ข้อความต้นฉบับในหน้า
ดนตรีก็เร่งเร้าระทึกใจขึ้น ลีลาการรำดาบก็ตื่นตา พระพักตร์มาทางปุกกุสบัณฑิตอำมาตย์ พร้อมกับ
ตรึงใจ สะกดผู้ชมแทบไม่กระพริบตา แล้วนาทีระทึก ตรัสถามว่า
ใจที่ผู้ชมทุกคนแทบจะลืมหายใจ ลืมกระพริบตาก็เริ่ม
“ท่านปุกกุสะ ท่านว่ามีอะไรที่ทำได้ยากกว่าการ
“ขอเดชะ ในโลกนี้ไม่มีอะไรที่ทำได้ยากเท่าการ
ขึ้น เมื่อบุรุษหนุ่มแหงนหน้าขึ้น คอตรงเอามือกำด้าม กลืนดาบหรือไม่”
ดาบ หันปลายดาบเข้าหาตัวแล้วยกดาบขึ้นสุดแขน
อำมาตย์ตอบ
“อย่างนั้นหรือ...”
เขาค่อย ๆ กดปลายดาบเข้าไปในปากเขากดปลายดาบ ตัดใจ เมื่อได้ให้ไปแล้ว พะยะค่ะ” ปุกกุสบัณฑิต
เข้าไปเรื่อย ๆ กดเข้าไปเรื่อย ๆ ช้า ๆ จนกระทั่งถึง
ด้ามดาบ แล้วเขาก็กลืนดาบยาวนั้นเข้าไป พร้อม ๆ
กับเสียงดนตรีที่กระหึ่มเร้าใจนั้นหยุดสนิท เงียบ....
เงียบสนิทไปทั้งสนามหลวงทุกคนรู้สึกเหมือนกับจะ
ลืมหายใจ
อึดใจต่อมา เสียงปรบมือของผู้ชมก็ดังกึกก้อง
พระเจ้ามัททวมหาราชทรงตอบรับคำแล้วดำริว่า
“...เราบอกว่าเราจะให้พระเทวีแก่บุตรปุโร
หิต เราก็ให้ไปแล้ว”
ดำริดังนี้แล้ว ความโศกเศร้าในพระทัยก็บรรเทา
ไปทั้งสนามหลวง เสียงกล่าวขวัญวิพากษ์วิจารณ์อื้ออึง เบาบางลงอีก แล้วทรงหันมาทางเสนกบัณฑิตอำมาตย์
ไปทั่ว แม้พระเจ้ามัททวมหาราชก็เช่นกัน พระองค์ทรง ตรัสถามว่า
หันมาถามอายุรอำมาตย์ซึ่งนั่งอยู่ใกล้ ๆ ว่า
“ท่านอายุระ ปกติดาบนี่เขาเอาไว้ดื่มเลือดคน
แต่ทำไมบุรุษคนนั้นเขากลืนดาบได้ เขาทำสิ่งที่ยาก
อย่างนั้นได้ ช่างเก่งจริง ๆ เราเพิ่งเคยเห็นวันนี้เอง
ท่านอายุระมีความเห็นเหมือนเราไหม?”
“ขอเดชะ เป็นความจริงที่บุรุษผู้นั้นทำสิ่งที่ทำได้
ยาก เขาฝึกฝนตนเองจนกระทั่งกลืนดาบได้ก็เพราะเขา
ต้องการให้ใคร ๆ เห็นความสามารถของเขา จะได้ให้
ค่าแสดงแก่เขามาก ๆ ผู้ที่แสดงความสามารถเพื่อ
แลกเปลี่ยนกับทรัพย์สินเงินทองนั้น ไม่ถือว่าเป็นเรื่องที่
ทำได้ยาก สิ่งที่ทำได้ยากกว่านี้ยังมีพะย่ะค่ะ”
“อะไรล่ะ ที่ทำได้ยากกว่านี้?” พระเจ้ามัททว
มหาราชตรัสถาม
“สิ่งที่ทำได้ยากกว่านี้ก็คือ การให้ พะยะค่ะ”
พระเจ้ามัททวมหาราชได้สดับคำว่า การให้
แล้วทรงนิ่งคิดว่า
“...การให้น่ะหรือที่ทำได้ยากกว่าการกลืน
ดาบ เรากล่าวกับบุตรของปุโรหิตว่า เราจะ
ให้พระเทวีแก่บุตรปุโรหิต เราก็ให้ไปแล้ว เร
ทำสิ่งที่ยากกว่าการกลืนดาบไปแล้ว...”
เรา
ดำริดังนี้แล้ว ความโศกเศร้าในพระทัยของพระ
เจ้ามัททวมหาราชก็บรรเทาลงไปเล็กน้อย แล้วทรงหัน
ท่านเสนกบัณฑิต ท่านว่ามีอะไรที่ทำได้ยากกว่า
การกลืนดาบหรือไม่?”
“ขอเดชะ สิ่งที่ทำได้ยากของมนุษย์ก็คือ การให้
สิ่งอันเป็นที่รัก พะย่ะค่ะ โดยเฉพาะการให้สิ่งอันเป็น
ที่รักที่พอใจของตนแก่คนอื่น และเมื่อให้ไปแล้วก็ไม่
เดือดร้อนใจภายหลัง การให้ของผู้นั้นนับว่าทำได้
ยากกว่าการกลืนดาบหลายเท่านัก พะยะค่ะ”
เราให้พระเทวีแก่บุตรปุโรหิตด้วย
ความพอใจของเราเอง แต่เราไม่อาจรักษา
ความพอใจนั้นไว้ตลอด ให้แล้วเรามา
เสียดายภายหลัง เราเป็นอย่างนี้ไม่ดีเลย
ถ้านางมีความรักใคร่เราจริงจัง นางก็คง
ไม่ทิ้งเรา ทิ้งอิสริยยศไปเสียก็ในเมื่อนาง
ไม่อาลัยไยดีด้วยกับเรา แล้วเราจะต้อง
ไปห่วงหาอาวรณ์อะไรกับนางด้วยเล่า
เราก็ให้นางไปแล้ว แล้วนางเองก์
พอใจจะไปก็ดีแล้ว....
๑๘ กัลยาณมิตร
Kalyanamitra.org
ธันวาคม ๒๔๓๑