ข้อความต้นฉบับในหน้า
สะดวก อาศัยที่ท่านฉลาดในการปฏิสันถาร (บน) แผงกระเบื้อง
กล่าววาจาไพเราะจับใจคนทั่วไป จึงเป็นที่ และภาพเขียนสีใต้
เคารพเลื่อมใสของสาธุชนในละแวกนั้นได้ใน แผงกระเบื้อง แสดง
ไม่ช้า ทั้งยังสามารถพัฒนาวัดให้พ้นจากสภาพ ชีวิตความเป็นอยู่
วัดร้างได้อีกด้วย
“แต่นั่นแหละหลานว่า ตอนนั้นเงินวัดก็
ไม่ค่อยมี เงินหลวงก็ไม่มา แล้วก็อย่างที่น้า
บอกไงว่ารัชกาลที่ 5 ทรงเห็นสมควรบำรุงการ
ศึกษาเพื่อประชาชนมากกว่าสร้างวัดปฏิสังขรณ์
วัด ดังนั้นนับตั้งแต่รัชสมัยของพระองค์เป็นต้น
มา เจ้าอาวาสพระอารามหลวงสำคัญ ๆ จำ
ต้องขวนขวายหาทุนมาบูรณะปฏิสังขรณ์พระ
อารามกันเอง”
“โถ....น่าสงสารท่านจังนะคะ” พี่นิภา
ครางขึ้นมาอย่างคนขี้สงสาร
“หลานทั้งสองควรเข้าใจนะว่าสิ่งก่อสร้าง
ที่มีอยู่เดิมภายในวัดหลวงนั้นออกจะเกินกำลัง
ความสามารถของเจ้าอาวาสที่จะหาเงินมาบูรณะ
เพราะในสมัยก่อนพระเจ้าอยู่หัวทรงสร้างวัด
ใหญ่โต ของประดับประดาล้วนเป็นของดีมีราคา
ทุกอย่างจึงงดงามเป็นไปตามพระราชประสงค์
แม้เจ้านายบางพระองค์สมัยนั้นทรงสร้างปฏิ
สังขรณ์วัดใดเพื่อถวายเป็นพระอารามหลวง ก็
มักตกแต่งเอาอย่างให้งดงามชนิดที่ว่า “ของสิ่ง
ใดเจ้าว่างามต้องตามเจ้า ใครเลยเล่าจะไม่งาม
ตามเสด็จ”
“อือ จริงด้วยค่ะ” พี่นิภาสนับสนุน
“หลานลองคิดดูซิจ๊ะ พระมหากษัตริย์
ทรงมีทั้งพระราชอำนาจ พระบารมี และพระ
ชาวจีน
ราชทรัพย์ในการทำนุบำรุงพระอารามหลวงต่างๆ
ที่ทรงสถาปนา ทรงปฏิสังขรณ์ เมื่อใดทางวัด
แจ้งไปว่าสิ่งใดทรุดโทรมต้องบูรณะใหม่ ก็จะ
พระราชทานสิ่งของ พระราชทรัพย์และส่งช่าง
มีฝีมือมาจัดการให้ทั้งหมด ต่อมาเมื่อทางวัง
ไม่เกื้อหนุนวัดอย่างแต่ก่อน ทางวัดก็ต้องรับ
ภาระนับว่าเป็นเรื่องหนักใจแก่บรรดาเจ้าอาวาส
มากเชียวนะ วัดราชโอรสก็เช่นกัน เท่าที่น้าเคย
ฟังคุณยายเล่านะ ท่านเจ้าคุณพระธรรมเทศา
จารย์ต้องหาเงินเองด้วยการจัดงานประจำปีเช่น
งานปิดทองพระพุทธบาทจำลอง งานนมัสการ
พระพุทธไสยาส์น งานเทศน์มหาชาติ งานก่อ
พระเจดีย์ทราย นอกจากนี้ก็ได้ค่าเช่าแพ และ
โรงร้านหน้าวัดเมื่อครั้งเป็นตลาดน้ำวัดจอมทอง
และบ่อยครั้งที่ท่านเจ้าคุณธรรมฯ ต้องใช้เงิน
ส่วนตัวของท่านร่วมบริจาคเพื่อบูรณะปฏิสังขรณ์
วัด ท่านเองยังต้องรับผิดชอบร่วมสร้างโรงเรียน
วัดราชโอรสเพื่อให้ลูกหลานชาวบ้านละแวกนี้
ไม่ต้องไปเรียนไกล ๆ และแม้ต่อเมื่อจะสร้าง
โรงเรียนพระปริยัติธรรมในปี ๒๔๖๘ สำหรับ
พระสงฆ์ได้เล่าเรียน ท่านยังต้องใช้เงินจากงาน
เทศน์มหาชาติประจำปีเลยจ๊ะ
“ตาย...ตาย ตายแล้ว น่าสงสารท่าน
จริงๆ” เสียงพี่นิภารัวเป็นดนตรีเศร้าเชียว แล้ว
ถามว่า
“แล้วได้เงินพอสร้างหรือคะ เวลาเทศน์
มหาชาติแต่ละครั้งน่ะ”
“สำหรับสมัยนั้นได้ 500 บาท ก็นับว่า
มากอยู่นะ แต่ไม่เพียงพอที่จะสร้างโรงเรียน
สิงหาคม ๒๕๓๕ กัลยาณมิตร ๘๑