การเดินทางและการเตรียมการรับศึก : หน้า 93/142

ธรรมนิยาย สุชีพ ปุญญานุภาพ กองทัพธรรม บทที่ ๑๑ นาทิกคาม ใกล้รุ่งของวันใหม่ สุรเสนะได้ อำนวยความสะดวกแก่สตรีชราผู้มุ่ง เดินทางไปสู่กรุงไพศาลีเพื่อเยี่ยมบุตร ด้วยพาไปพบท่านบิดาของตน แล้วขอ ให้โดยสารไปด้วยในเกวียนกองคุม ซึ่ง อยู่ท้ายขบวน ขณะที่ขบวนเกวียนเคลื่อนออก นั้น เป็นเวลาปลายปัจฉิมยามแห่ง ราตรี เสียงเป่าเขาสัญญาณและกระดึง ที่คอโคดังขึ้นแข่งกับเสียงไก่อันขึ้น กระชั้นอยู่ทั่วไป มองไปทางทิศเหนือ จะแลเห็นภูเขาบางลูกตั้งตระหง่าน อยู่อย่างสลัว มีเสียงขะนี้ร้องโหยหวน แว่วมาแต่ไกล ทั้ง ๆ ที่ขะนี้มักจะส่ง เสียงร้องในเวลาสายได้อรุณแล้วเป็น ส่วนมาก ธนิยะได้ชี้แจงแก่สุรเสนะว่า ตำบลบ้านที่จอดพักแรมคืนและมีสตรี ชราร่วมเดินทางไปด้วยนั้นชื่อโกฏิคาม เป็นหมู่บ้านอันเกี่ยวกับโบราณประวัติ มคธ ถ้าจะรุกรานกันด้วยกำลังทหาร ได้ชื่อเช่นนั้นเพราะตั้งอยู่ปลายเขต ปราสาทของพระเจ้าปนาทะมหาราช ผู้ปรากฏพระนามในทางมีปราสาท สวยงามกว้างใหญ่ และประดับวิจิตร ไปด้วยทองคำ และเมื่อเดินทางจาก โกฏิตามในวันนี้ จะเร่งให้ถึงกรุงไพศาลี แต่เพลาที่ประตูเมืองยังมิทันปิดก็พอจะ ทัน แต่เมื่อเดินทางตามสบายก็จะแวะ ค้าง ณ นาฬิกคามอีกคนหนึ่ง ซึ่งกำหนด ว่าขบวนเกวียนจะไปถึงแต่พอตะวันบ่าย มีเวลาขายสินค้าบางอย่างได้จนถึง เย็น ลำดับนั้น กองเกวียนกำลังผ่าน ช่องเขาซึ่งตั้งเรียงรายเป็นพืด มีทาง กว้างพอประมาณ ธนิยะได้เริ่มสังเกต เห็นการเตรียมการรับศึกของแคว้นวัชชี อย่างที่ผู้มีสายตาของนักรบจะพึ่งเห็น ได้ จึงกล่าวขึ้นว่า “ดูก่อนสุรเสนะ! ชัยภูมิของแคว้น วัชชีเป็นประโยชน์ในการรับศึกด้าน ๑. ทีฆนิกายอัฏฐกถา เล่ม ๒ หน้า ๑๕๕ ทางทหาร อย่างเดียวก็ยากที่จะล่วงล้ำช่องเขานี้ ไปได้ พ่อจึงคิดว่าถ้ามคธปรารถนาจะ รุกรานแล้ว สุนิธพราหมณ์และวัสสการ พราหมณ์ พร้อมทั้งที่ปรึกษา อื่น ๆ ของแคว้นมคธจะต้องใช้วิธีอื่น อันประกอบด้วยอุบาย เช่นการยุแหย่ ให้เกิดการแตกร้าวกันขึ้นในหมู่เจ้า วีผู้มีหน้าทีปกครอง “ดูก่อนสุรเสนะ! เจ้าควรจะทราบ ไว้ด้วยว่า ขุนพลแห่งแคว้นวัชชีนั้น มิใช่นักรบขนาดธรรมดาสามัญที่ใคร ๆ ฟังดูหมิ่นได้ เมื่อสิ้นบุญอชิตเสนาบดี ผู้เป็นศิษย์ที่จงรักในสมเด็จพระบรม ศาสดาแล้ว เจ้าลิจฉวีก็ประชุมกันแต่งตั้ง สีหะขึ้นเป็นเสนาบดีสืบแทน สีหเสนาบดี เป็นคนมีความรู้ความสามารถยอดเยี่ยม คนหนึ่ง เดิมทีเดียวเป็นศิษย์ของนิครน ๒. ปาฏิกสูตร ๑๑/๑๕ และอรรถกถาทีม นิกาย เล่ม ๓ หน้า Ao on. พระสุตตันตปิฎก ๒๗/๑๘๒ และอรรถกถา อัฏฐกนิบาต เล่ม ๓ หน้า ๒๖๑ Kalyanamitra.org ACCO