ความนอบน้อมในพระรัตนตรัย : หน้า 14/112

ตักเตือนซึ่งกันและกันตามหน้าที่ เพื่อจะได้รักษาเนติแบบแผนอันดี ของสาธุชนในพระพุทธศาสนาไว้ให้ เป็นตำรับตำราสืบสายพระศาสนาไป บัดนี้ขอเชิญชวนท่านทั้งหลาย ฟังปณามคาถา ความนอบน้อมพระ รัตนตรัยในอดีต อนาคต ปัจจุบัน และถึงเป็นที่พึ่งโดยย่อ ความนอบน้อมมาจาก นโม นโม แปลว่า นอบน้อม เป็นบุคลา ธิษฐาน คือ นอบน้อมด้วยกาย นอบน้อมด้วยวาจา นอบน้อมด้วย ใจนอบน้อมในพระผู้มีพระภาค เมื่อ พระองค์มีพระชนมายุอยู่ อุบาสก อุบาสิกาเข้าไปสู่ที่เฝ้า แล้วถวาย บังคมพระผู้มีพระภาคด้วยเบญจางค ประดิษฐ์ คือกราบพร้อมด้วยองค์ ๕ เข่าและศอกทั้ง ๒ ต่อกัน ฝ่ามือทั้ง ๒ วางลงให้เสมอกัน ก้มศีรษะลงให้ หน้าจรดพื้น ในระหว่างมือทั้ง ๒ นั้น หรือในระหว่างที่เฝ้าพระผู้มีพระภาค เจ้าอยู่นั้นคอยฟังพระโอวาทานุสาสนี ของพระองค์ไม่ส่งใจไปในที่อื่น ไม่ เปล่งวาจาออกในระหว่างที่พระองค์ รับสั่งอยู่ เป็นการรบกวนพระองค์ ด้วยวาจา ให้เป็นที่ระแคะระคาย พระทัย อนึ่งเมื่อเข้าไปสู่ที่เฝ้า ไม่นั่ง ให้ไกลนัก จะเป็นการเบียดเบียน พระองค์ด้วยต้องออกพระกำลังเสียง ในเวลารับสั่ง ไม่นั่งให้ใกล้นัก จะเป็น การเบียดเบียนพระองค์ด้วยกายอัน เป็นของปฏิกูล จะเป็นที่รำคาญ 66 คิดกิจพระรัตนตรัย อยู่เนือง ๆ ไม่ยอมให้ใจไป จดอยู่กับอารมณ์ลิ่งอื่นมากนัก คอยบังคับใจให้จดอยู่กับ พระรัตนตรัยเนือง ๆ ดังนี้ ชื่อว่า นอบน้อมพระรัตนตรัย ด้วยใจ 99 E พระนาสิก ในเวลากลิ่นกายฟุ้งไป ไม่นั่งในที่เหนือลม ด้วยเคารพพระ องค์ กลัวลมจะพัดเอากลิ่นกายที่ ฟังออกไปมากระทบนาฬิกของพระ องค์ ไม่นั่งในที่ตรงพระพักตร์นัก กลัวจะเป็นที่รำคาญพระเนตรทั้งสอง ของพระองค์ ไม่นั่งในที่เบื้องหลังนัก เกรงว่าพระองค์จะต้องหันพระพักตร์ มากไปในเวลาจะรับสั่ง ต้องนั่งในที่ สมควร นอกจากที่ที่แสดงมาแล้ว ในเวลาอยู่ในที่เฝ้าไม่ส่งใจไปในที่อื่น ไม่เปล่งวาจาให้เป็นที่รำคาญพระทัย แด่พระองค์ ดังนี้แลนอบน้อมด้วย ภายในพระองค์ ในเมื่อพระองค์เสด็จดับขันธ ปรินิพพานไปแล้ว ยังเหลือแต่เจดีย์ ๔ เหล่า คือ บริโภคเจดีย์ ธาตุเจดีย์ ธรรมเจดีย์ อุทเทสิกเจดีย์ พุทธ ศาสนิกชนไปถึงที่เช่นนั้นเข้าแล้ว ใน เมื่อกั้นร่มควรลดร่มลง ห่มผ้าปิด ๒ บ่าควรลดออกเสียท่าหนึ่ง ในเมื่อ สวมรองเท้าเข้าไป ควรถอดรองเท้า เสีย และเข้าไปในที่นั้นไม่ควรแสดง อึงคะนึง และไม่เคารพแต่อย่างใด อย่างหนึ่ง ต้องแสดงความเคารพ อย่างจริงใจ ไม่ทิ้งของที่สกปรกลงไว้ เช่นก้นบุหรี่ หรือชานหมาก น้ำลาย น้ำมูก อุจจาระ ปัสสาวะในที่ บริเวณนั้น เมื่อเข้าไปในที่นั้น เห็น รกก็ต้องปัดกวาดเสีย ถากถางเสีย เห็นไม่สะอาดก็ทำให้สะอาด เห็น ผุพังควรแก้ไขซ่อมแซมปฏิสังขรณ์ ได้ก็ยิ่งดี ดังนี้เป็นความนอบน้อม ๑๒ กัลยาณมิตร ธันวาคม ๒๕๓๖