ข้อความต้นฉบับในหน้า
ซึ่งระดับชั้นของสมณศักดิ์ย่อม
มีความเกี่ยวพันกับลำดับตำแหน่งการ
พระสังฆราช ในกรุง
ฝ่ายขวา-อรัญวาสี
พระสังฆราช ในกรุง
ฝ่ายซ้าย-คามวาสี
ปกครองของการคณะสงฆ์อีกด้วย เช่น
เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นเอกใน
กรุงเทพมหานคร ต้องมีสมณศักดิ์ไม่
ต่ำกว่าระดับพระราชาคณะชั้นราช
ปู่ครู-พระครู
พระสังฆราช
ครู-พระครู
ส่วนเจ้าคณะจังหวัดทั่วไปมีสมณศักดิ์
ในกรุง
หัวเมืองใหญ่
ในกรุง
เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญขึ้นไป
เป็นต้น
มหาเถร-เถร
ปู่ครู-พระครู
มหาเถร-เดร
สมณ ก และ
ในกรุง
หัวเมืองใหญ่
ในกรุง
มหาเถร-เถร
ตารางที่ ๑ การจัดระเบียบการปกครองสงฆ์ในสมัยสุโขทัย
การปกครองคณะสงฆ์
ตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน เราจะ
พบว่าพระสงฆ์เป็นบุคคลสำคัญของ
สังคมที่มีบทบาทในการให้คำแนะนำ
สั่งสอนทางศีลธรรม เป็นแบบอย่าง
ของการดำเนินชีวิต ตลอดจนให้คำ
ปรึกษากิจการบริหารบ้านเมืองแก่ผู้ปก
ครองทุกระดับ การให้ความเมตตา
สมเด็จพระสังฆราช
และสงเคราะห์ชาวโลกด้วยความปรา
รถนาดี ไม่มีสิ่งแอบแฝง สถาบันสงฆ์
จึงเป็นสถาบันศักดิ์สิทธิ์และเป็นศูนย์
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
คามวาสีฝ่ายเหนือ
สมเด็จพระวันรัต
คามวาสีฝ่ายใต้
รวมทางจิตใจของผู้คนในสังคม การ
จัดองค์กรในการปกครองคณะสงฆ์ซึ่ง
มีจำนวนมาก และอยู่จำพรรษาตาม
หัวเมืองฝ่ายเหนือ
พระพุทธาจารย์
อรัญวาสี
หัวเมืองฝ่ายใต้
หัวเมืองต่าง ๆ จึงมีการกำหนดรูปแบบ
ซึ่งมีการพัฒนาเปลี่ยนแปลงไปตาม
อรัญวาสี
ในกรุง-หัวเมือง
ตารางที่ ๒ การปกครองสงฆ์ไทยในสมัยกรุงศรีอยุธยา
๔๐ กัลยาณมิตร ธันวาคม ๒๕๓๖
ยุคสมัย ดังเช่น ในสมัยกรุงสุโขทัย
เป็นราชธานีได้มีการจัดรูปแบบการ
ปกครอง (ดังในตารางที่ ๑)
(ในการจัดระเบียบการปกครอง
สงฆ์ในสมัยสุโขทัยนี้ บางตำราก็ว่า
ฝ่ายขวา-อรัญวาสี และฝ่ายซ้าย-คาม
วาสี ซึ่งฝ่ายแรกหมายถึงฝ่ายที่ดำเนิน
การทางคันถธุระ ส่วนฝ่ายหลังเป็น