ประวัติศาสตร์เมืองตากและชาวมอญ : หน้า 84/113

“บริเวณจังหวัดตากในอดีตนั้นเคยเป็น เมืองที่มีชาวมอญอยู่มากนะคะ” ไกด์กนก- วรรณอธิบายอยู่แจ้ว ๆ “ก็แน่” เสียงพี่นิภากระซิบอยู่ข้างหูฉัน “พอข้ามเทือกเขาถนนธงชัยก็เจอกับมอญเป็น แถวทิว” “รู้ได้ไงครับ” มีเสียงถามมาจากท้ายรถ “อ้อ... ก็ดูจากหลักฐานศิลปะมอญ ปรากฏอยู่มากมายในจังหวัดนี้ค่ะ โดยเฉพาะ ที่อำเภอบ้านจาก อย่างพวกพระเจดีย์และ เครื่องแต่งหลังคาของวัดศิลปะมอญนะคะ เช่น หางหงส์ ก็ศิลปะมอญนะคะ เดิมของไทยเป็น หัวพญานาค ใช่มั้ยคะอาจารย์” น้าน้อยพยัก หน้ารับ “อำเภอบ้านจากเคยเป็นเมืองเก่ามาก่อน เก่าจริง ๆ นะคะ มีมาก่อนสมัยอาณาจักรสุโข ทัยเสียอีก ก็กว่า ๗๐๐ ปีล่ะค่ะ เมื่อพ่อขุนศรี อินทราทิตย์ทรงสถาปนากรุงสุโขทัยเป็นราชธานี แล้ว บ้านตากมีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านที่สําคัญ ขนาดพ่อขุนสามชนเจ้าเมืองฉอดยังอยากได้เลย ค่ะ ท่านสมาชิกคงจำข้อความจากศิลาหลักที่ ๑ ได้ใช่มั้ยคะที่กล่าวว่า ขุนสามชนเจ้าเมืองฉอด มาตีเมืองตาก แต่ก็ไม่สำเร็จหรอกนะคะ เพราะ ขณะนั้นพ่อขุนรามคำแหงกำลังหนุ่มแน่นอายุ เพียง ๑๙ ท่านเก่งมากค่ะ ได้ช่วยพระราชบิดา โดยชนช้างชนะขุนสามชน “แล้วเมืองฉอดอยู่ที่ไหนคะ ใช่แม่สอด หรือเปล่า” เสียงใส ๆ หลังฉันเอง “อาจารย์ขา กรุณาช่วยหนูด้วยค่ะ” ไกด์ กนกวรรณพูดพร้อมทั้งส่งไมโครโฟนให้น้าน้อยๆ จึงยืนแล้วหันหน้ามายังพวกเรา “สมเด็จกรมพระยาดำรงฯเคยทรงสัน นิษฐานว่า คงเป็นอำเภอแม่สอดปัจจุบัน นั่น ก็เป็นการสันนิษฐานเมื่อ ๗๐-๘๐ ปีมาแล้ว สมัย เครื่องบินยังไม่มีในประเทศไทย หรืออาจเพิ่ง เริ่มมี แต่ยังไม่มีการศึกษาภูมิประเทศโดยการ ถ่ายภาพทางอากาศ ซึ่งเพิ่งมี ซึ่งเพิ่งมีในบ้านเรา ๔๒ กัลยาณมิตร กันยายน ๒๕๓๖ ๓๐ ฐานพระวิหาร วัดพระสี่อิริยาบถ กว่าปีมานี้เอง พระองค์อาจทรงสันนิษฐานโดย ถือเสียงของคำสอดกับฉอดก็เป็นได้นะ ฉะนั้น สมัยครูเรียนจึงยังเชื่อว่าเมืองฉอดคือแม่สอด ปัจจุบัน แต่ต่อมาเมื่อมีการศึกษาพื้นที่โดยถ่าย ภาพทางอากาศจึงเห็นว่า บริเวณแม่สอดไม่มี ลักษณะเป็นเมืองเก่าเลย คือไม่มีคูน้ำคันดิน ม.จ.จันทร์จิรายุ รัชนี ท่านสันนิษฐานว่าน่าจะ เป็นดินแดนทางฝั่งพม่า ตรงข้ามแม่สอด คือ ข้ามแม่น้ำเมยไป จะเป็นตำบลเมียวดีของพม่า เดิมเป็นเขตมอญนะจ๊ะ ที่นั่นมีแนวคูน้ำคัน ดินอย่างเมืองโบราณ แต่นักประวัติศาสตร์ และนักโบราณคดีหลายท่านเชื่อว่า เมืองฉอด น่าจะอยู่ในดินแดนประเทศไทยนี้แหละ คงไม่ใช่ ดินแดนฝั่งมอญฝั่งพม่า เมื่อถ่ายภาพทางอากาศ ก็สันนิษฐานกันว่า น่าจะเป็นท้องที่อำเภอ แม่ระมาด (เดิมใช้ ศ เป็นตัวสะกดนะ ปัจจุบัน ใช้ ด สะกด) อยู่เหนือแม่สอดขึ้นไปไม่มากนัก แล้วอยู่ในแนวเดียวกับอำเภอบ้านตาก ประกอบ กับนักโบราณคดีได้ค้นพบซากเมืองโบราณอยู่ ในป่าทึบ เลยยิ่งทำให้ปักใจเชื่อว่า เมืองฉอด น่าจะอยู่ที่แม่ระมาดมากกว่าแม่สอดจ้ะ แต่นี่ก็ เป็นข้อสันนิษฐานนะ ยังสรุปไม่ได้” “ขอบพระคุณค่ะ” ไกด์กนกวรรณพนม มือไหว้เมื่อน้าน้อยส่งไมค์ฯ คืน