สัมมัตตะ 10 ประการ : หน้า 99/116

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ยาถ่ายของพระอริยะขนานนี้ ย่อมยังบุคคลให้มีความเห็นชอบถ่ายความเห็นผิดออก มี ความดำริชอบถ่ายความดำริผิดออก มีการเจรจาชอบถ่าย การเจรจาผิดออก มีการงานชอบถ่ายการงานผิดออก มี การเลี้ยงชีพชอบถ่ายการเลี้ยงชีพผิดออก มีความพยายาม ชอบถ่ายความพยายามผิดออก มีความระลึกชอบถ่ายความ ระลึกผิดออก มีความตั้งใจมั่นชอบถ่ายความตั้งใจมั่นผิดออก มีความรู้ชอบถ่ายความรู้ผิดออก มีความหลุดพ้นชอบถ่าย ความหลุดพ้นผิดออก” สัมมัตดะ ๑๐ ธรรมะข้างต้นนี้ ก็คือ สัมมัตตะ 90 (ความถูก ๑๐ ประการ) คือ ๑. สัมมาทิฏฐิ ๒. สัมมาสังกัปโป ๓. สัมมาวาจา ๔. สัมมากัมมันโด ๕. สัมมาอาชีโว ๖. สัมมาวายาโม ๓. สัมมาสติ ๘. สัมมาสมาธิ ๗. สัมมาญาณ 90 สัมมาวิมุตติ สัมมัตตะ 60 นี้มีความสำคัญมาก พระพุทธองค์ ถึงกับตรัสว่าเพราะอาศัยลัมมัตตะจึงมีการบรรลุสวรรค์และ มรรคผล ไม่มีการพลาดจากสวรรค์ และมรรคผลเพราะ อาศัยลัมมัตตะ ธรรมปฏิบัติ พระเดชพระคุณพระมงคลเทพมุนี (หลวงพ่อวัด ปากน้ำ ภาษีเจริญ) ผู้สมบูรณ์ด้วย ปริยัติ ปฏิบัติ และปฏิเวธ ได้แสดงธรรมเกี่ยวกับเรื่องล้มมัตตะ ๑๐ นี้ว่า สามารถย่อ ลงเหลือ ๕ คือ ศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ แล้วท่านยังขยายความต่อไปในเชิงธรรมปฏิบัติ อย่างน่า อัศจรรยว่า “...ธรรมในพระพุทธศาสนามีอยู่ ๕ ดวง ถ้าว่าจะ กล่าวถึงองค์มี ๑๐ทสหงเคห์ สมนนาคโต อรหาติ วจฺจติติ ผู้ใดมาตามพร้อมแล้วด้วยองค์ ๑ ผู้นั้นเป็นพระอรหันต์ องค์ O คืออะไร? สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปโป สัมมาวาจา สัมมากัมมันโต สัมมาอาชีโว สัมมาวายาโม สัมมาสติ สัมมาสมาธิ นี่องค์ ๘ แล้ว นี่แปดองค์แล้ว สัมมาญาณัง เป็นองค์ที่ ๙ สัมมาวิมุตติ เป็นองค์ที่ ๑๐ นี่มี อย่างนี้ ๑๐ เมื่อผู้ใดมาตามพร้อมแล้วด้วยองค์ ๑๐ ผู้นั้นเป็น พระอรหันต์ ต้องมี ๑๐ องค์อย่างนี้จึงจะเป็นพระอรหันต์ได้ ถ้าไม่เข้าถึงองค์ ๑๐ อย่างนี้ เป็นพระอรหันต์ไม่ได้ ๘ องค์ ย่อลงเป็น ๓ สัมมาทิฏฐิ สัมมาลังกัปโป เป็นปัญญาไป สัมมาวาจา สัมมากัมมันโต สัมมาอาชีโว เป็นศีลไป สัมมา- วายาโม สัมมาสติ สัมมาสมาธิ เป็นสมาธิไป ก็รามว่าศีล อยู่กลาง สมาธิอยู่ปลาย ปัญญาอยู่ต้น แต่ว่าเมื่อมาถึง พระสูตรนี้เข้า ปัญญาอยู่ข้างปลายคือ ศีล สมาธิ ปัญญา องค์ ย่อลงเหลือ ๔ คือ ศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติ ญาณทัสสนะ เมื่อรู้จักหลักอันนี้ละก็ นี่แหละหลักพระพุทธ ศาสนาละ ศีลนะอยู่ที่ไหน? รูปพรรณสันฐานเป็นอย่างไร? ศีลถ้าว่าจะกล่าวตัวจริงละก็ อยู่ในกลางดวงธรรมที่ ทำให้เป็นกายมั่นแหละ อยู่เป็นชั้นๆ เข้าไป ในกลางดวงธรรมที่ทำให้ เป็นกายมนุษย์ ในกลางดวงธรรมที่ท่าให้ เป็นกายมนุษย์ละเอียด ในกลางดวงธรรมที่ทำให้ เป็นกายทิพย์ ในกลางดวงธรรมที่ทำให้ เป็นกายทิพย์ละเอียด ในกลางดวงธรรมที่ทำให้ เป็นกายรูปพรหม ในกลางควงธรรมที่ทำให้ เป็นกายรูปพรหมละเอียด ในกลางควงธรรมที่ทำให้ เป็นกายอรูปพรหม ในกลางควงธรรมที่ทำให้ เป็นกายอรูปพรหมละเอียด ในกลางดวงธรรมที่ท่าให้ เป็นธรรมกาย ในกลางดวงธรรมที่ทำให้ เป็นธรรมกายละเอียด นี้แหละเป็นที่ตั้งของ ศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณหัสสนะ ทั้งนั้น ตลอดขึ้นไป ๑๘ ดวง ดวงธรรม ที่ทำให้เป็นกายมนุษย์ กายมนุษย์ละเอียด กายทิพย์ กายทิพย์ละเอียด กายรูปพรหม กายรูปพรหมละเอียด กายอรูปพรหม กายอรูปพรหมละเอียด ๘ กาย ดวงธรรม ที่ทำให้เป็นกายธรรม กายธรรมละเอียด ๑๐ กาย ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายพระโสดา กายพระโสดาละเอียด ๑๒ กาย ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายพระสกิทาคา กายพระสกิหาร ดาละเอียด ๑๔ กาย ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายพระอนาคา กายพระอนาคาละเอียด ๑๖ กาย ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกาย พระอรหัต กายพระอรหัตละเอียด ๑๘ กาย มีดวงธรรมทั้งนั้น ดวงโตขึ้นไปเป็นลำดับ เมื่อถึงธรรมกายโคตรภู ดวงธรรมที่ ทำให้เป็นธรรมกายนั้น วัดผ่าเส้นศูนย์กลางเท่าหน้าตัก A ๙๗