตรจีวรไปครบ หรือทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้แทนพระองค์ไปทอด สํารับก็ได้ ไม่เป็นอาบัติ ๕๘ | ศัลยาณมิตร พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๓