ญาติคือใคร? : หน้า 79/136

ญาติคือใคร? ญาติที่แท้ต้องมีใจผูกพันทั้งต่อหน้าและลับหลัง ถ้ารู้จักกันเพียงผิวเผิน จากไปแล้วก็แล้วกันไป ญาติ แปลว่า คนคุ้นเคย คนใกล้ ชิด หมายถึงบุคคลที่คุ้นเคยและวางใจกัน ได้ มี ๒ ประเภทได้แก่ ๑. ญาติทางโลก แบ่งได้เป็น ๒ พวก คือ ญาติโดยสายโลหิต เช่น ทวด ปู่ ย่า ตา ยาย ลุง ป้า น้า อา พี่ น้อง หลาน เหลน ฯลฯ (สำหรับพ่อแม่ ลูก ภรรยา สามี ถือว่าเป็นคนใกล้ชิดเรา มากที่สุด ขอให้กันไว้ต่างหาก เพราะเรา มีหน้าที่ที่ต้องปฏิบัติต่อบุคคลเหล่านี้ ต่างกันออกไป) - ญาติโดยความใกล้ชิดคุ้นเคย เช่น เป็นเพื่อนสนิทสนมกับเราโดยตรง หรือสนิทสนมกับญาติทางสายโลหิตของ เรา ๒. ญาติทางธรรม หมายถึงผู้เป็น ญาติเพราะเหตุ ๔ ประการ คือ อย่างนี้ไม่นับเป็นญาติ กับผู้ที่ตนถือว่าเป็นญาติเสมอ แม้แยก มีน้ำใจ ย้ายกันไปก็อยากรู้ข่าวคราวว่าผู้นั้นทุกข์ เวลาที่ควรสงเคราะห์ หรือสุข หากเดือดร้อนก็พร้อมจะช่วย สงเคราะห์ อย่างนี้เรียกว่าญาติ ญาติ ที่แท้ต้องมีใจผูกพันทั้งต่อหน้าและลับหลัง ถ้ารู้จักกันเพียงผิวเผิน จากไปแล้วก็แล้ว กันไป อย่างนี้ไม่นับเป็นญาติ ยิ่งถ้าคน รู้จักมักคุ้นกันนั้นดีกับเราเฉพาะยามเรา เจริญ คำก็พี่สองคำก็น้อง แต่พอเรา เพลี่ยงพล้ำลง ชักหันมาเล่นแง่ จะแล่เอา เนื้อจะเถือเอาหนัง คนอย่างนี้ไม่ใช่ญาติ แน่นอน วิธีพิจารณาว่าใครเป็นญาติ ทำได้ง่าย ๆ คือ ใครก็ตามที่เมื่อเราเจ็บ ป่วย แล้วพอรู้ข่าวคราวก็มาเยี่ยมเยือน ในยามที่เราปราศจากลาภ ยศ ตำแหน่ง หน้าที่การงานอันมีเกียรติแล้วยังปฏิบัติ ตนอย่างสม่ำเสมอต่อเรา หรือถ้าเราตาย ก็พร้อมจะไปเผาศพเรา นั่นแหละจึงนับว่า เป็นญาติ - เป็นญาติเพราะบวชให้เป็นภิกษุ ลักษณะญาติที่ควร - เป็นญาติเพราะบวชให้เป็น สามเณร - เป็นญาติเพราะให้นิสัย - เป็นญาติเพราะสอนธรรมะให้ วิธีร่อนหาญาติแท้ๆ คนรู้จักกันที่เรียกว่าญาตินั้น ไม่ใช่ เพียงรู้จักตัว ไม่ใช่เพียงรู้จักว่าเวลานี้เขา จะช่วยอะไรเราบ้าง แต่จะต้องมีใจผูกพัน สงเคราะห์ ๑. เป็นคนที่พยายามช่วยเหลือ ตนเองก่อนแล้วอย่างเต็มที่ ไม่ใช่เอะอะ มีอะไรก็วิ่งมาหาท่าเดียว งอมืองอเท้า ไม่ยอมช่วยตนเอง ๒. รู้จักทำตัวให้น่าช่วย มีความ ประพฤติดี ไม่ยุ่งเกี่ยวกับอบายมุข มี สัมมาคารวะ มีความอ่อนน้อมถ่อมตน ญาติ ๑. เมื่อยากจนหาที่พึ่งไม่ได้ ๒. เมื่อขาดทุนทรัพย์ค้าขาย ๓. เมื่อขาดยานพาหนะ ๔. เมื่อขาดอุปกรณ์ทำกิน ๕. เมื่อเจ็บไข้ได้ป่วย 5. เมื่อคราวมีธุระการงาน ๗. เมื่อคราวถูกใส่ความ มีคดี เรื่องการสงเคราะห์ญาติ จะว่าง่าย ก็เหมือนยาก ครั้นจะว่ายากก็เหมือนง่าย คนทิ้งญาติพี่น้องเสียผู้เสียคนไปก็มี คนที่ เอาพี่เอาน้องจนตัวเองแทบตายทั้งเป็นก็ มาก เรื่องนี้จึงต้องมีขอบเขต มีวิธีการที่ เหมาะสม ไม่ใช่ว่าใครทำอะไรให้ญาติ แล้วจะดีเสมอไป วิธีสงเคราะห์ ญาติทางโลก ความมุ่งหมายของการสงเคราะห์ ญาติอยู่ที่การผูกสามัคคีรวมน้ำใจญาติ ให้เป็นปึกแผ่น โดยใช้หลักสังคหวัตถุ ๔ ดังนี้ ๑. ทาน หมายถึง การเอื้อเฟื้อ แบ่งกันกินแบ่งกันใช้ ให้ของฝากยามเยี่ยม เยียน ให้ของขวัญยามมงคล ให้ของกิน ของใช้ยามตรุษยามสารท ตลอดจนให้ Kalyanamitra.org 33