บทบาทของพระมหากษัตริย์ในพระพุทธศาสนา : หน้า 40/112

เป็นผู้บริหารประเทศโดยมีพระมหา วัฒนธรรม พระมหากษัตริย์ทรงเอา นั้น ในสมัยก่อนยังไม่มีตำแหน่งต่าง ๆ กษัตริย์เป็นองค์พระประมุข แต่บท พระทัยใส่ต่อการทำนุบำรุงทั้งศาสนา สลับซับซ้อนเท่าใดนักเช่น ในสมัยกรุง บาทของสถาบันพระมหากษัตริย์ที่มี วัตถุและศาสนธรรม ให้การคุ้มครอง สุโขทัยจะมีเฉพาะตำแหน่งพระสังฆราช ต่อพระสงฆ์ยังคงมีอยู่ เพียงแต่จะมี สถาบันสงฆ์ทั้งในแง่กฎหมายและพระ และพระครูเท่านั้น ราชบัญญัติ ทรงสนับสนุนการศึกษา มากน้อยต่างกันเท่านั้น ในสมัยกรุงสุโขทัย พ่อขุนราม ของสงฆ์ ดังปรากฏว่าในการสอบ คำแหงมหาราช พระองค์ได้ยกย่อง ความรู้พระปริยัติธรรมภาษาบาลี จะ พระมหากษัตริย์บางรัชสมัยใส่ พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ มีการสอบต่อหน้าพระที่นั่งด้วย ให้การส่งเสริมและเผยแผ่พระพุทธ ต่อมาเมื่อมีการจัดองค์กรการ ปกครองสงฆ์สลับซับซ้อนมากขึ้นความ ละเอียดอ่อนในการจัดระดับสมณศักดิ์ ก็มีตามมาด้วย ระดับชั้นของสมณ ศักดิ์มี ๔ ประเภท คือ ๑. พระราชาคณะ หรือตำแหน่ง ชั้นที่เรียกกันว่า “เจ้าคุณ” เป็นตำแหน่ง ที่ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่มีลำ ดับชั้นจากสูงสุดลงมา ได้แก่ สมเด็จ พระราชาคณะ รองสมเด็จพระราชา คณะ พระราชาคณะชั้นธรรม พระ ราชาคณะชั้นเทพ พระราชาคณะชั้น ราช และพระราชาคณะชั้นสามัญ ธรรมคำสอนไปยังประชาชนอย่างใกล้ พระทัยในพระพุทธศาสนาถึงกับเสด็จ ชิด วันใดที่พระองค์ว่างจากราชการ ออกทรงผนวช ดังสมัยพระบาทสม บ้านเมืองก็จะมุ่งศึกษาธรรมและให้ เด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงผนวช การอบรมสั่งสอนประชาชนด้วยพระ เป็นพระภิกษุอยู่ถึง ๒๕ พรรษา แม้ใน องค์เอง และที่ปรากฏชัดเจนต่อมาใน รัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอม สมัยพระมหาธรรมราชาลิไท พระองค์ เกล้าเจ้าอยู่หัว (พ.ศ.๒๔๑๑-๒๔๕๓) เคยทรงผนวช จนต่อมาได้พระราช รัชกาลที่ ๕ มีพระราชดำรัสถึงพระ นิพนธ์วรรณกรรมชิ้นสำคัญในทาง พุทธศาสนาปรากฏเป็นหลักฐานว่า พระพุทธศาสนาคือหนังสือ “ไตรภูมิ “เมื่อข้าพเจ้าได้ดำรงสิริราช พระร่วง” ซึ่งให้การปลูกฝังความคิด สมบัติแล้ว ก็ตั้งใจทะนุบำรุงพระ ความศรัทธาให้ผู้คนอยู่ในสัมมาทิฏฐิ พุทธศาสนาและทะนุบำรุงพระผู้เป็น ครั้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา เจ้าทั้งปวงอยู่เป็นนิจ... ข้าพเจ้าอาจ พระพุทธศาสนาก็ยังมีความเจริญรุ่ง ปฏิญาณใจได้ว่า ถ้าชีวิตข้าพเจ้าอยู่ เรื่องโดยมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็น ตราบใดแล ข้าพเจ้าคงคิดจะทะนุ ขั้นเทพ) พระราชพุฒิเมธี (พระราชา องค์เอกอัครศาสนูปถัมภก มีการก่อ บำรุงพระพุทธศาสนาอยู่เป็นนิจ” คณะชั้นราช) พระเมธีธรรมาภรณ์ สร้างเจดีย์ วัดวาอารามมากมาย จน และอีกตอนหนึ่งว่า (พระราชาคณะชั้นสามัญ) เป็นต้น ส่วน มีคำกล่าวว่า “ดินแดนที่ไก่บินไม่ตก “ข้าพเจ้าย่อมรู้สึกว่าเป็นหน้าที่ สมเด็จพระสังฆราชเป็นตำแหน่งสูงสุด พื้น” ทั้งนี้เพราะมีเจดีย์ วัดวาอาราม ของข้าพเจ้าซึ่งจะต้องบำรุงพระพุทธ ของระดับสมเด็จพระราชาคณะ มากมายนั่นเอง ศาสนา ซึ่งเป็นสิ่งคู่กับพระราชอาณา ๒. พระครู เป็นตำแหน่งที่พระ จักร ให้ดำเนินไปในทางวัฒนาการ มหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งในระดับพระครู พร้อมกันทั้งสองฝ่าย” ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ความ ตัวอย่างเช่น สมเด็จพระพุทธ ชินวงศ์ (สมเด็จพระราชาคณะ) พระ วิสุทธาธิบดี (รองสมเด็จพระราชาคณะ พระธรรมกิตติวงศ์ (พระราชาคณะชั้น ธรรม) พระเทพเวที (พระราชาคณะ สัมพันธ์ระหว่างสถาบันกษัตริย์กับพระ พุทธศาสนาหรือสถาบันสงฆ์มีความ แน่นแฟ้นใกล้ชิดยิ่งขึ้น สถาบันสงฆ์ ลำดับชั้นแห่งสมณศักดิ์ กลายเป็นศูนย์กลางของสังคม มีบท ในประเทศไทย จากสาเหตุที่มี สัญญาบัตร ซึ่งมียศถัดลงมาจากพระ ราชาคณะ เรียงลำดับจากลำดับสูงสุด ลงมาคือ พระครูสัญญาบัตรชั้นพิเศษ ชั้นเอก ชั้นโท และชั้นตรี บาทในการให้การศึกษาอบรมและดำ การจัดรูปแบบการปกครองสงฆ์ในสมัย ๓. พระครูฐานานุกรม เป็นตำ เนินการประพฤติปฏิบัติตามประเพณี โบราณ พร้อมทั้งมีการถวายสมณศักดิ์ แหน่งที่พระมหากษัตริย์มีพระบรมราชา ๒๘ กัลยาณมิตร ธันวาคม ๒๕๓๖