ความยิ่งใหญ่ของวัฒนธรรมฮารัปปา : หน้า 64/112

บริเวณลุ่มแม่น้ำคงคา และลุ่มแม่น้ำ สินธุ มีร่องรอยหลักฐานแสดงความ ยิ่งใหญ่ไว้อย่างน่าอัศจรรย์ เช่นมีร่อง รอยของเมืองหลวง ที่มีความเป็น เมืองใหญ่ขนาดเป็น “มหานคร” หรือ “Metropolitan” ชื่อ โมเฮนโจดาโร (Mohenjo-Daro) ที่นั่นนอกจาก จะพบหลักฐานความยิ่งใหญ่ทางสิ่งก่อ สร้างแล้ว ยังได้ภาพแกะสลักจากหิน ไลม์ เข้าใจว่าน่าจะเป็นภาพของบุค คลสำคัญ ๆ ในสมัยนั้น ทั้งที่เป็น ฝ่ายปกครอง และนักบวช และสิ่งซึ่งแสดงความมีหลักฐาน มีอันจะกิน ความมีเศรษฐกิจที่รุดหน้า ของยุคนี้ได้แก่ การพบตราประทับที่ ทำด้วยโลหะ อยู่ในยุคที่รุ่งเรืองที่สุด ของวัฒนธรรมฮารัปปา ตราเหล่านี้ น่าจะเกิดขึ้นเพื่อแสดงความเป็นเจ้าของ และแสดงความมีอำนาจ เพราะจาก หลักฐานทางภูมิศาสตร์และโบราณคดี พบว่า วัฒนธรรมยุคนี้แผ่พื้นที่ออกไป กว้างไกลมาก ในปริมณฑลแถบตะวัน ตกเฉียงเหนือของทะเลทรายทาร์ ในยุคที่รุ่งเรืองที่สุดของฮารัปปา นี่เอง ที่พบร่องรอยของความเชื่อที่ชัด เจนขึ้น นั่นคือพบรูปสลักนูนต่ำเป็น รูปโยคี เคารพโยคี และรูปนาคกำลังทำความ ที่แสดงชัดว่าสังคมยุคนั้นเริ่มมี ความเชื่อในเรื่องเทพเจ้า ตลอดไปถึง (บน) สัตว์ใช้วิธีขีดหิน อยู่ที่เมืองมาสกี กรุณาฎก ประเทศอินเดีย เรื่องความมีอำนาจเหนือธรรมชาติอย่าง เด่นชัด ซึ่งเป็นเครื่องชี้ชัดว่า เมื่อ มนุษย์มีความเจริญรุ่งเรือง มีฐานะ มี ความร่ำรวย มีความสุขในอำนาจและ ทรัพย์สิน ย่อมเกิดความกลัวในความ สูญเสีย และความตาย ทำให้เกิด สภาวะแห่งการแสวงหา เพื่อให้ได้มา ๖๒ กัลยาณมิตร ธันวาคม ๒๕๓๖ (ล่าง) วัวมีท้อง เป็นจิตรกรรมบนหินที่เมืองเรเซ็น ประเทศอินเดีย ประมาณ ๔๐๐-๒๕๐๐ ก่อนคริสต์ศักราช