การอนุรักษ์พระพุทธรูป : หน้า 49/108

พวะพุทธรูปใฬฟแ111สแซน เมื่อ ๕๐ ปีที่แล้ว เอ.โกดาร์ด และเจ.แฮคกั้น เริ่มงานอนุรักษ์ขั้นต้นเพื่อปกป้องภาพจิตรกรรมฝาผนัง และลวดลายรูปวงกลม งานทำได้เท่านี้ และเวลาล่วงเลยมา อีกนานจนรัสเซียเข้ามาปกครองอัฟกานิสถาน นักโบราณคดี รัสเซียเอาใจใส่ปกป้องพระพุทธรูปด้วยความช่วยเหลือ ของยูเนสโก และเมื่อไม่นานมานี้ พี.เลซีน เขียนรายงาน ล่งยูเนสโกเกี่ยวกับการอนุรักษ์พระพุทธรูปในอัฟกานิสถาน แต่ก็ยังไม่มีการอนุรักษ์ภาคสนามอย่างจริงจัง จนกระทั่ง นักโบราณคดีของอินเดียได้มาสืบสานงานต่อจากนัก อนุรักษ์รุ่นเก่าในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๒ ทำให้เกิด ความร่วมมือกันระหว่าง นักโบราณคดีอินเดียและ อัฟกานิสถานขึ้น เรียกว่า คณะทำงาน เร ปีหนึ่งๆ คณะนี้ ท่างาน ๕ เดือน เพราะสภาพภูมิอากาศอัน แห้งแล้ง ทำให้ทำงาน อนุรักษ์ของโบราณได้ยาก เมื่ออนุรักษ์พระพุทธรูป องค์เล็กกว่าที่สูง หรือ ๑๒๐ ฟุต เสร็จก่อนใน ๓๘ เมตร พ.ศ. ๒๕๑๖ คณะทำงานก็ได้ลงมืออนุรักษ์พระพุทธรูป องค์ใหญ่สูง ๕๗ เมตร หรือ ๑๗๕ ฟุตต่อไป งานอนุรักษ์ พระพุทธรูปองค์ใหญ่ดำเนินมาได้ถึง พ.ศ. ๒๕๒๒-๒๕๒๓ ก็ต้องหยุดชะงักกลางคันเพราะเกิดสงครามกลางเมืองขึ้น ต่อมา พ.ศ. ๒๕๓๓ เฮซเบ วาห์ดัต ผู้นำรัฐบาล พรรคฮาซารา เห็นความสำคัญและสนใจมรดกประวัติ ศาสตร์ ณ สถานที่แห่งนี้เต็มที่ ได้สั่งให้ย้ายตลาดของ ชุมชน หรือบาซาร์เก่าที่อยู่ข้างๆ พระพุทธรูปออกไป เป็น การย้ายแบบค่อยเป็นค่อยไป และได้มอบหมายให้นายซัฟวัต สอดส่องดูแลสถานที่ที่สำคัญแห่งนี้ต่อไป แต่เนื่องจากไม่ ค่อยมีเงินทุนงานอนุรักษ์คุ้มครองและรักษาจึงทำไม่ค่อยได้ มากนัก นอกจากคอยดูแลความปลอดภัย เช่น ป้องกันไม่ ให้มีการลักลอบชุดซึ่งถือว่าผิดกฎหมาย และไม่ให้ผู้อยู่ อาศัยรุกล้าเข้ามา สงครามกลางเมืองเพื่อแย่งชิงความเป็นใหญ่ใน อัฟกานิสถานยังคงเกิดขึ้นเป็นระยะๆ เมื่อบ้านเมืองสงบ ทุกคนก็หวังว่าโครงการอนุรักษ์โดยเฉพาะโครงการ &15 ของนักโบราณคดีของอินเดียและอัฟกานิสถานจะทำงาน ต่อไปได้ตามปกติเพื่อให้แล้วเสร็จภายในเวลา ๑๕ ปี ตาม ที่ตั้งใจไว้ แต่ความหวังก็เริ่มกลายเป็นความสิ้นหวัง เพราะ แนวรบได้ขยายจากภายในตัวเมืองคาบูลซึ่งได้ชื่อว่าเป็น เมืองหลวงกับระเบิดของโลก ออกมายังหุบเขาและหุบเขา ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของคาบูลแล้ว และคืบคลานมา ที่มามียินเรื่อยๆ เมื่อตาลีขึ้น รัฐบาล ชุด ปัจจุบันของ อัฟกานิสถานได้ยึดครอง หุบเขาบามิยันและพระพุทธ รูปเก่าแก่อันเป็นชุมทรัพย์ ศิลปะเก่าแก่ไม่แต่เฉพาะ ของชาวพุทธเท่านั้น ยังเป็น ของชาวอัฟกานิสถานและ ชาวโลกทุกคนอีกด้วย ออก คำสั่งเมื่อวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ปีนี้ ให้ทำลายพระพุทธรูป เพราะเห็นว่าขัดต่อกฎศาสนาอิสลามที่ไม่ให้มีรูปเคารพ แม้แต่รูปเคารพของศาสนาอิสลามเองก็ไม่มี วาดรูปคน หรือสัตว์ก็ไม่ได้อีกด้วย แม้นานาชาติไม่ว่าประเทศที่นับถือพุทธศาสนาคริสต์ หรืออิสลามด้วยกันเอง จะขอร้องให้ตาลีบันยกเลิกคำสั่งนี้ เลียแต่ก็ไม่เป็นผล วันที่ ๑๘ มีนาคมปีนี้ ภาพพระพุทธรูป องค์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกที่อยู่คู่โลกมานานเกือบสองพันปี สร้างด้วยความวิริยอุตสาหะของบรรพบุรุษชาวอัฟกานิสถาน และปกป้องดูแลอย่างดีจากลูกหลานชาวอัฟกานิสถาน ที่เห็นคุณค่าในปัจจุบัน ถูกทำลายด้วยระเบิดเหลือแต่เพิ่ง เปล่าๆ อันเคยเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปทั้งสององค์ ภายใน ๒๐ วัน สิ่งที่ชาวพุทธทุกคนคิดเมื่อเห็นภาพนี้ก็คือ ทุกสิ่งทุกอย่างย่อมเสื่อมลงไปตามกาลเวลา ถึงแม้ไม่มีค่าสั่ง ของตาลีบัน แต่สักวันหนึ่ง พระพุทธรูปองค์นี้ ก็ต้องสลาย กัลยาณมิตร เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๔ ๔๗