การเปลี่ยนแปลงของเด็กชาวเขา : หน้า 87/112

สมัยนี้เด็กแม้ววัยรุ่นก็อยากทันสมัยอย่างเด็ก ในเมืองเลยสลัดกระโปรงแม้ว แล้วสวมเสื้อยืด ใส่ยีนแทน พอเราไปเชียงใหม่เลยไม่รู้ว่าคนไหน เด็กชาวเขา คนไหนเด็กที่ราบ ยกเว้นเวลาเขา คุยกันเองก็จะพูดภาษาถิ่นของเขา เราจึงจะรู้จะ เมื่อ พ.ศ.๒๕๒๗ คุณสมชาย พิศิษฐกุล สุนทร ขณะนั้นยังบวชอยู่ที่วัดนิเวศน์ธรรมประวัติ บางปะอิน ครู ลูกศิษย์ชายหญิงอีก 6 คน เดิน ย่ำเท้าจากทางแยกประมาณกิโลเมตรที่ ๓๕-๓๖ ของทางขึ้นดอยอินทนนท์ เพราะรถยนต์เข้าไม่ ได้ แล้วข้ามดอยไป ๒-๓ ดอย จนถึงดอยหัวเสือ เอาเสื้อผ้า ผ้าห่มไปแจกชาวกะเหรี่ยงหรือพวก ยางขาวที่ท่านอาจารย์ขณะจรรย์ วัดเจดีย์หลวง ท่านไปสำรวจแล้วว่ายากจนจริง ๆ ปรากฏว่า สาวกะเหรี่ยงไม่ว่าสาวน้อยหรือสาวมาก ไม่ ยอมสวมเสื้อขาวกรุงเลย พวกผู้ชายเท่านั้นที่ ยอมสวมเสื้อยืด แล้วตลกที่สุดคือ เสื้อผู้หญิง ชาวกรุงนั้น เขาให้เด็กผู้ชาย ๙ ขวบ ๑๐ ขวบใส่ เสื้อบางตัวติดลูกไม้ติดระบายพราวเขียว พอ ใส่แล้วราวกับแต่งตัวให้ลูกแก้วเตรียมบวชเณร แนะ” น้าน้อยพูดไปยิ้มไป คงนึกภาพแล้วขำ กระมัง “ปวีณา เห็นเพื่อน ๆ บอกครูว่า เธอ ติดใจสาวคอยาวเป็นพิเศษ ครูค้นกระเป๋าเจออีก ๒ ภาพ เป็นคนเผ่ายางปะด่อง ที่เรามักเรียก กะเหรี่ยงคอยาว อพยพหนีความวุ่นวายจากรัฐ คยานของพม่า ข้ามเขาแล้วล่องตามลำน้ำปาย มาอยู่ที่หมู่บ้านน้ำเพียงดินที่ครูบอกแล้ว เมื่อ เช้านี้ คงจำได้นะ” “ชื่อเพราะนะคะน้ำเพียงดิน อยู่ในเมือง ของแม่ฮ่องสอนใช่มั้ยคะ” นักศึกษาที่นั่งใกล้ ๆ ฉันถาม “ใช่จ้ะ หมู่บ้านนี้อยู่ที่ตำบลผาบ่อง เป็น ภาษาไทยใหญ่ ครูก็ไม่ทราบเหมือนกันว่าแปลว่า กระไร ลืมถามเจ้าถิ่น ที่แม่ฮ่องสอนชื่อวัด ชื่อ หมู่บ้าน ชื่อตำบลเป็นภาษาไทยใหญ่ไม่น้อยเช่น วัดถ้ำก่อ คำ “ก่อ” แปลว่าต้นบุนนาค แล้ว ที่วัดนี้มีต้นบุนนาคใหญ่มาก คนเดียวโอบไม่ รอบหรอก “ครูได้บอกแล้วนะจ๊ะว่า ผู้หญิงที่จะใส่ ห่วงเงินห่วงทองที่คอได้ ประการแรก ต้องมี ฐานะดี ประการที่สองคือเกิดวันพุธที่ตรงกับ วันเพ็ญ ปวีณาก็อยากใส่ห่วงคอใช่มั้ย เรื่อง ฐานะไม่มีปัญหาแล้วนี่ เกิดวันเพ็ญเดือนสิบสอง เสียด้วย ตรงกับวันพระรึเปล่าจ๊ะ” น้าน้อย แกล้งแซว “เอาอย่างนี้ เอารูปไปพิจารณาอีกที แล้วค่อยตัดสินใจ” ปวีณารีบลุกมารับภาพไปดู แล้วซุบซิบกับเพื่อน คงวิจารณ์รูปแน่เลย “อ้อ ภาพนี้ก็พวกปะด่องเช่นกัน แต่ ไม่ได้เกิดวันพุธที่เป็นวันเพ็ญนะ เลยไม่มีสิทธิ์ สวย พอไม่ใส่ห่วงคอ แขนขาหน้าตาก็เหมือน หญิงสาวทั่วไป เอ...ดูไปคล้าย ๆ ปวีณานะ” น้าน้อยเข้าอีก “ใส่เสื้อนุ่งซิ่นทันสมัยเลยดู ไม่ออกว่า เป็นชาวเขาหรือชาวเมือง” เบญจจะ น้าน้อยนี่แซวเก่งเหมือนกันนะ มีภาพชาวเขาให้เราดูเยอะแยะหลายเผ่า ฉันดู ไปดูไปเลยชักงง ไม่รู้เผ่าไหนเป็นเผ่าไหน เลย ส่งภาพทั้งหมดมาให้เบญจ์ดู เบญจ์ก็ลอง พิจารณาเองแล้วกันนะ อ่านต่อฉบับหน้า ธันวาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๘๕