ข้อความต้นฉบับในหน้า
เมษายน ๒๔๓๑
หลักธรรมต่าง ๆ ถึงเราท่องไม่ได้ก็ไม่เป็นไร
หรอกนะ แต่ขอให้ปฏิบัติเป็นก็แล้วกัน หนูท่อง
ได้ก็ดีแล้ว แต่ต้องพยายามปฏิบัติด้วยจึงจะ
เรียกว่าทำตัวถูกต้องตามคำสั่งสอนของพระ
พุทธองค์ การปฏิบัติบูชานับว่าเลิศกว่าสิ่งใด
ตั้งแต่อ่านหนังสือออก ตากับยายมักให้อ่านอะไรต่อ
มิอะไรให้ฟังอยู่เสมอ เช่น เรื่องชาดก วรรณคดีเก่า ๆ
นิทานธรรมะ บางครั้งยายจะเรียกบริวารและลูกหลาน
มานั่งฟังด้วยเป็นการให้ความรู้ไปในตัว ยิ่งเจริญเติบโต
ขึ้นมากเท่าใด การอ่านก็มากและยากขึ้นเป็นลำดับ
เสียงปรบมือกราวใหญ่ที่ปัญญาคุณได้รับ ทำให้
บุญกัญญารู้สึกหงุดหงิดใจพอสมควรตามประสาเด็ก
ผู้หญิงที่มีแต่คนเอาใจ เธอเอียงคอเข้าไปกระซิบกระซาบ
ที่ข้างหูอุ่นเรือน แต่เศรษฐีทองสังเกตเห็น ท่านเศรษฐีจึง
กระแอมเบา ๆ แล้วถามขึ้น
“ซุบซิบอะไรกันหนูบุญ มานี่ มาหาตา” บุญ
กัญญาคลานไปนั่งข้าง ๆ ผู้เป็นตา
“บุญบอกแม่อุ่นเรือนจ้ะ ว่าบุญท่องมงคลชีวิตได้
ทั้ง ๓๘ ข้อ เลย” ว่าแล้วก็ท่องเรียงลงมาตั้งแต่หนึ่ง
ไม่คบคนพาล จนถึงมงคลสุดท้ายเรื่องจิตเกษม ตากับ
ยายกล่าวชมเชยจนเด็กหญิงดีใจหายหงุดหงิด
“เก่งมาก แต่นี่แน่ะทั้งพ่อปัญญาและหนูบุญ หลัก
ธรรมต่าง ๆ ถึงเราท่องไม่ได้ก็ไม่เป็นไรหรอกนะ
แต่ขอให้ปฏิบัติเป็นก็แล้วกัน หนูท่องได้ก็ดีแล้ว
แต่ต้องพยายามปฏิบัติด้วยจึงจะเรียกว่าทำตัวถูก
ต้องตามคำสั่งสอนของพระพุทธองค์ การปฏิบัติ
บูชานับว่าเลิศกว่าสิ่งใด” เศรษฐีทองสั่งสอน
“ที่เขาว่ารู้ธรรมะ กับมีธรรมะ ใช่ไหมครับตา
พ่อครูเคยสอน” ปัญญาคุณกระเถิบเข้ามาใกล้ เตรียม
พร้อมที่จะจดจำคำสั่งสอนของตาไว้ให้ได้มากที่สุด
ครอบคลุมทุกอาณาบริเวณ หรีดหริ่งเรไรร้องกันระงมทุ่ง
เป็นเวลาดึกสงัดแล้ว ไฟที่สว่างอยู่ตามบ้านค่อย ๆ
ดับมืดลงทีละหลังคาเรือน แต่ห้าชีวิตที่เบิกบานแจ่มใส
กับธรรมสนทนายังคงไม่ง่วงนอน ดูเหมือนหลานฝาแฝด
ทั้งสองจะมีปัญหามาถามอยู่อย่างไม่ยอมจบสิ้นง่าย ๆ
“ทำไมท่านสมภารไม่ย้ำเตือนให้ชาวบ้านทำตัว
ตามมงคลชีวิตล่ะครับ ผมว่านี่แหละสำคัญมากเลย
พ่อครูก็ยืนยันว่ามงคลชีวิตนี่แหละดีที่สุด”
“วันนี้เป็นวันมาฆบูชา” เป็นวันสำคัญมากทีเดียว
ท่านสมภารท่านจึงเทศน์เรื่องโอวาทปาฏิโมกข์อันเป็น
หัวใจพระพุทธศาสนา สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ทรงมอบหัวใจนี้ไว้แก่ชาวโลกในวันนี้เมื่อกว่าสองพัน -
ห้าร้อยปีล่วงมาแล้ว” ก้านแก้วช่วยอธิบายให้หลานฟัง
ก่อนที่ตาจะขยายความต่อ
“หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือน ทรง
ประทับอยู่ที่วัดเวฬุวัน วันนั้นเป็นวันเพ็ญ เดือนสาม
ที่เราเรียกว่าวันมาฆบูชานั่นแหละนะ พระอรหันต์ ๑,๒๕๐
รูปได้มาชุมนุมกันโดยมิได้นัดหมาย พระพุทธองค์ทรง
แสดงโอวาทปาฏิโมกข์เพื่อพระอรหันต์เหล่านั้นจะได้
มีหลักการเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันสำหรับการเผยแผ่
พระศาสนา ที่จริงก็คือการที่พระองค์ท่านนำคำสอน
๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์มารวบยอดเป็นหลักสำคัญ ๓
ข้อเท่านั้น คือ
สพฺพปาปสฺส อกรณ์ การไม่ทำบาปทั้งปวง
กุสลสฺสูปสมฺปทา การยังกุศลให้ถึงพร้อม
“ถูกแล้วพ่อปัญญา เราต้องทำตัวของเราให้ทั้ง สจิตฺตปริโยทปน
รู้ธรรมะ และมีธรรมะจะได้รู้จักปรุงแต่งจิตใจของ
การทำใจของตนให้ผ่องใส
เราให้งดงาม และช่วยนำแสงสว่างไปสู่ผู้อื่นด้วย” "มาฆบูชา วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ ชาวพุทธจะร่วมกันกระทำ
ลมเย็นพัดโชยมาแผ่ว ๆ ความมืดโรยตัวเข้า พิธีบูชาด้วยการรับศีล เวียนเทียน ฟังเทศน์ เป็นประจำทุกปี
Kalyanamitra.org
๑๑๕