การให้อภัยและการรับผิดชอบ : หน้า 105/124

ธันวาคม ๒๔๓๑ สิ่งสกปรกออกจากคนทุก ๆ ครั้งที่มีสิ่งสกปรกมาถูกต้อง ตน ตรงกันข้าม ถ้าตนทำความผิดแล้ว ไม่ยอมรับผิด ให้อภัยแก่ตนเองก็เท่ากับไม่ยอมล้างสิ่งสกปรกออกจาก ตน ความสกปรกนั้นจะหมักหมมพอกพูนขึ้นทุกที จน กระทั่งเขากลายเป็นก้อนแห่งความสกปรกโสมม เน่า เหม็นไม่อยากมีใครเข้าใกล้คบค้าสมาคมด้วย ขณะที่อาตมา กำลังนั่งคิดวิจารณ์สุภาษิตนั้นอยู่ นั่นเองความคิดอย่างหนึ่งก็เกิดขึ้น คือ คิดว่า ถ้ามีรถยนต์ โดยสารผ่านมาจะขออาศัยเขาโดยสารไป ก็อาจช่วย บรรเทาความเมื่อยขบแข้งขาได้บ้าง คิดเช่นนั้นแล้วก็ นั่งคอยรถ คิดวิจารณ์ใจความของสุภาษิตไปพลาง ครูใหญ่ผ่านไป หูอาตมาแว่วได้ยินเสียงรถยนต์ คันหนึ่งดังมาแต่ไกลจากทางด้านทิศเหนืออาตมาดีใจ รีบออกไปยืนบนถนน และยกมือขึ้นโบกเป็นสัญญาณ ให้รถหยุดตามที่เคยปฏิบัติมา แต่อาตมาสังเกตเห็นว่า รถยนต์คันนั้นหาได้ลดความเร็วลงเพื่อจะหยุดรับอาตมา สำหรับคราวนี้ อาตมาหยิบสมุดพกออกมาจาก ไม่ มันวิ่งมาอย่างรวดเร็วแล้วก็วิ่งผ่านไปอย่างรวดเร็ว ย่าม พอเปิดออกมาดูก็พบสุภาษิตฝรั่งบทหนึ่งว่า Forgive อาตมาสังเกตเห็นว่ารถคันนั้นมีคนโดยสารค่อนข้างแน่น others but you self never ซึ่งแปลความว่า จงให้อภัย แก่คนอื่น แต่อย่าให้อภัยแก่ตนเองเป็นอันขาด อาตมาเริ่ม คิดวิจารณ์เนื้อความของสุภาษิตนั้นทันที สุภาษิตบทนี้ มีความหมายในทางสอนใจได้เป็นอย่างดี เพราะคนเรา ทุกคนย่อมมีความรักตนเป็นมูลฐานอยู่แล้ว สมดังความ ของพระพุทธสุภาษิตว่า “นตฺถิ อตฺตสม เปม” ซึ่ง แปลว่า ความรักอื่นเสมอด้วยรักตนไม่มี เมื่อบุคคล รักตน ก็ย่อมเข้าข้างตน เห็นแก่ตัว เมื่อตนทำความดี เพียงเล็กน้อย ก็อยากให้ปรากฏ อยากให้คนอื่นรับรู้ อยากมีหน้ามีตา อยากได้รับการยกย่องสรรเสริญตรงกัน ข้ามเมื่อตนทำความชั่วแล้ว กลับไม่อยากรับความชั่วนั้น ถ้ายอมรับก็ถือว่าเป็นความผิดเพียงเล็กน้อย แล้วก็ให้อภัย แก่ตนเองอย่างง่ายดาย บางคนนอกจากจะไม่ยอมรับ ความผิดที่ตนทำแล้ว ยังโยนความผิดไปให้คนอื่นอีกด้วย ทำให้เกิดถ้อยร้อยความ ทะเลาะวิวาททำร้ายล้างผลาญ กัน ปราชญ์ผู้เห็นความยุ่งยากของเรื่องนี้ จึงได้ผูกสุภาษิต นี้ขึ้น เพื่อสอนใจคนเพื่อให้คนหมั่นสำรวจตรวจดูตนเอง อยู่เสมอ ถ้าพบข้อผิดพลาดของตนเองแม้เพียงเล็ก น้อย อย่าได้ถือว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย ขอให้ถือว่าเป็น เรื่องใหญ่ แล้วรีบแก้ไขปรับปรุงเสียโดยวิธีนี้เท่านั้น คนจึงจะดีขึ้นได้ สะอาดบริสุทธิ์ขึ้นได้ เพราะเท่ากับล้าง แม้บนหลังคาก็เต็มไปด้วยสัมภาระสิ่งของต่าง ๆ นั้น อาจจะเป็นเหตุหนึ่งที่ทำให้คนขับไม่ยอมหยุดรับอาตมา เพราะการจัดที่ทางให้พระภิกษุในรถโดยสารแน่น ๆ ไม่ใช่ของทำได้ง่าย ๆ ฉะนั้น คนขับรถบางคันจึงไม่เต็มใจ ที่จะรับคนโดยสารที่เป็นพระ อาตมาจึงกลับเข้าไปนั่ง ใต้ต้นไม้ คอยรถคันอื่นต่อไป ความกระหายน้ำรบกวน หนักขึ้นจนรู้สึกลำคอแห้ง น้ำลายเหนียว ครูใหญ่ผ่านไป ก็มีรถโดยสารอีกคันหนึ่งวิ่งมาจาก ทางทิศเหนือ อาตมารีบออกไปยืนข้างถนนโบกมืออีก แต่รถยนต์นั้นก็วิ่งผ่านไปอีกโดยไม่อาลัยไยดี ทั้ง ๆ ที่ บนรถมีคนโดยสารไม่มากนัก ความโกรธเคืองเล็กน้อย คุกรุ่นขึ้นในใจของอาตมา แต่เมื่อได้สติกลับคืนมาก็ รีบระงับมันเสีย โดยคิดว่า เราเป็นคนอื่นไม่มีส่วนเป็น เจ้าของรถคันนั้น เจ้าของที่แท้จริงของเขา ย่อมมีสิทธิ เหนือรถของเขาอย่างสมบูรณ์ เขาจะหยุดรับใครหรือไม่ ย่อมมีสิทธิทำได้อย่างสมบูรณ์ คิดดังนี้แล้ว อาตมาก็ กลับเข้ามานั่งทนความกระหายน้ำใต้ต้นไม้ต่อไป เวลาผ่านไปอีกประมาณครึ่งชั่วโมง ก็มีเสียง รถยนต์อีกคันหนึ่งดังมาตามถนนทางทิศเหนือ อาตมา Kalyanamitra.org กัลยาณมิตร ๑๐๓